Το γεγονός: Ιούνιος 1828. "Χειρόγραφο
τής Ιεράς Μονής Αγελάστου στο Δέλβινο
της Βορείου Ηπείρου, με σημερινή
ημερομηνία, μάς πληροφορεί για την
εξαιρετικά ενδιαφέρουσα ύλη την οποία
διδάσκονται οι ομογενείς στα τοπικά
σχολεία. Κατά τον συντάκτη τής επιστολής,
ιεροδιάκονο Δανιήλ από την Λεσινίτσα,
στα ανώτερα σχολεία οι
μαθητές εκτός από προσευχές μάθαιναν
στοιχεία γεωγραφίας, κοσμογραφίας,
ελληνικής μυθολογίας και άλλες
εγκυκλοπαιδικές γνώσεις."
Κατά το διάστημα
1800–1870 η Ελληνική
Παιδεία
στην Βόρεια Ήπειρο γνώρισε αξιοσημείωτη
άνθηση, παρά τις πολιτικές αναταράξεις
και την σκληρή
οθωμανοκρατία.
Στις πόλεις και κωμοπόλεις της περιοχής
— κυρίως στο Αργυρόκαστρο, την Χειμάρα,
το Δέλβινο, τους Αγίους Σαράντα και την
Κορυτσά — λειτουργούσαν ελληνικά
σχολεία τα οποία στηρίζονταν οικονομικά
από τις τοπικές κοινότητες, τις συντεχνίες
και τις μεγάλες οικογένειες των εμπόρων.
Η παρουσία των ελληνικών γραμμάτων ήταν
τόσο ισχυρή ώστε πολλές
σχολές της εποχής θεωρούνταν ισάξιες
με εκείνες των ελεύθερων ελληνικών
περιοχών.
Καθοριστικό ρόλο
έπαιξαν οι ευεργέτες
της διασποράς,
ιδιαίτερα από την Βιέννη, την Τεργέστη
και την Ρουμανία, οι οποίοι χρηματοδοτούσαν
δασκάλους, βιβλία και κτιριακές
εγκαταστάσεις. Σημαντικές μορφές, όπως
ο Γεώργιος Γκιούμας, ο Χριστόφορος
Περραιβός και αργότερα ο Αναστάσιος
Πηχιών, συνέβαλαν στην διατήρηση της
ελληνικής γλώσσας και στην οργάνωση
σχολείων με σύγχρονα πρότυπα. Στις αρχές
του 19ου αιώνα, η ίδρυση της Ελληνικής
Σχολής Κορυτσάς
και η αναδιοργάνωση των σχολείων της
Χειμάρας αποτέλεσαν ορόσημα για την
εκπαιδευτική αναγέννηση της περιοχής
της Βορείου Ηπείρου.
Μετά το 1830, η ανάπτυξη
των ελληνικών σχολείων ενισχύθηκε από
την αυξανόμενη οικονομική ισχύ των
βορειοηπειρωτικών κοινοτήτων και την
επιθυμία να
διατηρήσουν την Εθνική και πολιτιστική
τους ταυτότητα.
Παρά τις κατά καιρούς πιέσεις της
οθωμανικής διοίκησης, η
Ορθοδοξία κι η ελληνική παιδεία ήταν
πάντα οι βασικοί πυλώνες της εθνικής
συνείδησης στην Βόρεια Ήπειρο.
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου