ΜΙΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΤΩΝ ΟΠΛΑΡΧΗΓΩΝ ΠΡΙΝ ΤΟ 1821!

 

Η ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΤΩΝ ΟΠΛΑΡΧΗΓΩΝ ΣΤΗ ΣΚΙΑΘΟ

 

Η αιτία που εγκαταλείπουν οι κλεφταρματολοί τα λημέρια τους είναι ο Αλή. Βλαχάβας, Λαζαίοι, Τσαχίλας, Μπιζώτης και Σύρος, και οι δικοί μας, Ρομφέης (;), Καρατάσσος, Γάτσος εκπατρίζονται και κατευθύνονται προς το Όρος και τη Σκιάθο. Εκεί καταφτάνει και ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης με τους δικούς του, το ίδιο και αυτός εκπατρισμένος. Και ο Μιαούλης.

Η κατάσταση στη χέρσο Ελλάδα είναι αφόρητη· Ο Αλή κατάφερε να ξεκληρίσει την κλεφτουριά από παντού, από όλη την Ελλάδα και από την Πελοπόννησο. Μεταφέρω δύο αποσπάσματα του Φωτάκου, πολύ διαφωτιστικά:

(α) «Μετά το 1806 ότε πλέον οι κλεφτοκαπεταναίοι κατεστράφησαν, ήλθεν εις την Πελοπόννησον ο Βελή πασάς της Ηπείρου ως κυρίαρχος αυτής. Αυτός έφερε πολλήν στρατιωτικήν δύναμιν, Αλβανούς, Τούρκους και Χριστιανούς, και επλημμύρησε την Πελοπόννησον, και δια τούτο οι εντόπιοι Τούρκοι δεν εσυμβιβάζοντο με αυτούς».

Συμβαίνουν στην Πελοπόννησο πολλά τα ταπεινωτικά για τους Τούρκους Μπέηδες, όπως ο διορισμός στη διοίκηση Ελλήνων Πελοποννησίων και μερικών Ελλήνων από αυτούς που έφερε μαζί του ο Βελή. Κάποιοι Τούρκοι κινούνται εναντίον της καινούριας εξουσίας με αρχηγό τον Αλή Φαρμάκη από το Λάλα, πλούσιο Τούρκο και γνωστό στην Πελοπόννησο. Στο τέλος, ο Φαρμάκης μένει μόνος, κλείνεται στον πύργο του στο Μοναστηράκι μαζί με άλλον διωκόμενο, καλό του φίλο, τον Θ. Κολοκοτρώνη.

(β) «Αλλ’ ύστερον ο Φαρμάκης επροδόθη, διότι τον αφήκαν μόνον οι σύντροφοί του Τούρκοι, και τοιουτοτρόπως επολιορκήθη από τα στρατεύματα του Σατράπου εις το χωρίον Μοναστηράκι, όπου είχε κτίσει πύργον ιδικόν του πολεμικόν, και όπου επολεμήθη, και επί τέλους επαρεδόθη με συμφωνίαν να φύγη από την Πελοπόννησον και αυτός και ο Θ. Κολοκοτρώνης, όστις ήλθεν από την Ζάκυνθον εκεί βοηθός ως πατρικός του φίλος».

Στη θάλασσα τα πράγματα χειρότερα. Γράφει στα απομνημονεύματά του ο Κολοκοτρώνης: «Ο Συνέβης [ο ναύαρχος Σινιάβιν] επήγε εις την Τένεδο. Τα αγγλικά εμβήκαν εις την Κωνσταντινούπολη διά βίζιτα περισσότερο παρά δια πόλεμο, και έπειτα εβγήκαν τα τούρκικα, απαντήθηκαν με τα ρώσσικα εις την Τένεδο, και μετά ένα πόλεμο εχαλάσθη ο στόλος ο τούρκικος. Μετά την μάχην του Οστερλίτζι (Αούστερλιτς), η Ρωσσία παρέδωσε τα νησιά του Ναπολέοντος, και έτσι διετάχθη ο μεν Συνέβης να υπάγει δια θαλάσσης, και τα ρωσσικά στρατεύματα να υπάγουν διά ξηρός ... 27 Ιουλίου 1807 ήλθε η διαταγή να παραδώσουν τα φρούρια οι Ρώσσοι εις τους Φραντσέζους».

Ο συναγερμός στη Σκιάθο είναι μεγάλος. Αναφέρεται στις πηγές ο αριθμός 1400. Χίλιοι τετρακόσιοι καπεταναίοι και κλεφταρματολοί πολεμιστές απ’ όλη την Ελλάδα στη Σκιάθο. Πολέμησαν στη χέρσο Ελλάδα, πολέμησαν στα Δυτικά (Επτάνησα), πολέμησαν στα Βόρεια (για την Εθνική ανάσταση της Σερβίας), συγκεντρώθηκαν τώρα στην Ανατολή, στη Σκιάθο, στο λημέρι του Σταθά, στη βίγλα του Νικοτσάρα, να δούνε τι θα κάνουν.

 

«Στη Σκιάθο και στη Σκόπελο ποτέ κατής δεν κρένει,

Τ’ είν ’λημέρι του Σταθά, βίγλα του Νικοτσάρα».

 

Οι πρώτοι των Ελλήνων πολέμαρχοι κουβαλούν εμπειρίες. Γνωρίζουν την κατάσταση πώς έχει και πώς διαμορφώνεται, τόσο που εμείς δεν το φανταζόμαστε.

Οι πολέμαρχοι της Ελλάδας σε τούτη τη σύναξη είναι ώριμοι, ικανοί να συσκέπτονται, να σταθμίζουν τα πράγματα, να βρίσκουν διέξοδο στα αδιέξοδα, να οραματίζονται, να κάνουν υπερβάσεις και να αποφασίζουν. Και αποφάσισαν:

1.         Να διεκδικήσουν την κυριαρχία στη θάλασσα με ορμητήριο τη Σκιάθο.

2.         Να προβάλλουν τη δύναμη της κλεφτουριάς ως εθνικής δύναμης.

3.         Να παλέψουν για εθνική ανεξαρτησία με τις δυνάμεις του γένους, με εθνικά σύμβολα.

4.         Οι Μεγάλες δυνάμεις, ναι, αν θέλουν να βοηθήσουν, κάθε βοήθεια δεκτή, αλλά για την εξυπηρέτηση πλέον ελληνικών στόχων.

Έτσι η Σκιάθος γίνεται βάση εξόρμησης της κλεφτουριάς και το Μοναστήρι της Ευαγγελίστριας το κέντρο - σύμβολο και σφραγίδα των μεγάλων αποφάσεων.

Η Ελληνική επανάσταση, θα μπορούσε να υποστηριχθεί με επιχειρήματα ακλόνητα, ξεκίνησε από τη Μακεδονία. Δεν έγινε το 1772 με τις συνάξεις στη Νάουσα και την Κοζάνη, γίνεται 35 χρόνια μετά. Και συνεχίζεται με την επανάσταση στο Μοριά και πίσω στη Μακεδονία με τον Εμμανουήλ Παπά (επανάσταση Χαλκιδικής) και με τον Ζαφειράκη, Καρατάσσο, Γάτσο (επανάσταση και ολοκαύτωμα της Νάουσας το 1822). Στη Μακεδονία βράζει ο τόπος. Η απόφαση των Κλεφταρματολών να κινηθούν προς τη θάλασσα και να διεκδικήσουν την κυριαρχία στο Αιγαίο ήταν το μόνο που μπορούσαν να κάνουν κάτω από τις συνθήκες που έχει επιβάλλει ο Αλή. Η επανάσταση στο Μόριά είναι συνέχεια της επανάστασης της Σκιάθου.

