Οι περίφημοι Κρητικοί τοξότες το έτος 1513

 

 

Οι περίφημοι Κρήτες τοξότες το 1513

 

Με ψήφισμά της του 1513 η βενετική Γερουσία παρήγγελνε στους διοικητές της Κρήτης να στρατολογήσουν 2.000 τοξότες, παίρνοντας έναν ή δύο από κάθε χωριό· και τα κρητικά χωριά τότε ήταν περισσότερα από 1.600. Εκείνο που κάνει εντύπωση είναι ότι οι Βενετοί ζητούσαν από τα χωριά όχι μόνο να προτείνουν τους τοξότες αυτούς, αλλά να τους μισθοδοτήσουν κιόλας για έξι μήνες. Εφόσον οι κυρίαρχοι ζητούσαν τους τοξότες από όλα τα χωριά, αυτό σημαίνει ότι όχι λίγοι Κρητικοί γνώριζαν τη χρήση του τόξου.

Παλιά είναι η παράδοση ότι οι Κρήτες ήταν περίφημοι τοξότες. Η παράδοση αυτή ξεκινά από τα μυθολογικά χρόνια και συνεχίζεται ως τις αρχές του 18ου αιώνα.

Το πλέον περίεργο είναι ότι οι Βενετοί ζητούσαν αυτούς τους 2.000 Κρητικούς τοξότες να τους μεταφέρουν στην Ιταλία, για να τους χρησιμοποιήσουν στις στρατιωτικές ανάγκες της Terraferma. Η Γερουσία επειγόταν να έχουν φτάσει στη Βενετία ως το τέλος Μαρτίου του 1514, για να τους χρησιμοποιούσε κατά την επόμενη εαρινή στρατιωτική περίοδο.

Δεν μπόρεσα να διαπιστώσω αν τελικά πραγματοποιήθηκε αυτή η στρατολόγηση και αποστολή. Η έλλειψη όμως μαρτυριών για την επαλήθευση μιας τέτοιας εξέλιξης οδηγεί στην άποψη ότι δεν έλαβε χώρα, τουλάχιστον όσον αφορά τον όγκο 2.000 ανδρών, μια τόσο μαζική μετακίνηση ειδικευμένων πολεμιστών. Δεν είναι πάλι λογικό να θεωρηθεί πως εντάσσεται στα πλαίσια της πολιτοφυλακής μια τέτοια στρατολογία· δεδομένου ότι οι τοξότες δε θα συγκροτούσαν στρατιωτική δύναμη για τις επιτόπιες ανάγκες της μεγαλονήσου αλλά θα εντάσσονταν, μισθοδοτούμενοι άλλωστε, στη fanteria της Terraferma. Επομένως όχι το 1513, αλλά το 1519 πρέπει να αποτελεί το επίσημο χρονικό σημείο για την ίδρυση του θεσμού της πολιτοφυλακής στην Κρήτη. Δύο χρόνια αργότερα, όπως είδαμε παραπάνω, οι Κρητικοί τσέρνιδες υπολογίζονταν σε 2.000.

 

 

Πηγή: Το βιβλίο του Ιωάννη Δ. Ψαρά από τις Εκδόσεις Βάνιας, «Ο Θεσμός της Πολιτοφυλακής στις Βενετικές Κτήσεις του Ελληνικού Χώρου (16ος – 18^ος αι.)