Η ΤΡΟΜΟΚΡΑΤΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΒΟΥΡΓΑΡΩΝ ΣΕ ΚΑΦΕΝΕΙΟ ΤΗΣ ΔΡΑΜΑΣ, ΙΟΥΛΙΟ 1906

 

Η ΤΡΟΜΟΚΡΑΤΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΒΟΥΡΓΑΡΩΝ ΣΕ ΚΑΦΕΝΕΙΟ ΤΗΣ ΔΡΑΜΑΣ ΤΟΝ ΙΟΥΛΙΟ ΤΟΥ 1906 

(ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΦΟΡΑ)

Ο Ν. Μαυρουδής προς τον Α. Σκούζε

Δράμα, 9 Ιουλίου 1906

[ΑΥΕ 1906, ΑΛΚ/Γ, Υποπροξενείον Καβάλας-Δράμας.

Μακεδονικός Αγών, αρ. ττρωτ. 301]

Κύριε Υπουργέ,

Μετά τα υπό χθεσινήν και προχθεσινήν ημερομηνίαν κρυπτογραφήματα μου συμπληρών τας περί βουλγαρικού κινήματος πληροφορίας μου λαμβάνω την τιμήν ν’ αναφέρω τη Υμετέρα Εξοχότητι τα εξής:

Προχθές Πέμπτην περί την 81/2 ώραν μ.μ. τέσσαρες Βούλγαροι, και οι τέσσαρες εκ των πέριξ της Δράμας χωρίων, έρριψαν βόμβας εν Δράμα εν τω κεντρικώ καφενείω της πόλεως κειμένω εις ακίνητον κοινοτικόν. Η βόμβα εκραγείσα μετά ολίγα δευτερόλεπτα δεν επέφερε μεγάλας καταστροφάςˑ το μεν διότι ένεκα του σαθρού του δαπέδου του καταστήματος δεν εύρεν ανάλογον αντίστασιν, το δε διότι εδόθη καιρός εις τους πολυπληθείς θαμώνας του καφενείου να εξέλθωσιν. Οι την βόμβαν ρίψαντες Βούλγαροι έκαστος μετά δύο περιστρόφων ανά χείρας αναμείναντες εις τας εξόδους επυροβόλουν κατά των εξερχομένων, ων εφόνευσαν τον Γεώργιον Παπαδημητρίου εκ Δράμας, επίλεκτον πατριώτην, πραγματογνώμονα του Μονοπωλείου των Καπνών. Πληγωμένος ήδη ο Γεώργιος Παπαδημητρίου επυροβόλησε κατά των Βουλγάρων πληγώσας θανασίμως ένα εξ αυτών ονόματι Δήμον εκ Κιοπρουλή. 

Οι Βούλγαροι φεύγοντες επυροβόλουν ανά τας οδούς εμπνέοντες πανικόν και ζητούντες θύματα, άτινα ευτυχώς δεν εύρον αθρόα ένεκα του προκεχωρικότος της ώρας. Είς μόνον εξ αυτών ο Δημήτριος Καλαποτλής εφόνευσεν πτωχήν γραίαν κατά τύχην ευρεθήσαν εν τη οδώ και ετραυμάτισεν ένα καπνοεργάτην εκ των ημετέρων και ένα οθωμανόπαιδα. Πληγωθείς όμως ούτος υπό των καταδιωκόντων αυτόν αστυνομικών οργάνων ή κατ’ άλλους παρά του Γεωργίου Παπαδημητρίου έπεσε μετ’ ολίγον ετοιμαθάνατος· προ του θανάτου του, και αφ’ ου εβεβαιώθη ότι ο αρχηγός του ως άνω σημειούμενος Δήμος είχε φονευθή, προέβη εις εξομολογήσεις. Ενώπιον των επί τόπου σπευσασών διοικητικών αστυνομικών αρχών και παρουσία των Άγγλων αξιωματικών, εξ ων απεδείχθη ότι το κίνημα ήτο προσχεδιασμένον προ καιρού υπό του εν Δράμα διαμένοντος ταμίου του Βουλγαρικού Κομιτάτου Ηλία Χατζή Γεώργη, ου ο Καβάσης λαβών και αυτός μέρος εις το κίνημα και συλληφθείς κατόπιν, μετεκαλέσατο αυτούς εκ των χωρίων των, ώπλισε και ωδήγησεν αυτούς εις το κίνημα. Εκ τεμαχίου της εκραγείσης βόμβας επληγώθη ακινδύνως εκ των ημετέρων ο φαρμακοποιός Μιχαήλ Βαλάνης. 

Ο χριστιανικός πληθυσμός διήλθε νύκτα πανικού, εφ’ ο συνετέλει και η αδεξιότης του στρατού, όστις έτρεχε καταδιώκων και πυροβολών εις τας οδούς και εξ ου οφείλεται ο άδικος φόνος ενός Εβραίου. Αμέσως την νύκτα εκείνην αι οθωμανικαί αρχαί προέβησαν εις συλλήψεις, αίτινες εξηκολούθησαν και την επομένην και ες ερεύνας εις εν βουλγαρικόν ξενοδοχείον (χάνιον), όπου κατά τας πληροφορίας μου ουδέν κατόρθωσαν ν’ ανακαλυψωσιν.

Γνωσθέντος του θλιβερού γεγονότος περί το μεσονύκτιον εν Καβάλα ανεχώρησαν αμέσως εις Δράμαν ο εκεί από δύο ημερών ευρισκόμενος Μητροπολίτης Δράμας συνοδευόμενος και υπό του Αγίου Ξάνθης και του υπογραμματέως του Υποπροξενείου κ. Μαυρομμάτη.