Γεμίζει η Σκιάθος, η Σκόπελος με πλοία. Εβδομήντα πλοία, 1400 μαχητές σε πειρατικά σκάφη με ονόματα: «Άσπρη θάλασσα» (Αιγαίο), «Κασσάνδρα», «Όλυμπος», «Νάουσα»,  «Βάλτος», «Σκιάθος», «Μωριάς».

Αρχηγός του Ελληνικού στόλου ο Σταθάς με υπαρχηγό τον Νικοτσάρα. Επτά οι Ελληνικές μοίρες, άλλοι τις θέλουν δέκα, με Έλληνες κυβερνήτες, πολεμιστές και πληρώματα. Ένας των μοιράρχων ο Καρατάσσος. Για πρώτη φορά πλέουν στα γαλανά νερά του Αιγαίου πλοία ελληνικά με υψωμένη ελληνική σημαία, το 1807. Τα πανιά των πλοίων μαύρα, κατάμαυρες και οι στολές των πληρωμάτων, όπως το συνήθιζαν οι πειρατές της εποχής, όπως ταίριαζε στη συγκυρία: «Νίκη ή θάνατος».

Σκεπτικισμός στους παραδοσιακούς τόπους της κλεφτουριάς για την αποκοτιά, ενθουσιασμός στους νέους επίδοξους ναυμάχους. Την αντίθεση αυτή τη βλέπουμε σε δυο Δημοτικά τραγούδια της εποχής:

 

(1)       Το μοιρολόγι της Καπετάνισσας μάνας των Λαζαίων. 

« ……………

Της Καπιτάνισας μάνας των Λαζαίων.

Σ’ ένα λοφίδι κόβονταν, ξέπλεκα τα μαλλιά της

Μοιρολογούσε κι έλεγε, μοιρολογάει και λέγει

Για παύστε λίγο τη φωνή, αηδόνια του Ολύμπου,

Και σεις πλατάνια φουντωτά, φέτος να μαρανθήτε.

Τι ζουρλαμάρα βρε παιδιά, σας ήλθε ’ς το κεφάλι,

Κι ’ αφήσατε τον Όλυμπον, το πατρικό σας κόλι,

Και να πλανάσθε ’ς το γιαλό, με ’ς τα παληοκαΐκια.

Καμάρι των αρματολών ο Όλυμπός μας είναι

Εκεί λεοντάρια κάθονται, εκεί θεριά φωλεύουν.

Ανάθεμά σ’ Αλή Πασά, σκυλί φαρμακωμένο!

            ……»

 

(2)       Του Γιάννη Σταθά:

 

«Μαύρο καράβι αρμένιζε στα μέρη της Κασσάνδρας

Είχε πανιά κατάμαυρα και τουρανού παντιέρα  

εμπρός κορβέτα μ ’ άλικο μπαϊράκι του εβγήκε

Μάινα, φωνάζει, τα πανιά, ρίξτα, του λέει, κάτω.

- Δεν τα μαϊνάρω τα πανιά, κι’ουδέ τα ρίχνω κάτω.

Μη με θαρείτε νιόνυφη, να βγω να προσκυνήσω.

Εγώ είμαι ο Γιάννης του Σταθά, γαμπρός του Μπουκουβάλα

Τρόκο, λεβέντες, ρίξετε στην πλώρη το καράβι

το αίμα Τούρκων χύσετε, άπιστους μην ψηφάτε·

Οι Τούρκοι βόλτα έριξαν κι εγύρισαν την πλώρη

Πρώτος ο Γιάννης πέταξε με το σπαθί στο χέρι

Στα μπούνια τρέχουν αίματα, θάλασσα, κοκκινίζει.

Αλλάχ Αλλάχ οι άπιστοι πέφτουν και προσκυνούνε».

 

Πηγή: Το έργο του κυρίου Εμμανουήλ Στ. Βαλσαμίδη «Η Πάλη της Νάουσας με τον Αλή Πασά και οι Ξένες Δυνάμεις», έκδοση Νάουσα 2013 (Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών).

 

  

});