Ο ΧΑΛΑΣΜΟΣ ΤΟΥ ΡΕΘΥΜΝΟΥ ΤΟ 1571

 

Το γεγονός: "1571, ο μεγάλο; χαλασμός τού Ρεθύμνου. Μετά την επίθεση στους Στροφάδες, ο μπεηλέρμπεης τού Αλγερίου στρέφεται κατά τής Κρήτης αποβιβάζοντας τους άνδρες του στο ανοχύρωτο και αβοήθητο Ρέθυμνο. Έκαψε την πόλη και την επαρχία Αποκορώνου, πυρπόλησε 50 χωριά πιάνοντας 800 σκλάβους, γιά να στραφεί αμέσως μετά προς τα Χανιά κάνοντας τα ίδια και δυτικότερα, με ακόμη πιό φρικτά εγκλήματα."

    Το 1571, το Ρέθυμνο έζησε μία από τις πιο μαύρες σελίδες της ιστορίας του, γνωστή ως «Ο χαλασμός του Ρεθύμνου». Η επίθεση αυτή εντασσόταν στον Τέταρτο Βενετοτουρκικό Πόλεμο (τον Πόλεμο της Κύπρου). Ο επικεφαλής των οθωμανικών δυνάμεων, ο περιβόητος Ιταλός εξωμότης κουρσάρος και μπεηλέρμπεης του Αλγερίου, Ουλούτζ Αλή (ή Κιλίτζ Αλή Πασάς), κατέφθασε στις ακτές της πόλης με έναν πανίσχυρο στόλο 40 γαλερών, αποφασισμένος να προκαλέσει πλήγμα στα βενετικά εδάφη.

    Η τραγωδία της πόλης οφειλόταν κυρίως στην πλήρη έλλειψη αμυντικών υποδομών. Οι Ενετοί, συνειδητοποιώντας την αδυναμία της περιοχής, είχαν ουσιαστικά εγκαταλείψει την πόλη, αφήνοντας πίσω τους μια ισχνή φρουρά από μόλις 100 άνδρες. Όπως ήταν φυσικό, η αντίσταση κάμθηκε αμέσως. Οι δυνάμεις του Ουλούτζ Αλή εκπόρθησαν με ευκολία τα υποτυπώδη τείχη, λεηλάτησαν άγρια τις περιουσίες των κατοίκων, έσφαξαν μεγάλο μέρος του πληθυσμού, αιχμαλώτισαν πολλές εκατοντάδες για τα σκλαβοπάζαρα και παρέδωσαν ολόκληρη την πόλη στις φλόγες, μετατρέποντάς την σε σωρό ερειπίων.

    Ο όλεθρος αυτός, ωστόσο, υπήρξε το γεγονός που άλλαξε για πάντα την γεωγραφία και την αρχιτεκτονική της περιοχής (στην πόλη σώθηκε μόνον η περίφημη Λότζια και ελάχιστα ακόμη οικοδομήματα). Η ολοσχερής καταστροφή αφύπνισε τη Βενετική Γερουσία αλλά και τους ντόπιους παράγοντες. Κατανοώντας το στρατηγικό λάθος να αφήνουν το Ρέθυμνο ανοχύρωτο, αποφάσισαν την άμεση κατασκευή ενός γιγαντιαίου και σύγχρονου οχυρού. Έτσι, δύο χρόνια αργότερα, το 1573, ξεκίνησε πάνω στον λόφο του Παλαιόκαστρου η οικοδόμηση της περίφημης Φορτέτζας, του μεγαλύτερου κάστρου που έχτισαν ποτέ οι Ενετοί στην Κρήτη, προκειμένου να προστατεύσουν μελλοντικά ολόκληρο τον πληθυσμό της πόλης.

[Οπτικοακουστικό: The Fall of Famagusta 1571.]