Την επομένην συμπληρών ο Μητροπολίτης Δράμας τας διαμαρτυρίας και παραστάσεις, εις ας είχεν αμέσως προβή ο επίτροπός του, μετέβη εις τον Διοικητήν Δράμας, κατέστησεν υπεύθυνον των βουλγαρικών κακουργιών τον διευθυντήν της αστυνομίας, ου εζήτησε την απόλυσιν. Συγχρόνως διαδήλωσις των δύο χιλιάδων χριστιανών, ηγούμενης της δημογεροντίας και ειδικής επιτροπής μετέβη εν ησυχία και τάξει παρά τω Διοικητή, όστις ενώπιον του Μητροπολίτου και της τετραμελούς επιτροπής ανεγνώρισε το δίκαιον των χριστιανών, ους ωμολόγησεν ότι ηδίκησε μέχρι της σήμερον επί τη βάσει εσφαλμένων πληροφοριών της αστυνομίας, υπεσχέθη αυστηράν τιμωρίαν των ενόχων, παύσιν των αρχιαστυνόμων και απέλασιν των υπόπτων Βουλγάρων. Μετά μεσημβρίαν της αυτής ημέρας παρακολουθούντος μετά συγκινήσεως απαξάπαντος του χριστιανικού πληθυσμού επιβλητικώς ετελέσθη η κηδεία των δύο θυμάτων, ην επί τούτω ελθών εκ Καβάλας παρηκολούθησα και εγώ και της πομπής, της οποίας φωτογραφίαν λαμβάνω την τιμήν ν’ αποστείλω συνημμένως.

Ο Μητροπολίτης, όστις ουδέν μέτρον επιβαλλόμενον εκ των περιστάσεων παρέλιπε, και τη εισηγήσει του οποίου διεβιβάσθησαν σχετικά τηλεγραφήματα των κοινοτικών αρχών προς την Αυτού Μεγαλειότητα τον Σουλτάνον, τον Χιλμή Πασάν, τον εν Σέρραις Στρατάρχην και τον Πατριάρχην, μετέβη συνοδευόμενος υπό των προκρίτων και παρά τοις ενταύθα Άγγλοις, οίτινες εκ τουν λόγων του και των ισχυρισμών του εφάνησαν πεισθέντες περί της κακοβούλου αβελτηρίας των οθωμανικών αρχών και της ανεξαντλήτου υπομονής του χριστιανικού ποιμνίου του σεβαστού ιεράρχου. Αι ανακρίσεις διεξάγονται μέχρις ώρας όπως δήποτε αυστηρώς, δύναμαι δε να ελπίζω ότι αν δεν εκτελεσθώσιν αι εκ φόβου δοθείσαι την πρώτην στιγμήν υποσχέσεις του Διοικητού Δράμας προς τον Μητροπολίτην και τους προκρίτους, εν πάση περιπτώσει δεν θα μείνωσιν ατιμώρητοι οι ένοχοι. Ασφαλής όμως παρηγορία των χριστιανών παραμένει ο υπό του Γεωργίου Παπαδημητρίου φόνος του αγρίου Βουλγάρου Δήμου και ο υπό των στρατιωτών του Δημήτρη Καλαποτλή.

Την αυτήν ακριβώς ημέραν, καθ’ ην συνέβαινον εν Δράμα τ’ ανωτέρω, εν Πλεύνα περί ώραν 7ην μ.μ. τέσσαρες Βούλγαροι, ων δύο εκ του αυτού χωρίου και δύο ξένοι, επετέθησαν αιφνιδίως κατά των προ των οικιών των συνηθροισμένων χριστιανών, εφόνευσαν τον μουχτάρην Γεώργιον Μανδεμλή και δύο άλλους εκ των προκρίτων και ετραυμάτισαν επικινδύνως μίαν γυναίκα, ένα ομογενή και τον καβάσην του Ιωάννου Βαλαβάνη, καθ’ ου φαίνεται εστρέφετο ειδικώτερον η επίθεσις και όστις διεσώθη εκ τύχης αποχωρήσας ολίγα λεπτά προ της επιθέσεως. 

Η κηδεία των θυμάτων εγένετο την επομένην αποσταλέντος αντιπροσώπου της Μητροπόλεως. Σήμερον δε παρουσιάσθη επιτροπή εκ των κατοίκων Πλεύνας προς τους Άγγλους, παρ’ ων εζήτησαν εξασφάλισιν διά την περαιτέρω διαμονήν των εν τω χωρίω.

Την αυτήν περίπου ώραν και ημέραν εν Γκορίτση του καζά Ζίχνης κατεκρεουργήθη ο Μέγας Οικονόμος Παπαϊωάννης Παπαεμμανουήλ υπό βουλγαρικής συμμορίαςˑ άγνωστον εκ πόσων ατόμων συγκειμένης, ήτις αφ’ ου συνεπλάκη μετά του στρατού και εξεφόβισεν αυτόν ρίψασα ένα νεκρόν και αφήσασα ένα τραυματίαν, ενέπρησε τρεις οικίας ομογενών και ανεχώρησεν ανενόχλητος.

Ευπειθέστατος

Ν. Μαυρουδής

Πηγή: Η ε ξ α ι ρ ε τ ι κ ή έκδοση του Μουσείου Μακεδονικού Αγώνα, «Η Ελληνική Αντεπίθεση στη Μακεδονία 1905-1906)», με υπότιτλο «100 έγγραφα από το Αρχείο του Υπουργείου Εξωτερικών της Ελλάδος», το οποίο κυκλοφόρησε στα πλαίσια της ‘’Θεσσαλονίκης Πολιτισμικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης 1997’’.