ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ «ΝΙΚΟΣ ΤΣΑΡΑΣ»

 

ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ «ΝΙΚΟΣ ΤΣΑΡΑΣ»

Ο Νίκος Τσάρας ή Νικοτσάρας ήταν γιος του Πάνου Τσάρα, διάσημου κλέφτη - αρματολού. Με τη φροντίδα του πατέρα του «εσπούδασε στη μονή της Αγίας Τριάδος υπό τινα Άνθιμον». Διαδέχεται νεαρότατος τον δολοφονημένο πατέρα του και γίνεται, όπως ήταν και εκείνος, το αντίπαλο δέος του Αλή. Νωρίς, συγκεντρώνοντας στο πρόσωπό του την εκτίμηση και τη φιλία πολλών Ελλήνων αρματολών και κλεφτών προκαλεί το ενδιαφέρον των ξένων δυνάμεων. Ο Νίκος Τσάρας αναδεικνύεται με τη γενναιότητά του ως ένας από τους πιο φημισμένους αγωνιστές των προεπαναστατικών χρόνων.

Ο Νίκος Τσάρας, μετά τη σύνοδο των οπλαρχηγών που συγκάλεσε ο ίδιος στο Ναό της Παναγίας του Ολύμπου, με τον Γεωργάκη Ολύμπιο και τον Τάσσο Καρατάσσο εκστρατεύει στη Σερβία.

«Τρεις χιλιάδες περίπου κλέφτες του Ολύμπου επιχείρησαν έξοδο και κατόρθωσαν αβλαβείς να διασχίσουν τις φάλαγγες των Τούρκων». Οι κλέφτες αυτοί είχαν σκοπό να κατευθυνθούν προς τη Σερβίαˑ Μερικοί από τους οπλαρχηγούς διαφώνησαν στο δρόμο και κατευθύνθηκαν προς τον Άθωνα. Οι υπόλοιποι ανάμεσα στους οποίους διέπρεπε ο Νίκος Τσάρας και ο Καρατάσσος έφτασαν με ασφάλεια στη Σερβία και είχαν κοινές στρατιωτικές επιχειρήσεις με τους Σέρβους, από τις οποίες ξεχωρίζει νυχτερινή επίθεση σε στρατόπεδο των Τούρκων. Οι Τούρκοι υπέστησαν μεγάλη φθορά και στην άτακτη υποχώρησή τους εγκατέλειψαν όλο το πλούσιο πολεμικό υλικό του στρατοπέδου τους στα χέρια των Σέρβων. Ύστερα από την επιτυχία αυτή ο μεν Γεώργιος Ολύμπιος έμεινε στους Σέρβους, οι δε συναρχηγοί του Νίκος Τσάρας και Καρατάσσος, επανήλθαν στην Ελλάδα και κατέφυγαν στον Άθωνα». «Ταΰτο δέ πάντο συνέβησον πρό του τέλους του παρελθόντος (18ου) αιώνος.»

Με την επάνοδό του στη Χαλκιδική και στα νησιά Σκιάθος, Σκόπελος ο Νικοτσάρας γίνεται πειρατής. Καταρτίζει πειρατικό στόλο και αναστατώνει τα ανατολικά παράλια της Θεσσαλίας, για να αποδείξει ότι ο Αλή δεν είναι ικανός να επιβάλλει την ειρήνη.

Ταυτόχρονα, την περίοδο αυτή, από τη Δυτική πλευρά της Ελλάδος, με την προτροπή του Ιωάννη Καποδίστρια, μετά τους φιλότιμους ναυτικούς που κυνηγούν τα Γαλλικά πλοία, και οι οπλαρχηγοί που είχαν αποσυρθεί για προστασία στη Λευκάδα επιχειρούν κατά των Τούρκων, διατρέχοντας τη χέρσο Ελλάδα. Συμμετέχουν ονόματα γνωστά όπως ο Κατσαντώνης και ο Κίτσος Μπότσαρης.

Προς το τέλος του 1806 ο Νικοτσάρας καταδιώχθηκε από τον Τουρκικό στόλο. Έρχεται στην Ύδρα, παίρνει από τον εκεί πρόξενο της Ιόνιας Δημοκρατίας Ιονικό διαβατήριο και κατευθύνεται στα Επτάνησα για να ξεχειμωνιάσει. Το 1807 βγαίνει ο Ρωσικός στόλος στο Αιγαίο. Ναύαρχος ο Σινιάβιν. Ο Σινιάβιν ωθεί την Ύδρα σε επανάσταση κατά του Σουλτάνου. Τα Ψαρά δεν είναι πρόθυμα. Ο Νικοτσάρας έρχεται στην Ύδρα, παίρνει επίσημο διαβατήριο της Κοινότητας και κατευθύνεται προς τις Σποράδες για να στρατολογήσει εθελοντές.

Ο Ρώσος Ναύαρχος μαθαίνει από δυο επιστολές του ίδιου του Νικοτσάρα ότι ο νεαρός κλεφταρματολός και δεινός πειρατής αφήνει τη Ζάκυνθο και επανέρχεται στις Σποράδες. Πρώτα με τον υπασπιστή του Παλατίνο και κατόπιν ο ίδιος προσωπικά καλεί τον Νικοτσάρα να σχεδιάσουν από κοινού την αναβάθμιση της δράσης του. Παραθέτω αυτούσιες τρεις επιστολές, μια του Παλατίνου και δύο του Σινιάβιν.

