1913, Η ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ ΤΗΣ ΚΑΒΑΛΑΣ

 

    Το γεγονός: "Καλοκαίρι 1913 και είναι η ημέρα επισήμου απελευθερώσεως τής Καβάλας (βλ. 26/6ου)." 

    Διαβάζουμε από το ημερολόγιον τού θωρακισμένου «ΑΒΕΡΩΦ»: Τὴν ἐνάτην ὥραν τῆς πρωίας, ἀποβιβάζεται ἐκ τῶν ἀνιχνευτικῶν μας «ΙΕΡΑΞ» καὶ «ΠΑΝΘΗΡ», μικρὸ ἄγημα καὶ ἐπαίρεται ἐπισήμως εἰς Καβάλαν ἡ Ἑλληνικὴ Σημαία.

    Η απελευθέρωση της Καβάλας, η οποία επισφραγίστηκε στις 26 Ιουνίου 1913 (με το παλαιό ημερολόγιο), αποτελεί μία από τις πιο λαμπρές και στρατηγικής σημασίας σελίδες του Β’ Βαλκανικού Πολέμου. Η πόλη βρισκόταν υπό βουλγαρική κατοχή, και η απελευθέρωσή της δεν ήρθε από την ξηρά, αλλά από την θάλασσα, χάρη στον ελληνικό στόλο.

    Η έρευνα στα αρχεία της εποχής και στα ημερολόγια των πρωταγωνιστών αποκαλύπτει το έντονο παρασκήνιο της επιχείρησης. Ο Ναύαρχος Παύλος Κουντουριώτης, επικεφαλής του στόλου, διέταξε τη μοίρα των καταδρομικών να καταπλεύσει στον κόλπο της Καβάλας. Το αντιτορπιλικό «Δόξα», υπό την κυβέρνηση του Πλωτάρχη Αντωνίου Κριεζή, πλησίασε πρώτο την ακτή. Οι Βούλγαροι, βλέποντας τα ελληνικά πολεμικά πλοία και φοβούμενοι τον κανονιοβολισμό, είχαν ήδη αρχίσει να συμπτύσσονται πανικόβλητοι προς το εσωτερικό, αφού πρώτα είχαν προχωρήσει σε βιαιότητες και λεηλασίες κατά του τοπικού πληθυσμού.

    Το πρωί της 26ης Ιουνίου, άγημα Ελλήνων πεζοναυτών αποβιβάστηκε στο λιμάνι μέσα σε θύελλα ενθουσιασμού από χιλιάδες κατοίκους που είχαν πλημμυρίσει την προκυμαία. Η ελληνική σημαία υψώθηκε στο διοικητήριο της πόλης, σηματοδοτώντας το τέλος της σκληρής βουλγαρικής κατοχής και αμέσως μετά την σχεδόν 5 αιώνων οθωμανικής δουλείας. 

    Η απελευθέρωση της Καβάλας ήταν κομβική, καθώς εξασφάλισε ένα από τα σημαντικότερα λιμάνια της Μακεδονίας και λειτούργησε ως ισχυρότατο διπλωματικό χαρτί για την Ελλάδα στις διαπραγματεύσεις που ακολούθησαν, οδηγώντας στην υπογραφή της Συνθήκης του Βουκουρεστίου, η οποία κατοχύρωσε οριστικά την Ανατολική Μακεδονία στην ελληνική επικράτεια.