ΤΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΗΜΕΡΑ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΟΡΟΥΣ

 

ΤΑ ΠΡΩΤΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΗΜΕΡΑ 

ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΟΡΟΥΣ

Τις διαταγές της Διοίκησης διαβίβασε στο στόλο ο προαναφερθείς Κυβερνήτης Δούσμανης, προσθέτοντας ότι η μεταβίβαση των αγημάτων από τα πλοία προς την περιοχή θα πραγματοποιηθεί μέσω των ατμάκατων και λεμβών των τριών άλλων θωρηκτών . Να σημειωθεί ότι κάποια θωρηκτά δεν μετακινήθηκαν από τον Μούδρο Λήμνου για κάθε ενδεχόμενο.

Περί την 6η πρωινή της 2 Νοεμβρίου 1912, ημέρα Παρασκευή, η Θύελλα, παραλαβούσα άγημα εκ 40 ανδρών με επικεφαλή τον σημαιοφόρο Γεώργιο Παπαγεωργίου, απέπλευσε από τη Λήμνο προς το Άγιο Όροςˑ Μετά μια δε ώρα επέπλευσαν τρία πλοία μεταφέροντας το κυρίως άγημα προς το Άγιο Όρος.

Παρασκευή 2 Νοεμβρίου. Περί της 10.00 π.μ. η μοίρα κατέπλευσε εις τον Λιμένα Δάφνης. Αυτόσε, ύψωσε την ελληνικήν σημαίαν και απεβίβασε προ του τελωνείου το εν των αγημάτων αυτής, όπερ δια της οδού της διερχόμενης προ της αρχαιοτάτης Μονής του Ξηροποτάμου κατηυθύνθη εις Καρυάς, την πρωτεύουσαν της Ιεράς Κοινότητος του Αγίου Όρους και κατέλαβε το Διοικητήριο, εφ’ ου υψώθη η ελληνική σημαία, η χαιρετισθείσα υπό χαρμόσυνων κωδωνοκρουσιών απάντων των κωδωνοστασίων και πυροβολισμών ριπτομένων υπό των ενθουσιωδών μοναχών. Αυτό ήτο το σύνθημα και μετ’ ολίγον ανά πάσας τας χαράδρας του περιπύστου Όρους. Η υποδοχή ης έτυχε το άγημα ήτο ενθουσιώδης. Οι μοναχοί, ηγουμένων των λαβάρων και των εξαπτερύγων, εξήλθον πανταχού προς υποδοχήν του αγήματος και προεπορεύοντο αυτού ψάλλοντες το Άξιον Εστί…. Κατά τον παράπλουν των πλοίων προ της μεσημβρινής δυτικής ακτής της χερσονήσου, από των Μονών του Αγίου Παύλου, του Αγίου Γρηγορίου, Σίμωνος Πέτρας, Παντελεήμονος, Ξενοφώντος, Δοχειαρίου υψούντο αι θρησκευτικαί αυτών σημαίαι και οι κώδωνες ήχουν χαρμοσύνως. Το έτερον άγημα απεβίβασεν είτα η μοίρα εις τον λιμένα Αμουλιανής παρά το Λαυρεωτικόν Μετόχιον, εκεί όπου κατέληγεν η περίφημος διώρυξ του Ξέρξου΄ Εκείθεν το άγημα κατηυθύνθη προς την Ιερισσόν (την αρχαίαν Άκανθον) όπου και κατηυλίσθη. Δια της κατοχής ταύτης του Ισθμού εξασφαλίζεται η κατοχή ολοκλήρου της Αθωνίτιδος χερσονήσου. Διωρίσθη στρατιωτικός και πολιτικός διοικητής ο αρχηγός του αγήματος, αντικαταστήσας τον Καϊμακάμην Καρυών.

Υπογρ. Κωνσταντίνος

Διάδοχος.

