Η ΚΑΤΑΡΡΕΥΣΗ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΣΟΦΙΑΣ (1346)

 

    Το γεγονός: Μάιος 1346: "Δίχως κάποιον προφανή λόγο, καταρρέει ένα μεγάλο μέρος στα ανατολικά τού ναού τής Αγίας τού Θεού Σοφίας στην Πόλη. Υπήρξε αποτέλεσμα των μεγάλου μεγέθους και διάρκειας σεισμών, το θέρος τού 1344. Κατέρρευσε ολόκληρη η ανατολική αψίδα, παρασύροντας τμήματα τής οροφής."

    Στις 19 Μαΐου του 1346, ένα σημαντικό μέρος του ανατολικού τμήματος του ναού της Αγίας Σοφίας στην Κωνσταντινούπολη κατέρρευσε αιφνιδιαστικά, προκαλώντας σοκ και δέος. Αν και η πτώση του ανατολικού τρούλου και της αψίδας φάνηκε να συμβαίνει δίχως άμεση αιτία εκείνη την στιγμή, το γεγονός ήταν το αποτέλεσμα της σφοδρής σεισμικής δραστηριότητας που είχε πλήξει την περιοχή τόσο το καλοκαίρι όσο και το φθινόπωρο του 1344. Οι σεισμοί είχαν προκαλέσει βαθιές ρωγμές στη δομή του ναού, οι οποίες παρέμειναν ανεπούλωτες λόγω της δεινής οικονομικής κατάστασης αλλά και του εμφυλίου πολέμου που μάστιζε την αυτοκρατορία εκείνη την περίοδο.

    Η καταστροφή στο εσωτερικό του ναού ήταν ανυπολόγιστη, καθώς ο τεράστιος όγκος των δομικών υλικών συνέτριψε το ιερό βήμα, την Αγία Τράπεζα και το περίτεχνο τέμπλο. Πολύτιμα ψηφιδωτά, εικόνες και εκκλησιαστικά κειμήλια μετατράπηκαν σε συντρίμμια, ενώ ο ναός παρέμεινε για καιρό σε κατάσταση ημιερειπίου, με τον κίνδυνο περαιτέρω ζημιών.

    Η αποκατάσταση του παγκόσμιου μνημείου υπήρξε ένας άθλος που διήρκεσε σχεδόν μια δεκαετία, απαιτώντας τεράστιους πόρους. Παρά την δεινή οικονομική κατάσταση του κράτους, ο αυτοκράτορας Ιωάννης ΣΤ' Καντακουζηνός κατάφερε να συγκεντρώσει τα απαραίτητα κεφάλαια, λαμβάνοντας μάλιστα σημαντικές δωρεές όπως από τον Τσάρο της Ρωσίας. Οι εργασίες ολοκληρώθηκαν γύρω στο 1354, δίνοντας στον ναό την μορφή που διατηρεί σε μεγάλο βαθμό μέχρι σήμερα, με τα επιβλητικά ψηφιδωτά των Σεραφείμ στα ανατολικά σφαιρικά τρίγωνα, να αποτελούν αιώνια μαρτυρία εκείνης της μεγάλης αναστήλωσης.