Ο ΘΑΝΑΤΟΣ ΤΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΟΜΑΧΟΥ Θ. ΜΟΔΗ

 

 

Ο ΘΑΝΑΤΟΣ ΤΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΟΜΑΧΟΥ Θ. ΜΟΔΗ 

(ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΗΛΟΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ)

 

Ο Δ. Καλλέργης προς τον Α. Ρωμάνο

Μοναστήρι, 7 Σεπτεμβρίου 1904

[ΑΤΕ 1904, ΑΑΚ/Η'. Προξενείο Μοναστηριού, αρ. πρωτ. 872]

Κύριε Υπουργέ,

Έχω την τιμήν να γνωρίσω τη Υμετέρα Εξοχότητι, ως και τηλεγραφικώς ανέφερα Αυτή, ότι τη 2α αρξαμένου περί ώραν 4 μ.μ. εν μέση αγορά διεπράχθη δολοφονία υπό των οργάνων του Βουλγαρικού Κομιτάτου κατά του Έλληνος Θ. Μόδη εν τω καταστήματι αυτού.

Ο Θ. Μόδης, ξυλέμπορος το επάγγελμα, διακαιόμενος υπό αληθούς πατριωτικού αισθήματος, ην εις εκ των παραγόντων της συγκρατήσεως του εν τη υπαίθρω χώρα πληθυσμού εις την ελληνικήν ιδέαν. Το κατάστημα αυτού ην εντευκτήριον των τα ημέτερα φρονούντων βουλγαροφώνων χωρικών∙ αυτός δε ο ίδιος αντιλήπτωρ και σύμβουλος πρόθυμος εις πάσας τας ανάγκας αυτών.

Τοιούτον λοιπόν όντα τον Μόδην προέγραψε το Βουλγαρικόν Κομιτάτον, την δ’ εκτέλεσιν της δολοφονίας αυτού ανέθηκεν εις το εκτελεστικόν αυτού τμήμα, όργανα του οποίου από ημερών προσεπάθουν να τον δολοφονήσωσιν. Ο Θ. Μόδης αντιληφθείς τούτο είχε μεν λάβη μέτρα τινά προς υπεράσπισιν αυτού, ουδέποτε όμως εφαντάζετο ο ατυχής ότι ήτο δυνατόν να δολοφονηθή εν τω καταστήματι αυτού, κειμένω εν κεντρική θέσει της αγοράς.

Δυστυχώς όμως, τρεις κακούργοι του εκτελεστικού Βουλγαρικού Κομιτάτου την παρελθούσαν Πέμπτην παρεμόνευον παρά το κατάστημα αυτού, εις δ’ εξ αυτών, καθ’ ην ώραν το θύμα ευρίσκετο μόνος εν τω γραφείω του καταστήματος αυτού, επυροβόλησε διά περιστρόφου κατ’ αυτού έξωθεν εκ της οδού, η δε σφαίρα διελθούσα πλαγίως διά του περιθωρίου της υελοφράκτου θύρας του γραφείου εύρε τον ατυχή Μόδην εργαζόμενον επί του γραφείου του άνωθεν της καρδιακής χώρας, όπου και εσφηνώθη.

Το θύμα χωρίς να χάση την ψυχραιμίαν αυτού αιμόφυρτος εξήλθε του γραφείου αυτού προς καταδίωξιν των δολοφόνων, αλλά προχωρήσας βήματα τινά έπεσε λιπόθυμος, κολυμβών εις το αίμα. Οι δε δολοφόνοι διά μέσου της αγοράς, ανενόχλητοι και ακαταδίωκτοι ουδαμόθεν, ούτε εκ μέρους των πολιτών ούτε εκ μέρους της εξουσίας, ης ουδ’ ίχνος εφαίνετο, ετράπησαν εις φυγήν και φθάσαντες περί την βουλγαρικήν εκκλησίαν εγένοντο άφαντοι. Λέγεται μάλιστα ότι ο δολοφόνος, φεύγων δρομαίως ένεκα της ψυχικής του διαταραχής, έπεσε λιπόθυμος καθ' οδόν κατά την βουλγαρικήν συνοικίαν, ότι άλλοι εκ της αυτής συνοικίας περιποιηθέντες αυτόν διευκόλυναν την περί την εκκλησίαν εξαφάνισίν του.

