Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Επιλεγμένα

Ο ΣΠΥΡΙΔΩΝ ΛΑΜΠΡΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΤΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

  Ο Σπυρίδων Λάμπρος και οι ελληνικές εθνικές διεκδικήσεις στη Μακεδονία (τέλη 19ου–αρχές 20ου αι.) Γράφει ο Βασίλειος Αθ. Πλατής Στους επιφανέστερους λόγιους που προσέφεραν πολύτιμες υπηρεσίες για την προβολή των ελληνικών διεκδικήσεων στη Μακεδονία στα τέλη του 19ου και τις αρχές του 20ου αιώνα συγκαταλεγόταν ο ιστορικός–καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών και διατελέσας επί εξάμηνο πρωθυπουργός της Ελλάδος Σπυρίδων Λάμπρος. Ο Λάμπρος, ως εκπρόσωπος της επιστήμης της ιστορίας, σε κοινή δράση με τους συγχρόνους του Νικόλαο Πολίτη και Γεώργιο Χατζηδάκι, οι οποίοι διακονούσαν τις νεοεμφανιζόμενες επιστήμες της λαογραφίας και της γλωσσολογίας αντίστοιχα, δραστηριοποιήθηκε στην «κατασκευή» εθνικού παρελθόντος με απώτερο σκοπό την πραγματοποίηση του προγράμματος της Μεγάλης Ιδέας. Τη συμβολή ειδικότερα του Σπυρίδωνα Λάμπρου στη διαμόρφωση εθνικής ιστοριογραφίας στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ου αιώνα εξέτασε διεξοδικά η Έφη Γαζή στη διδακτορική διατριβή που δημο...

Η ΑΠΑΤΗ ΠΙΣΩ ΑΠΟ ΤΟ ΚΙΝΗΜΑ ΤΩΝ ΒΟΥΛΓΑΡΩΝ ΤΟ 1903

 




 

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΞΕΣΚΕΠΑΖΕΙ ΤΗΝ ΑΠΑΤΗ 

ΠΙΣΩ ΑΠΟ ΤΟ ΚΙΝΗΜΑ ΤΩΝ ΒΟΥΛΓΑΡΩΝ

 

(Άρθρο *εφημερίδας το οποίο απέστειλε ως συνημμένο στην χώρα του 

ο Γάλος πρόξενος του Σεράγεβο στην Βοσνία.)

 

«Η ευρωπαϊκή κοινή γνώμη, παρά την αφθονία των ειδήσεων από τη Μακεδονία που πλημμυρίζουν τον τύπο εδώ και μήνες, δεν μπόρεσε ακόμη να σχηματίσει ακριβή εικόνα για την ουσία και την έκταση του επαναστατικού κινήματος.  Διότι, αφήνοντας κατά μέρος την αλλοίωση των γεγονότων, που οφείλεται στην έλλειψη κριτικής ή σε προμελετημένο σχέδιο, η μακρά αλυσίδα των συμπτωμάτων της εξέγερσης μπορεί να κάνει κάποιον να πιστέψει ότι πρόκειται για το συγκινητικό θέαμα μιας λαϊκής εξέγερσης εναντίον της οθωμανικής κυριαρχίας.

