Η 1η ΚΡΑΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΓΙΑ ΔΙΑΦΥΛΑΞΗ ΤΗΣ «ΕΘΝΙΚΗΣ ΜΑΣ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑΣ».

 

    "Ἡ ἀπαγόρευση ἐξαγωγῆς τῶν ἀρχαιοτήτων μας ἀπὸ τὸν Ἰωάννη Καποδίστρια. Λίγους μῆνες μετὰ τὴν ἄφιξή του στὴν Ἑλλάδα, ὁ Καποδίστριας ἐξέδωσε στὶς 12 Μαΐου 1828, τὴν ὑπ. ἀρ. 2400 διαταγὴ «πρὸς τοὺς κατὰ τὸ Αἰγαῖον Πέλαγος Ἐκτάκτους Ἐπιτρόπους», μὲ τὴν ὁποία ἐπίσης ἀπαγόρευε τὴν ἐξαγωγή ἀρχαιοτήτων ἀπό τὴν Ἑλληνική Ἐπικράτεια καὶ ὅριζε αὐτὲς νὰ παραχωροῦνται κατὰ προτίμηση στὴν Κυβέρνηση – στοιχεῖα ποὺ ἀποτελοῦν βασικὲς διατάξεις ὅλων τῶν ἀρχαιολογικῶν νόμων ἔκτοτε."

    Η απόφαση του Ιωάννη Καποδίστρια να απαγορεύσει την εξαγωγή αρχαιοτήτων το 1828 αποτελεί την πρώτη ουσιαστική πράξη κρατικής μέριμνας για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς του νεοσύστατου ελληνικού κράτους. Σε μια εποχή που η Ελλάδα ήταν ερείπια και η αρχαιοκαπηλία από Ευρωπαίους περιηγητές και διπλωμάτες λάμβανε διαστάσεις μάστιγας, ο Κυβερνήτης αντιλήφθηκε ότι η εθνική ανεξαρτησία ήταν άρρηκτα συνδεδεμένη με την κατοχή και την προβολή των τεκμηρίων της ιστορικής συνέχειας του έθνους.

    Με σχετικό ψήφισμα, ο Καποδίστριας απαγόρευσε ρητά την πώληση και την εξαγωγή αρχαίων αντικειμένων, ενώ παράλληλα έθεσε τις βάσεις για τη δημιουργία του πρώτου Εθνικού Μουσείου στην Αίγινα, το οποίο στεγάστηκε στο Ορφανοτροφείο. Η κίνηση αυτή δεν ήταν απλώς διοικητική αλλά βαθιά πολιτική· επεδίωκε να σταματήσει τη διαρροή θησαυρών προς τα μουσεία της Δύσης και να καταστήσει σαφές ότι οι Έλληνες είναι οι νόμιμοι κληρονόμοι και προστάτες των μνημείων τους. Ο διορισμός του Ανδρέα Μουστοξύδη ως εφόρου των αρχαιοτήτων υπήρξε το πρώτο βήμα για την οργάνωση της αρχαιολογικής υπηρεσίας.

    Παρά τις αντιδράσεις των ξένων δυνάμεων και τις πιέσεις συλλεκτών, ο Καποδίστριας παρέμεινε ανένδοτος, θέτοντας το ηθικό και νομικό πλαίσιο επάνω στο οποίο βασίστηκαν όλοι οι μεταγενέστεροι αρχαιολογικοί νόμοι της Ελλάδας.