Άξιον παρατηρήσεως είνε, Κύριε Υπουργέ, ότι καθ' όλον τον μακρόν και κεντρικόν δρόμον, ον διέτρεξαν οι δολοφόνοι, μέχρις ου αποκρυβώσιν, ουδαμού εφάνη όργανον της εξουσίας, τα δε που παρατυχόντα εκρύβησαν. Τούτο δ' αποδοτέον εις την απογοήτευσιν, ήτις έχει καταλάβη τα όργανα της εκτελεστικής εξουσίας και ένεκα της επανειλημμένης αμνηστεύσεως κακούργων, ους με κίνδυνον της ζωής αυτών συλλαβόντες παρέδωκαν εις τας χείρας της δικαιοσύνης και ένεκα της εξακολουθήσεως έτι εν τοις πλείστοις της ατιμωρησίας αυτών.

Παρά τοις οργάνοις της εκτελεστικής εξουσίας, ανωτέροις τε και κατωτέροις, έχει σχηματισθή η πεποίθησις ότι η με κίνδυνον έστω της ιδίας αυτών ζωής εκπλήρωσις του καθήκοντος ουδέν αποτέλεσμα δύναται να φέρη επί τη βεβαιότητι, ότι την επαύριον της συλλήψεως των κακούργων θα ώσιν ηναγκασμένοι αυτοί ούτοι να τους απολύσωσιν επί διαφόροις λόγοις.

Αμέσως εις τον τόπον του εγκλήματος προσέδραμον πολλοί των ομογενών ιατρών, οίτινες και παρέσχον τω θύματι την πρώτην ιατρικήν βοήθειαν. Ακολούθως ο τραυματισθείς μετηνέχθη εις το νοσοκομείον ημών, όπου την επαύριον συνελθών ολίγον εις τας αισθήσεις αυτού ωνόμασε τον δολοφόνον, όστις ήτο Πέτρος τις Βαρδάρης, έχων συνεργούς τον Ήτσον Καλαϊτζήν και έτερον τινά άγνωστον αυτώ. Εκ των δολοφόνων συνελήφθη την επαύριον του εγκλήματος ο Ήτσος Καλαϊτζής, ον ανεγνώρισεν ο δολοφονηθείς, ότε τον επαρουσίασεν αυτώ η ανακριτική αρχή.

Η είδησις της θρασείας και στυγεράς ταύτης δολοφονίας διεδόθη αστραπιαίως ανά την πόλιν, συγκίνησις δε βαθεία και αγανάκτησις μεγάλη κατέλαβε την ημετέραν κοινότητα, ήτις βλέπουσα ότι το δολοφονικόν Κομιτάτον επεξέτεινεν ήδη την δράσιν αυτού και εις την πόλιν, ήρξατο σοβαρώς να σκέπτηται περί των ληπτέων μέτρων. Συνήλθεν αμέσως η κοινοτική αντιπροσωπεία και απεφάσισε να διαμαρτυρηθή τηλεγραφικώς κατά της τοιαύτης αναρχικής καταστάσεως απ’ ευθείας τω Σουλτάνω, ο δε Μητροπολίτης μετέβη προς τον αυτόν σκοπόν παρά τω Γενικώ Διοικητή και τω Χιλμή Πασσά. Αλλά, δυστυχώς, ουδέν είνε δυνατόν με την δημιουργηθείσαν κατάστασιν των πραγμάτων να ελπίζη τις παρά της εν παραλυσία ευρισκόμενης τουρκικής εξουσίας. Η ενταύθα Γεν. Διοίκησις έδωκε την συνηθισμένην απάντησιν περί των ληπτέων μέτρων, αλλά δυστυχώς περιορίζονται ταύτα εις λόγους μόνον. Δι’ ο σκέψις εγένετο περί οργανώσεως όσον τάχιστα εταιρείας των δολοφόνων δι’ αποδόσεως των αντιποίνων. Αμέσως δε μετά την γενομένην δολοφονίαν τινές εκ της νεολαίας συνέστησαν εκτελεστικόν τμήμα, εις ο ανέθηκαν την δολοφονίαν τινών εκ των δρώντων προσώπων του Κομιτάτου. Ούτω τέσσαρας ώρας μετά το έγκλημα τρεις νέοι, όργανα του ειρημένου εκτελεστικού τμήματος επετέθησαν περί ώραν 8 μ.μ κατά τινός Ιωβκώφ εκ Πρέσπας, σπουδαίου οργάνου του Βουλγαρικού Κομιτάτου και τον επλήγωσαν διά μαχαίρας εις την κεφαλήν και κατά τον μηρόν, αλλά δυστυχώς ούτος μετά 24 ώρας ην εκτός κινδύνου κατά την ομολογίαν των ιατρών.

Βεβαίως το αποτέλεσμα της απόπειρας ταύτης θα ήτο πολύ διάφορον, εάν οι ειρημένοι νέοι ήσαν ωπλισμένοι διά καταλλήλων περιστρόφων, αλλά δυστυχώς εκείνο το οποίον έφερε μεθ’ εαυτού ο επιτεθείς δεν εξεπυρσοκρότησε κατά τας επανειλειμμένας αυτού βολάς και ούτως απέτυχεν η γενομένη απόπειρα, περιορισθείσα εις τον διά μαχαίρας τραυματισμόν.

Η αστυνομική αρχή διά την απόπειραν ταύτην συνέλαβε τρεις νέους εκ των ημετέρων, ουχί όμως και τον κυρίως δράστην, οίτινες κρατούνται, υποβληθέντες και εις βασάνους μάλιστα, ως λέγεται, ίνα ομοληγήσωσι την κατηγορουμένην κατ’ αυτών πράξιν και τους υποκινητάς αυτών.

Η κηδεία του ατυχούς Θ. Μόδη, θανόντος το παρελθόν Σάββατον, εγένετο την Κυριακήν επιβλητικωτάτη και μεγαλοπρεπεστάτη, ην παρηκολούθησα μετά του προσωπικού του Β. Προξενείου καταθέσας και στέφανον πολυτελή επί της σορού του νεκρού∙ εφ’ ης κατετέθησαν και περί τους 15 άλλοι στέφανοι εκ μέρους των κοινοτικών αρχών και των διαφόρων σωματείων και συντεχνιών της κοινότητος. Υπέρ τους 1500 πολίται, εις τα πρόσωπα των οποίων ήτο εζωγραφημένη η βαθεία συγκίνησις και η αγανάκτησις συνάμα διά το στυγερόν έγκλημα, παρηκολούθησαν την κηδείαν μέχρι του νεκροταφείου παρ’ όλην την πίπτουσαν βροχήν. Η δε νεκρώσιμος ακολουθία εψάλη υφ’ ολοκλήρου του κλήρου της κοινότητος παρισταμένων του παρεπιδημούντος ενταύθα Μητροπολίτου Δεβρών και Βελισσού και του Μητροπολίτου Πελαγωνείας, όστις μετέβει και μέχρι του νεκροταφείου.

Το πάνδημον της κηδείας, ως και το διαπραχθέν έγκλημα, ενοποίησαν βαθείαν εντύπωσιν και εις τους επισήμους ενταύθα κύκλους, οίτινες μετ’ αγανακτήσεως εξεφράζοντο κατά του Κομιτάτου, ο δε Χιλμή Πασσάς μετά των Παρέδρων, ένεκα του κρίσιμου της δημιουργηθείσης καταστάσεως, ανέβαλον την εντεύθεν αναχώρησίν των, ενώ ήσαν έτοιμοι προς τούτο.

Αντίγραφον της παρούσης υπεβλήθη και τη εν Κων/πόλει Β.Πρεσβεία.

 

Ευπειθέστατος         

Καλλέργης    

 

Πηγή: «Οι απαρχές του Μακεδονικού Αγώνα 1903 – 1904, 100 έγγραφα από το αρχείο του υπουργείου των εξωτερικών της Ελλάδος», εκδόσεις Ίδρυμα Μουσείου Μακεδονικού Αγώνα - κέντρο έρευνας μακεδονικής ιστορίας και τεκμηρίωσης, Θεσσαλονίκη 2009.