Οι σκηνές που αντίκρισε το άγημα, όταν αποβιβάστηκε στο Άγιο Όρος –όπως τις γνωρίζουμε από το ημερολόγιο του Δούσμανη- ήσαν λίαν συγκινητικές. Όλα τα Μοναστήρια είναι σημαιοστολισμένα, οι μοναχοί έξω εις το ύπαιθρον φωνάζοντες και αλαλάζοντες εκ χαράς και παντοιοτρόπως εκδηλούντες τον ενθουσιασμόν των, ενώ συγχρόνως μας χαιρετίζουν με κανονιοβολισμούς και τυφεκιοβολισμούς. Πως το εμυρίσθησαν οι καλόγεροι ότι πηγαίνομεν να τους ελευθερώσωμεν, μυστήριον! Το θέαμα όμως συγκινεί τρομερά όλους. Και συλλογιζόμεθα το τι οφείλει το Έθνος εις τους Καλογέρους, τους Παπάδες, τους Δεσποτάδες! Η Εκκλησία κατόρθωσε, παρά τους ανηκούστους επί αιώνας πιέσεις, παρά τα μυστήρια, του διωγμούς, τους απαγχονισμούς, να διατηρήσει αμείωτον εις τους ραγιάδες το Εθνικόν αίσθημα και ούτω εάν μικρόν μέρος της Ελλάδος περί τας αρχάς του παρελθόντος αιώνος κατόρθωσε να ελευθερωθεί, τούτο κατά πολύ εις την Εκκλησίαν μας οφείλεται!...

Ο Μ. Μεταξάκης περιγράφει με πατριωτικό συναισθηματισμό τις στιγμές: Το χαρμόσυνο άγγελμα μετεδόθη ως αστραπή από άκρος εις άκρον της μοναχικής πολιτείας, και εξήγειρε τοιούτον ενθουσιασμόν, ώστε οι μοναχοί πάντες ανεξαρτήτως γλώσσης και φυλής στιγμιαίως ευρέθησαν εις τους ναούς ασπαζόμενοι αλλήλους και ψάλλοντες τα άσματα της Αναστάσεως. Οι κώδωνες υπερχιλίων ναών επλήρουν τον αέρα διά των αρμονικών των ήχων και οι τυφεκισμοί αφύπνιζαν τας ηχούς των δειράδων, διαλαλούντες την θριαμβευτικήν ανάστασιν του Γένους. Η τιμή επί του Άθω αναπετάσεως της σταυροφόρου ελληνικής σημαίας επεφυλάσσετο εις τον λαμπρόν σημαιοφόρον του ελληνικού Ναυτικού κ. Γεώργιον Παπαγεωργίου, ηγούμενον αγήματος πεζοναυτών.

Συνεχίζοντας ο Δούσμανης την αφήγηση, αναφέρει ότι στον ενθουσιασμό των μοναχών του Αγίου Όρους, όπως αυτός εκδηλωνόταν με σημαιοστολισμούς και πανηγυρισμούς, ανταπέδωσε με 21 κανονιοβολισμούς και ότι κατευθύνονταν προς τη Δάφνη, το επίνειον των Καρυών. Ο Κυβερνήτης του Θύελλα σημαιοφόρος Γ. Παπαγεωργίου αναφέρει ότι τόσον αι Καρυαί όσον και η Δάφνη έχουν καταληφθεί από το Ναυτικό άγημα. Οι 25 Τούρκοι (χωροφύλακες και υπάλληλοι) μετέβησαν στο Ρωσικό Μοναστήρι, και ο Παπαγεωργίου εζήτησε από τους Ρώσους να τους παραδώσουν ως αιχμάλωτους πολέμου, πράγμα που αυτοί έπραξαν με ευχαρίστηση. Αναφορικά με τον αριθμό των Αρχών που παραδόθησαν, ο Παπαγεωργίου αναφέρει:1462 Παραδίδεται ο Τούρκος Καϊμακάμης και αι Πολιτικαί και Στρατιωτικαί Αρχαί, αποτελούμεναι από δώδεκα (12) στρατιώτας και τριάντα οκτώ (38) υπαλλήλους και τελωνοφύλακας.

