Ο ΕΘΝΟΜΑΡΤΥΣ ΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΡΩΓΩΝ ΙΩΣΗΦ

 

Ο ΕΘΝΟΜΑΡΤΥΣ ΑΡΧΙΕΡΕΑΣ ΙΩΣΗΦ

(Επίσκοπος Ρωγών 1820-1826)

Εις την χορείαν των πλέον διακεκριμένων αγωνιστών Ιεραρχών, τίθεται η υπέροχος μορφή του Επισκόπου Ρωγών Ιωσήφ, το όνομα του οποίου θα συγκινή πάντοτε τας ψυχάς του Πανελληνίου, διότι καθ’ όλην την πορείαν και διαδρομήν της Επαναστάσεως διεκρίθη. Ιδιαιτέρως όμως, κατά την πολιορκίαν του Μεσολογγίου ανεδείχθη ο ιδεώδης ηγέτης, ο οποίος ενεσάρκωνε «δια τους εκεί πολιορκουμένους Έλληνας τον ιδανικόν εκπρόσωπον του Ελληνικού Θεού, του αληθούς πατρός του Χριστιανισμού»ˑ διότι «καθ’ όλην την διάρκειαν των πολιορκιών του Μεσολογγίου, ο Ιωσήφ ήτο δια τους πολιορκουμένους ο αποτελεσματικός εμψυχωτής, ο δίδων ανά πάσαν στιγμήν πρώτος αυτός το παράδειγμα του θαρραλέου, του ευψύχου, του αποφασιστικού, του Έλληνος» .

Ο Ιωσήφ εγεννήθη, κατά πάσαν πιθανότητα, εις τα Αμπελάκια Θεσσαλίας, ίσως κατά το έτος 1776, μαθητεύσας εν τη γενετείρα του, πλησίον του εκ Τρίκκης ιερέως, μετά ταύτα και τούτου εθνομάρτυρος, Πολυζώη. Εις ηλικίαν 14 ετών προχειρίζεται εις αναγνώστην, μορφούται έτι περισσότερον εις την Σχολήν Τσαριτσάνης, ίνα και πάλιν επιστρέψη εις Αμπελάκια γενόμενος ακροατής, εις ηλικίαν 20 ετών, του Γρηγορίου Κωνσταντά.

Και ακριβώς λόγω του ήθους και της κηρυκτικής του ικανότητος, χειροτονείται διάκονος, και ακολούθως πρεσβύτερος, τοποθετούμενος ως τοιούτος εις Τσαριτσάνην, ένθα ηκροάσατο του Κων/νου Κούμα, εμψυχώνων τους κατοίκους αυτής εις την έννοιαν της Ορθοδοξίας και του Γένους, και παραμυθών τούτους εις τους κινδύνους· συνεπεία της όλης αυτού επαινετής δράσεως, τω 1814, απάγεται εις Ιωάννινα, διασωθείς εκ βεβαίου μαρτυρίου, χάρις εις τον Μάνθον Οικονόμου, ίνα καταφύγη εις Άρταν, Μητροπολίτης της οποίας ήτο ο προσενεγκών πολλάς υπηρεσίας εις το Έθνος κατά την προεπαναστατικήν και επαναστατικήν περίοδον και εκ Προύσης της Μ. Ασίας καταγόμενος Πορφύριος, προσλαβών τούτον ως Πρωτοσύγκελλον αυτού, όστις εν συνεργασία μετά του Βοηθού Επισκόπου του Πορφυρίου Μακαρίου αναπτύσσει έκτακτον εθνικήν δραστηριότητα· υπ’ αυτού δε φαίνεται, ότι περί το 1818 εμυήθη εις τα της Φιλικής Εταιρείας· ο Πορφύριος εκτιμών βαθύτατα τον Ιωσήφ, περί το τέλος του 1820, μικρόν προ της εξορίας αυτού εις Άγιον Όρος, τον χειροτονεί βοηθόν του Επίσκοπον υπό τον τίτλον «’Ρωγών», εις αντικατάστασιν του Μακαρίου, αναλαβόντος την Τοποτηρητείαν της Ιερας Μητροπόλεως Κερκύρας.

Η εξέγερσις της Δυτικής Ελλάδος κατά της Υψηλής Πύλης και του Αλή Πασά, οδηγεί τον Χουρσίτ εις την απόφασιν, ίνα συλλάβη τον Ιωσήφ και άλλους Αρχιερείς, τους οποίους εγκλείει εις φυλακήν, εκ των οποίων πολλοί είχον εν τω μεταξύ θανατωθή, ενώ ο Ιωσήφ διασωθείς απηλευθερώθη υπό των Ελλήνων επαναστατών κατά την ολιγοήμερον υπ’ αυτών κατοχήν της Άρτης.

Καταφυγών εις Βάλτον και εκείθεν εις Κομπότι, όπου υπό τον Αλέξανδρον Μαυροκορδάτον συνεκροτείτο Ελληνικόν στρατόπεδον, δρα ως απλούς στρατιώτης, αρχικώς μεν εις την Δυτικήν Ελλάδα, είτα δ’ εις Μεσολόγγιον, συνεργαζόμενος εν απολύτω σύμπνοια μετά του Μαυροκορδάτου εις ο,τι αφεώρα τον αγώνα· ενεθάρρυνε τον λαόν εις σθεναράν κατά του εχθρού αντίστασιν συνεφιλίωνε τους ανταγωνιζομένους ηγέτας, και δη τους Σουλιώτας με τον Γέροντά του Πορφύριον, μετά του οποίου βραδύτερον εκήδευσε τον Μάρκον Μπότσαρην υποδέχεται τον Λόρδον Βύρωνα την 24ην Δεκεμβρίου 1823, όν και κηδεύει κατά την 10ην Απριλίου του επομένου έτους, και γενικώς αποβαίνει εμψυχωτής μαχητής και κληρικός παρακελεύων τους πολιορκουμένους του Μεσολογγίου εις έσχατον κατά του Ιμβραήμ αγώνα· υποφέρει τα δεινά «χάριν του Μεσολογγίου και της Πατρίδος» και με «ρακώδη ενδυμασίαν εμψυχώνων» αυτούς· δια την πολιορκίαν αυτού και την οργάνωσιν της εξόδου μετέσχε προεδρεύων των αλλεπαλλήλων πολεμικών συμβουλίων επιδεικνύει απαράμιλλον ανδρείαν κατά την έξοδον και εγκλεισθείς εις τον Ανεμόμυλον μάχεται λυσσωδώς, ίνα μετά δύο ημέρας συλληφθή υπό των Τούρκων και ημιθανής απαγχονισθή υπ’ αυτών τη 12η Απριλίου 1826, ο υπέροχος ούτος αγωνιστής, όστις διά της απαραμίλλου αυτού θυσίας συνέβαλεν αποτελεσματικώς εις την επιτυχίαν του απελευθερωτικού αγώνος, προσενεγκών πολυτίμους υπηρεσίας υπέρ της ελευθερίας .

Πηγή: Το κείμενο συνέγραψε ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης πρώην Λήμνου κυρός Βασίλειος (κατά κόσμον Ατέσης Βασίλειος), και κυκλοφόρησε στην περιοδική έκδοση Θεολογία, τεύχ. 42, με τίτλο «Εθνομάρτυρες αρχιερείς της Εκκλησίας της Ελλάδος από του 1821-1869».