Ωστόσο, όπως μας διαβεβαιώνει έγκυρη πηγή από τη Θεσσαλονίκη, η φανατική δραστηριότητα των βουλγάρων ταραχοποιών δεν έχει καθόλου αυτό το νόημα. Η διαδεδομένες σε ένα μέρος του τύπου, κυρίως στον γαλλικό και τον αγγλικό, περιγραφές, οι οποίες θα ήθελαν να πιστέψει ο κόσμος ότι στη Μακεδονία οι καταπιεσμένες λαϊκές μάζες προετοιμάζουν μία απελπισμένη εξέγερση, περιβάλλουν τις δραστηριότητες μιας μικρής μερίδας του πληθυσμού με μία αίγλη που καθόλου δεν δικαιούνται οι απερισκεψίες της επαναστατικής προπαγάνδας. Αυτή η προπαγάνδα και οι ωμότητες των βουλγαρικών συμμοριών δεν αποτελούν την κορύφωση ενός λαϊκού ρεύματος, αλλά αντίθετα είναι οι επικεφαλής αυτής της αναταραχής που επιζητούν να δημιουργήσουν ένα λαϊκό ρεύμα προς αυτή την κατεύθυνση. Για να περιγράψει κάνεις την κατάσταση στις μακεδονικές επαρχίες, δεν αρκεί να διαπιστώσει ότι οι Σέρβοι και οι Έλληνες σε ολόκληρη την εν λόγω περιοχή δεν σκέφτονται καθόλου να εκβιάσουν τη βελτίωση της κατάστασης τους εκ μέρους της τουρκικής κυβέρνησης με επαναστατικές ενέργειες. Για να αποκατασταθεί πλήρως η αλήθεια είναι απαραίτητο να σημειωθεί το γεγονός ότι ακόμη και ανάμεσα στους Βούλγαρους το κομμάτι εκείνο που προχώρησε στο επαναστατικό κίνημα δεν αποτελεί παρά μικρή μειονότητα. Οι υποκινητές αυτών των ραδιουργιών καταβάλλουν τις μεγαλύτερες δυνατές προσπάθειες για να δημιουργήσουν μία κατάσταση υπερέντασης και πάθους που θα μπορούσε να οδηγήσει στον αγώνα μέχρις εσχάτων, και χρησιμοποιούν πρωτοφανείς βιαιότητες για να εξαναγκάσουν τους επιφορτισμένους με το καθήκον της επιβολής της τάξης στρατιώτες, όπως και τους μουσουλμάνους γενικά, σε άγρια αντίποινα, ώστε η Μακεδονία να παρουσιάζει το θέαμα μιας τρομακτικής σύγκρουσης ανάμεσα σε ένα χριστιανικό πληθυσμό και τον <<οθωμανό δυνάστη>>. Μέχρι σήμερα τα κατάφεραν, τουλάχιστον όσον αφορά το στρατό. Αντιθέτως, αποτελεί αναμφισβήτητο γεγονός, ότι οι Τούρκοι στρατιώτες, με εξαίρεση μεμονωμένων περιπτώσεων, δεν ευθύνονται για ακρότητες σε καμία περιοχή και πουθενά η καταπίεση δεν πήρε το χαρακτήρα καταστροφής χωρίς να γίνεται διάκριση ενόχων και αθώων.

Επομένως, τίποτε δεν θα μπορούσε να είναι χειρότερο για τους αρχηγούς της βουλγαρικής αναταραχής από τη μετριοπάθεια της τουρκικής πλευράς, διότι, για να δικαιολογήσουν την επανάσταση στα μάτια των ξένων και για να προκαλέσουν στην Ευρώπη ένα κύμα αγανάκτησης, έχουν απόλυτη ανάγκη τις τουρκικές αγριότητες. Συνεπώς, οι αρχηγοί των κομιτάτων έχουν φροντίσει εδώ και μήνες να αναπαριστούν φρικαλεότητα φρικαλεότητες αυτού του είδους διαδίδοντας ασταμάτητα ακραίες ή εξ ολοκλήρου κατασκευασμένες ειδήσεις. Εξάλλου συχνά, από καιρού εις καιρόν, συμπληρώνουν αυτά τα αποκυήματα της φαντασίας τους με αιματηρά γεγονότα, προκαλώντας με τις ωμές βιαιότητες που διαπράττουν εναντίον των μουσουλμάνων ανάλογα αντίποινα από μέρους τους. Έτσι, για να φέρουμε ένα παράδειγμα το οποίο θα ρίξει άπλετο φως στα γεγονότα, από τις 30 δολοφονίες που διαπράχθηκαν τον Μάρτιο στο βιλαέτι Μοναστηρίου μέσα σε διάστημα 12 ημερών, τις περισσότερες από τις μισές τις διέπραξαν Βούλγαροι, ενώ οι υπόλοιπες δεν αποτελούν παρά πράξεις εκδίκησης από μέρους των Τούρκων. Ο φανατισμός του κομιτάτου και των απεσταλμένων του δεν αναζητεί θύματα μόνο ανάμεσα στους μουσουλμάνους, μα και ανάμεσα στους Σέρβους και τους Έλληνες και θα μπορούσε να συναντήσει κάνεις έναν μακρύ κατάλογο από στυγερά εγκλήματα που διέπραξαν οι Βούλγαροι εναντίον των «Χριστιανών αδελφών» τους που θυμίζει τα κατορθώματα των Boxers.

Επιπλέον, τα κομιτάτα ασκούν ένα πραγματικό καθεστώς τρόμου στους συμπατριώτες τους για να τους υποχρεώσουν να προσχωρήσουν στην επανάσταση ή τουλάχιστον να βοηθήσουν στην πραγματοποίηση των σχεδίων τους.

Το εύρος των μέσων εξαναγκασμού με τα οποία τα κόμματα προσπαθούν να δημιουργήσουν αναταραχή στην ευρωπαϊκή Τουρκία δεν εξαντλείται εκεί. Εάν δεν επιτύχουν με τη βοήθεια των τουρκικών ωμοτήτων να προκαλέσουν την ηθική αγανάκτηση της Ευρώπης και την επέμβασή της στα προβλήματα της Μακεδονίας, οι Βούλγαροι επαναστάτες θα αποπειραθούν να προκαλέσουν τη συμπάθεια των ξένων και να τους αναγκάζουν με αυτόν τον τρόπο να παρέμβουν για να προστατεύσουν τα υλικά τους συμφέροντα από τη σοβαρή ζημιά που έχουν υποστεί. Με ωμότητα ισάξια αναρχική συνωμοσίας σχεδιάζουν να καταστρέψουν τους δρόμους επικοινωνίας με ολόκληρη την Ευρώπη και έτσι να δολοφονήσουν ένα μεγάλο αριθμό ανθρώπων που δεν έχουν καμία σχέση με τα γεγονότα στη Μακεδονία. Όπως γνωρίζουμε, αυτή την εγκληματική δραστηριότητα έχουν αρχίσει ήδη να ασκούν εναντίον της Εταιρείας Ανατολικών Σιδηροδρόμων και, από ότι φαίνεται, το Κομιτάτο δεν πάσχει από έλλειψη εκρηκτικών υλών, διότι έχει αποδειχθεί ότι έχουν εισαχθεί κρυφά από το εξωτερικό σημαντικές ποσότητες δυναμίτιδας διαμέσου των τουρκικών συνόρων. Το ευρωπαϊκό κοινό δεν πρέπει με κανένα τρόπο να οδηγηθεί στο λανθασμένο συμπέρασμα ότι στη Μακεδονία αυτή τη στιγμή διεξάγεται ένας απελευθερωτικός πόλεμος άξιος της συμπάθειας του πολιτισμένου κόσμου,  αλλά ένα αντίθετα, θα αντιληφθεί τα γεγονότα που διαδραματίζονται εκεί στις πραγματικές τους διαστάσεις και, κατά συνέπεια, πρέπει να τα κρίνει σαν τις εγκληματικές ραδιουργίες μιας πολύ μικρής μειονότητας ανάμεσα στις χριστιανικές εθνότητες. Τα κομιτάτα και οι οπαδοί τους δεν επιθυμούν μεταρρυθμίσεις, δεν θέλουν οι συνθήκες ζωής των Χριστιανών της Τουρκίας να βελτιωθούν σταδιακά, δεν επιθυμούν μία ήρεμη και προοδευτική βελτίωση της τουρκικής διοίκησης, πράγμα στο οποίο οδηγούν οι ενέργειες στις οποίες προέβη η Πύλη κατόπιν υποδείξεων της Αυστρίας και της Ρωσίας, εάν βέβαια ακολουθηθούν με σταθερότητα. Αυτό που επιζητούν με την χρήση αναρχικών μεθόδων είναι αποκλειστικά η πολιτική επανάσταση, παρά το γεγονός ότι ο αναβρασμός, που αποτελεί προϋπόθεση για μία τέτοιου είδους κατάσταση, δεν υφίσταται, αφήνοντας κατά μέρος τους Σέρβους, τους Έλληνες και τους Κουτσόβλαχους, ούτε καν ανάμεσα στους Βούλγαρους.»

 

**Πρόκειται για μεταφρασμένο άρθρο της εφημερίδας «Bosnische Post», της 14ης Απριλίου 1903, με θέμα «Το Μακεδονικό Κίνημα», το οποίο αντλήσαμε από το βιβλίο «Τα Γεγονότα του 1903 στη Μακεδονία (μέσα από την Ευρωπαϊκή διπλωματική αλληλογραφία)». Πρόκειται για μία εξαιρετική έκδοση του Μουσείου Μακεδονικού Αγώνα, η οποία κυκλοφόρησε στην Θεσσαλονίκη το έτος 1993.


Σχόλια