Τη στιγμή της αποβίβασης του ελληνικού αγήματος περιγράφει γλαφυρά ο Μοναχός Δωρόθεος. Εδώ αναμένουν τους ελευθερωτές επιτροπή αντιπροσώπων της Ιεράς Κοινότητος με επικεφαλής τον Πρωτεπιστάτη Γρηγέντιο προηγούμενο Ιβηρίτη. Στον αρσανά αποβιβάζονται ο θρυλικός υποναύαρχος Παύλος Κουντουριώτης και οι λοιποί Αξιωματικοί, υπό τις επευφημίες χιλιάδων Αγιορειτών μοναχών…. Ο ίδιος μοναχός περιγράφει τη σκηνή όπου ο Κουντουριώτης, φορώντας τον Ιεροσολυμίτικο σταυρό του εντέλλεται την παράδοση των Τούρκων οπλιτών και του καϊμακάμη Αλή Ταλαάτ βέη Μουνλαζαδέ. Η διαταγή εκτελέστηκε με την μετάβαση στο τουρκικό στρατόπεδο εξαμελούς επιτροπής Αντιπροσώπων που παρέλαβαν τον οπλισμό των 50 Τούρκων στρατιωτών. Οι Καρυές είχαν ήδη σημαιοστολιστεί και οι νικητές (οι άνδρες του αγήματος) γίνονταν δεκτοί από ιερείς και διακόνους με δάφνες.

Την πρώτη μέρα της απελευθέρωσης περιγράφει με ξεχωριστό τρόπο ο εκ Χαλκιδικής μοναχός Δαμιανός, Γέρων του Κουτλουμουσιανού κελλίου των Εισοδείων της Θεοτόκου. Ο Δαμιανός και ο γέρων του Ευστράτιος, πήγαν για ψάρεμα με τη βάρκα τους, όταν αντίκρυσαν πλοία του Ελληνικού Στόλου να προσεγγίζουν το Άγιο Όρος. Αφού προσέδεσαν τη βάρκα στο θωρηκτό Αβέρωφ, επιβιβάστηκαν σ’ αυτό Ήταν οι πρώτοι μοναχοί που πληροφορήθηκαν από τον Π. Κουντουριώτη ότι κατελήφθησαν η Λέσβος και η Λήμνος και ότι ήρθε η σειρά του Αγίου Όρους. Η χαρά των δύο γερόντων ήταν απερίγραπτη, για την ακρίβεια ήταν διπλή, μια και η Λέσβος ήταν η ιδιαίτερη πατρίδα τους.

Σε αντάλλαγμα αυτής της χαρμόσυνης είδησης ανέλαβαν να οδηγήσουν το στόλο προς τη Δάφνη, προκειμένου το Ελληνικό ναυτικό να καταλάβει το εκεί τουρκικό φυλάκιο. Προσέδεσαν τη βάρκα του γέροντος Ευστρατίου στη Δάφνη, βγήκαν στη στεριά και ο γέρων Ευστράτιος προσέτρεξε να προλάβει τους Τούρκουςˑ οι οποίοι, πληροφορηθέντες την άφιξη του ναυτικού, ξεκίνησαν προς το Ρωσικό Μοναστήρι. Τους πρόλαβε και τους διεμήνυσε ότι τάχα οι Έλληνες στρατιώτες που αποβιβάστηκαν στη Δάφνη είναι χιλιάδες, και τότε οι Τούρκοι παραδόθηκαν . Με περηφάνεια ο π. Δαμιανός κλείνει την αφήγησή του ότι ο Βασιλεύς Κωνσταντίνος είχε αποστείλει στον π. Ευστράτιο επαινευτική επιστολή για την προσφορά του στην πατρίδα.

Το Άγιο Όρος όλο πανηγύριζε και η Ιερά Κοινότητα συνήλθε για να αποστείλει σωρεία εγγράφων, ευχαριστηρίων επιστολών, πράξεων και ψηφισμάτων σ’ όσους συνετέλεσαν στην επιτυχή κατάληξη αυτής της ιστορικής Μέρας για το Άγιο Όρος, τα οποία και καταχωρούμε κατωτέρω.

Πηγή: Το Διδακτορικό του κυρίου Βασιλείου Ν. Πάππα, το οποίο κατατέθηκε το 2014 φέροντας τίτλο «Ιστορικά και πολιτιστικά στοιχεία στο Άγιο Όρος και την ευρύτερη περιοχή· η δράση μοναχών και λαϊκών κατά τον Μακεδονικό Αγώνα και τους Βαλκανικούς Πολέμους».