«28 Μαΐου 1807 Τένεδος*

Καπετάν Νίκο Τσάρο, ακριβώς σε χαιρετώ

Τα δυο σου γράμματα προς τον υπερεξοχώτατον ναύαρχον έλαβα και τα έκανα γνωστά της υπερεξοχότητός του. Εις απόκρισιν με προστάζει να σου γράψω γιατί εκατέβης από την Ζάκυνθον εις τούτα τα μέρη, και τι στοχάζεσαι να κάμης.

Εγώ ως φίλος όλων των παλικαριών, καθώς ελπίζω να έχεις ακουστά, σε συμβουλεύω να απολύσεις από κατατρεγμούς τους τόπους όπου ζουν Χριστιανοί, διότι ό,τι κακό των Τουρκών κάνεις ξεθυμαίνουν ύστερα αφού αναχωρήσεις απάνω εις τους ομοπίστους.

Εάν είσαι καλός να κάμης καμμίαν εκστρατείαν, η οποία να πληγώσει τον εχθρόν, με σίγουρο ινκόντρο* έλα εδώ να σε παραστήσω του αρμιράλιου* να σου δώσει ταις νουθεσίες του. Ελπίζω, ότι έτσι θέλεις κάμει, και είμαι ειλικρινής σου φίλος και δούλος.

Να δοθή εις ίδια χέρια του καπετάν Νίκου Τσάρα όπου ευρίσκεται.

ΠΛΛΑΤΙΝΟΣ»

Δεν θα σχολιάσω την επιστολή. Πρέπει όμως να λεχθεί ότι οι ξένες δυνάμεις είχαν καταγράψει όλα τα «παλικάρια», τους Καπεταναίους. Γνώριζαν τα πάντα για όλους και για τον Νικοτσάρα. Και προσπαθούσαν να τους προσεταιριστούν για το δικό τους συμφέρον.

Ακολουθεί προσωπική επιστολή του ίδιου του Ναυάρχου.

Τη 7 Ιουνίου 1807, Τένεδο Καπετάν Νίκο Τσάρα,

«Μου επαράστησαν το όνομά σου, και την ανδρείαν σου. Όθεν χωρίς να χάνεις αυτού τον καιρόν σου, λαμβάνοντας το παρόν μου πάραυτα να έλθης διά να σε επιχειρισθώ και να σε υποτάξω εις τους πόδας του υψηλού θρόνου του τρισαυγούστου* Αυτοκράτορος διά λόγου σου. Γράφω των αυτού προεστών να σου δώσουν το ιμπάρκο με εξεπίτηδες καΐκι.

Είμαι ο καλοθελητής σου

ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΣΙΝΙΑΒΙΝ»

Ακολουθεί και άλλη προσωπική επιστολή του Ρώσου Ναυάρχου, η οποία απευθύνεται στον Νίκο Τσάρα με την προσφώνηση «Ευγ. Καπετάν Τσάρα» και η οποία καταλήγει:

«...εκατάλαβες την επιθυμίαν που έχω να σε ιδώ, και βέβαιος εις την ανδρείαν σου και προκοπήν να σε επιχειρισθώ αναλόγως του καιρού και αιτίας όπου μας δώσουν.

Ιδού όπου σου στέλνω εξ επίτηδες το παρόν αρμαμέντο*, με το οποίον έλα διά να συνομιλήσωμεν διά τα πάντα.

Είμαι ο καλοθελητής σου

ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΣΙΝΙΑΒΙΝ»

Τένεδος* Ο Ρώσος Ναύαρχος έκλεισε τον Τουρκικό στόλο στα Δαρδανέλια και ναυλοχούσε στην Τένεδο.

Ινκόντρο* Ευκαιρία, συνάντηση, αποτέλεσμα.

Αρμιράλιος* Ο ναύαρχος.

Τρισαύγουστος* Κατά το τρισμέγιστος. Είναι ο Τσάρος της Ρωσίας.

Αρμαμέντο * Πολεμικό πλοίο.

Ο Σινιάβιν βιάζεται να προσεταιριστεί τον Νίκο Τσάρα. Του στέλνει πολεμικό πλοίο για να τον φέρει με ασφάλεια στην Τένεδο.

Κατά των Τούρκων στην Τένεδο είχε συγκεντρώσει υπό τον στρατηγό Παπαδόπουλο ο Σινιάβιν 2840 Έλληνες μαχητέςˑ κατά πλειοψηφία Μακεδόνες. Ήταν το σώμα «ελαφροί σκοπευτές», που συνέβαλαν τα μέγιστα στο κλείσιμο των Τούρκων στα Δαρδανέλια και την ασφάλεια της Τενέδου. Σ’ αυτούς τους Μακεδόνες αφιέρωσε ο Κ. Δ. Ξουρής σχετικό στιχούργημα:

«Οι Τούρκοι είναι περισσοί, μειςλίγοι Μακεδόνες, ....

Όλη η Πόλη να ελθή με την Γενιτσαρία

δεν είναι τρόπος να εβγή με τη Μακεδονία

Οι Μακεδόνες ξακουστοί στον κόσμο παινεμένοι...,

Οπίσω δεν γυρίζουνε τα έχουν ορκωμένα.

Τα Τούρκικα σαν είδανε Συνέβης [Σινιάβιν] να ριβάρει Κανένα δεν επρόφτασε άγκυρα να σαλπάρη».

Πηγή: Το έργο του Εμμανουήλ Στ. Βαλσαμίδη «Η Πάλη της Νάουσας με τον Αλή Πασά και οι Ξένες Δυνάμεις», έκδοση Νάουσα 2013 (Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών).