Η ΚΑΤΑΛΗΨΗ ΤΗΣ ΧΙΟΥ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΤΟΥΡΚΟΥΣ ΤΟ 1566

 

Η ΚΑΤΑΛΗΨΗ ΤΗΣ ΧΙΟΥ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΤΟΥΡΚΟΥΣ ΤΟ 1566

ΚΑΤΑΛΗΨΗ ΤΗΣ XΙOY ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΙΑΛΗ ΠΑΣΑ

Μεγάλη Εβδομάδα. Ο Πιαλή φτάνει στη Χίο με τριακόσια πλοία, έχοντας μαζί του δέσμιο τον πρέσβη των Giustiniani στην Κωνσταντινούπολη. Αυτό δείχνει την ειλημμένη απόφαση των Τούρκων για τη Χίο. Ο κύβος είχε ριφθεί...

Οι Μαονέζοι, στη θέα του τουρκικού στόλου, στέλνουν 12 απεσταλμένους, με πολλά δώρα, να συναντήσουν τον Πασά, αλλά αμέσως αιχμαλωτίζονται και κρατούνται στα πλοία . Χωρίς χρονοτριβή ο Πιαλή εισέρχεται στο λιμάνι της Χίου (17 Απριλίου 1566) και αφού αποβιβάζεται αμέσως με πολύ στρατό, εισέρχεται στο εντός του κάστρου της πόλης παλάτιˑ Οι Τούρκοι έχουν κρυμμένα τα όπλα τους κάτω απ’ τα ρούχα τους για να μην προξενήσουν πανικό και άμεσες αντιδράσεις από τους Γενουάτες και περσότερο να μην προδώσουν τις διαθέσεις τους. Εκεί, μπροστά στους Μαονείς, ο Πασάς εκφώνησε λόγο κατηγορηματικό για τα προσχήματα αυτών που θα επακολουθήσουν:

- Τους υπενθύμισε την προστασία που τους παρείχε ο Αυτοκράτορας (Σουλτάνος), όχι μόνο στο νησί, αλλά και «κατά γην και κατά θάλασσαν» να εμπορεύονται τελείως ασφαλείς και τους χαρακτηρίζει αχάριστους μιας και δεν έχουν πληρώσει τον ετήσιο φόρο υποτελείας (14.000 χρυσά δουκάτα).

Τους κατηγόρησε επίσης ότι:

- Προσέφεραν ασυλία στους αιχμαλώτους δούλους που δραπέτευαν από τις τουρκικές κτήσεις, προκαλώντας μεγάλες ζημιές στους Τούρκους δουλοκτήτες.

- Προειδοποίησαν τους βασιλείς της Ισπανίας και των Μελιταίων για το σκοπό των προπαρασκευών των Τούρκων, αλλά και βοήθησαν τους πολιορκημένους.

- Πρόδωσαν τους σκοπούς της Υψηλής Πύλης, οι οποίοι έπεσαν στην αντίληψη του πρέσβη τους στην Κωνσταντινούπολη.

Τελειώνοντας, διάβασε προσταγή του Σουλτάνου «να κατακαεί ολόκληρο το νησί, απ’ άκρου εις άκρον» σε περίπτωση μη συμμορφώσεώς τους. Κι ενώ διαβαζόταν η παραπάνω προσταγή του Σουλτάνου, οι στρατιώτες αποκάλυπταν τα όπλα τους για να προκαλέσουν τρόμο, πανικό και ανασφάλεια στους συγκεντρωμένους, για ευνόητους λόγους.

Οι Μαονείς μάταια απολογήθηκαν για το αντίθετο των παραπάνω κατηγοριών, τονίζοντας παράλληλα το σεβασμό στην Υψηλή Πύλη, μάζεψαν πάραυτα μεγάλη ποσότητα χρημάτων για να γλυκάνουν τη βουλιμία του αρχιναύαρχου Πασά. Γούτος, αντί οποιοσδήποτε άλλης απαντήσεως, κατέβασε από τον πύργο του κάστρου τη σημαία των Giustiniani κι ανύψωσε τη δική του, γινόμενος αφέντης του νησιού.

Μετά από αυτά τα γεγονότα, αφού κατέστρεψε και βεβήλωσε ναούς και μοναστήρια και σύναψε πλούτη και λάφυρα άπειρα, εγκατέλειψε 500 στρατιώτες και 10 πλοία για προστασία του νησιού. Απέπλευσε για Κωνσταντινούπολη μεταφέροντας μαζί του, σύμφωνα με τη διαταγή του αφέντη του, αιχμαλώτους τους επιφανέστερους των Giustiniani «συν γυναιξί και τέκνοις». Τούτη είναι η πικρή ιστορία των Giustiniani, οι οποίοι κατόρθωσαν μέσα στον κυκεώνα των εξελίξεων και την καρδιά του οθωμανικού κράτους να παραμείνουν για 220 έτη κυρίαρχοι αυτού του νησιού και ένα από τα τελευταία προπύργια της ορθοδοξίας στο χώρο του Αρχιπέλαγου.

Η άλλη μέρα βρήκε τους Giustiniani στους γνώριμους δρόμους των ηττημένων. Άλλοι κατέφυγαν στην αγκαλιά της μάνας Γένουας, άλλοι σε Ρώμη, Σικελία, Ιταλία, ακόμη και Τύνιδα, λόγω εμπορικών σκοπιμοτήτων, και άλλοι, αφού πλήρωσαν πολλά χρήματα στον κατακτητή, παρέμειναν στο νησί (οικογένειες Ουγέτη, Ρεκανέλη, Φορνέτη, Γαριβάλδη, Ρόκα κλπ.). Οι αιχμάλωτοι Giustiniani, που μεταφέρθηκαν στην Κωνσταντινούπολη, εξορίστηκαν στον Καφά. Εν τω μεταξύ πεθαίνει ο Σουλεϊμάν και τον διαδέχεται ο Σελίμ, πεθερός του Πιαλή. Τούτος εξέδωσε προσταγή το 1569, με τη μεσολάβηση του Βικέντιου Ιουστινιάνι (πρέσβης στην Κωνσταντινούπολη του Καρόλου του Θ'), με την οποία απελευθερώνονται όλοι οι Giustiniani εξόριστοι στον Καφά. Κρατήθηκαν, όμως, με διαταγή του Σουλτάνου, 29 μειράκια (παιδιά) 12 έως 16 χρόνων, τα πιο ευφυή και όμορφα, για το παλάτι. Όταν αυτά αρνήθηκαν να αλλαξοπιστήσουν -αν και μικρά παιδιά- βασανίστηκαν φρικτά και οδηγήθηκαν στο θάνατο. Τρία από τα παραπάνω μειράκια φοβήθηκαν και τούρκεψαν, αλλά κατόπιν δραπέτευσαν στη Δύση.

Ο νέος Σουλτάνος, φοβούμενος μην ερημωθεί το νησί από τις πολλές μεταναστεύσεις των κατοίκων του, έδωσε αρκετά προνόμια στους εναπομείναντες και επανεγκατεστημένους Giustiniani και άκρα ελευθερία στις θρησκευτικές τους τελετές.

Εδώ θα κλείσουμε αυλαία για τους Giustiniani, γιατί δεν είναι τούτο το αντικείμενο αυτής της ιστορικής έρευναςˑ Αυτή την αυλαία αποφάσισε άλλωστε και η Ιστορία για τους Giustiniani ύστερα από 220 χρόνια. Αυτή την αυλαία θα σεβαστούμε κι εμείς προς το παρόν.

Πηγή: Χρίστος Μπελλές, στο εξαιρετικό έργο του «Το Νησί της Μαστίχας» από της εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα.