Εισαγωγή για την Συμμετοχή της Θράκης το 1821.

 

 

Η Συμμετοχή της Θράκης στην Επανάσταση του 1821

 

Η Συμμετοχή όμως της Θράκης στον απελευθερωτικό αγώνα (στην επανάσταση δηλ. του 1821) ήταν κολοσσιαία! (όπως ανέφερε ο σύγχρονος ιστορικός και λογοτέχνης κ. Πολύδωρος Παπαχριστοδούλου στη ραδιοφωνική ομιλία του τις ημέρες των εορτών κατά το 1945). 

“Πρώτα, είπε, όλα τα ζωτικά στοιχεία του Ελληνισμού, είχαν μυηθεί στην Φιλική Εταιρία. Σ’ αυτή την Ανδριανούπολη, είχαν παραμείνει ο Ρήγας, και ο δραστηριότατος φιλικός Ξάνθος, φιλοξενούμενοι!... Η παράδοση μάλιστα διέδωσε (1757-1793) και το σπίτι όπου φιλοξενήθηκε ο Ξάνθος, κοντά στο μέγαρο της Μητροπόλεως. Αυτός δε ο ίδιος σε μυστικές συγκεντρώσεις με Πρόεδρο το Μητροπολίτη Δωρόθεο Πρώϊο, κατηχούσε τους Έλληνες στην Εθνική κατήχηση∙ σπέρνοντας τον σπόρο της ελευθερίας στις καρδιές των προπατόρων μας. Στις μυήσεις αυτές μετείχαν οι πρόκριτοι και πρόεδροι των συντεχνιών, οι δάσκαλοι του Έθνους και κάθε άνθρωπος που ενέπνεε εμπιστοσύνη. Ο Ι. Φιλήμων όνο στην Ανδριανούπολη αριθμεί - στο δοκίμιο της Φιλικής Εταιρίας - 700! Αν και είναι γνωστό πως το σύνολο ήταν πολύ μεγαλύτερο φθάνοντας πολλές φορές χιλιάδες.

Όμοια και στην Φιλιππούπολη - άλλο μεγάλο Ελληνικό κέντρο. Ενεργό μέρος στην επανάσταση έλαβαν οι κάτοικοι της Αίνου, που είχαν πλοία και σαν ναυτική διενεργούσαν εμπόριο όχι μόνο στα νερά του Αιγαίου, της Προποντίδας και του Εύξεινου Πόντου, αλλά και στην Αίγυπτο, και τα λιμάνια ακόμη της Δυτικής Ευρώπης. Τέτοιοι ικανότατοι ναυτικοί, γενναίοι και δραστηριότατη αναφέρονται: Ο Αντώνιος Βισβίκης και ο Στρατής Σκόρδος. Του Αντωνίου, μάλιστα, Βιδβίκη σώζεται και το κατηχητικό στην Εθνική μας Βιβλιοθήκη. Η Βισβιζιάνα είναι γνωστή ως καπετάνισσα, ως πλοίαρχος και σαν άλλη “Μπουμπουλίνα”, γιατί πολέμησε σε άπειρες περιπτώσεις.

Η αθρόα συμμετοχή των Θρακών ομολογείται σε πολλά σημεία της επαναστάσεως. Η Ανατολική Θράκη μάλιστα μετείχε ενεργότερα, γι’ αυτό πολλές πολιτείες της, όπως η “Κεσάνη”, τα “Γανόχωρα”, η “Καλλίπολης”, η “Μάδυτος”, οι “40 Εκκλησιές”, η “Συλύβρια”, το “Μυριόφυτο”, η “Βυζύη”, και άλλες δοκιμάστηκαν σκληρά και φρικτά. Ερημώθηκαν οι πόλεις, κάηκαν τα χωριά και σφάχτηκε ο λαός. Έτσι δημιουργήθηκε και κλεφτουριά, που την θυμούνται υπέργηροι Θράκες. Αναφέρεται ως διάσημος καπετάνιος, ο καπετάν “Κούταβος”. Ο ψηλός, ο άγριος, ο νευρώδης και μονόφθαλμος, που δημιούργησε άπειρους θρύλους για τη δράση του στη θάλασσα, όπου έχασε και το ένα του μάτι...

Εκείνο όμως που αποτελεί αξιομνημόνευτη και μεγάλη προσφορά, είναι οι αθρόες σφαγές των προυχόντων Ελλήνων όλης της Θράκης. Η Σωζόπολη, που στη θάλασσα τόσες υπηρεσίες προσέφερε, τώρα δοκίμαζε την απαισιότερη σφαγή. Ο Μητροπολίτης της Παΐσιος, μεταφέρθηκε στην Πόλη, όπου και κρεμάστηκε. Μέσα στη Σωζόπολη σφάχτηκαν αμέτρητοι προύχοντες. Η Ανδριανούπολη είδε τα πιο φρικτά μαρτύρια των προυχόντων της και του κλήρου. Εκεί σ’ ένα παράθυρο της Μητροπόλεως, κρεμάστηκε ο Κύριλλος ο ΣΤ’ (πρώην Πατριάρχης) που παρατημένος εφησύχαζε εκεί. Εκεί σφάχτηκαν στα κατώφλια των σπιτιών τους εκλεκτοί παπάδες∙ - δημογέροντες - και προύχοντες. Ο δε Μητροπολίτης Ανδριανουπόλεως Πρώϊος, κρεμάστηκε στην Κωνσταντινούπολη.

Η Φιλιππούπολη, οι 40 Εκκλησιές, η Ραιδεστός κι’ όλες σχεδόν λίγο πολύ οι Ελληνικές Πολιτείες της Θράκης, που ο Ελληνισμός του έσφυζε από πνευματική και οικονομική θαλερότητα, υπέστησαν όλα τα μαρτύρια της σφαγής και της δίωξης για τον αγώνα της Ελευθερίας, και όλ’ αυτά τα υφίστατο μόνο ο Ελληνισμός, την ώρα ακριβώς που οι Βούλγαροι στην ύπαιθρο χώρα - γιατί δεν υπήρχαν σε πόλεις - όχι μονάχα δεν έλαβαν μέρος στον αγώνα, όχι όνο δεν είχαν αίσθημα ελευθερίας, ούτε καν εθνικό φρόνημα, αλλά και πρόδιδαν τους Έλληνες.

 

Πηγή: Από το έργο του Τάκη Ακρίτα (ψευδώνυμο του δάσκαλου και λογοτέχνη Ανέστη Φ. Ευμορφόπουλου), «Η Θράκη - το διαμάντι της Ελλάδος».