ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΕΛΑ

 

ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΕΛΑ

    ΜΕΛΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ

    Η Οικογένεια Μελά είναι μία των παλαιοτέρων αρχοντικών οικογενειών εγκατασταθείσα εις Ιωάννινα προ της κατακτήσεως της πόλεως ταύτης υπό των Τούρκων. Αλλά μετά την κατά το έτος 1635 αφαίρεσιν υπό της Πύλης των χριστιανικών τιμαρίων η οικογένεια Μελά διεσπάρη . Είς λοιπόν των απογόνων της οικογενείας ο Λέων Μελάς, μεταβάς εις Κωνσταντινούπολιν και επιδοθείς εις το εμπόριον επλούτησεˑ διέθεσε δε το πλείστον της περιουσίας του υπέρ των πτωχών των Ιωαννίνων. Τούτον διεδέχθη εις τας εμπορικάς του επιχειρήσεις ο δευτερότοκος υιός του Γεώργιος, εξ ού απορρέει ο επιφανής της οικογενείας Μελά αθηναϊκός κλάδος. Ούτος ήταν μέλος της «Φιλικής Εταιρείας». Κατόπιν όμως ηναγκάσθη να φύγη εις Ρωσίαν κατόπιν πολλών κινδύνων, η δε περιουσία του εδημεύθη. Και ο νεώτερος αδελφός του Ιωάννης προσέφερε πλείστας όσας υπηρεσίας εις το Έθνος.

    Ο Γεώργιος Μελάς απέκτησε τέσσαρας υιούς και δύο θυγατέρας, τον Λέοντα, τον Κωνσταντίνον, τον Βασίλειον και τον Μιχαήλ και τας θυγατέρας Σμαράγδαν, μητέρα του επιφανούς λογίου Α. Βικέλα και την Ευφροσύνην, σύζυγον του Π. Βαλιάνου δωρητού της Εθνικής Βιβλιοθήκης.

    Ο ΛΕΩΝ Γ. ΜΕΛΑΣ εγεννήθη εν Κωνσταντινουπόλει τω 1812. Επεράτωσε τα εγκύκλια μαθήματα εις Οδησσόν, όπου κατέφυγεν εις την εκεί εγκατεστημένην οικογένειάν του και ένθα παρέμειεν μετ’ αυτής μέχρι του 1826. Ακολούθως μετά της οικογενείας του μετέβη εις Φιούμην και εκείθεν εις Κέρκυραν όπου ηκολούθησε τα νομικά εις την Ιόνιον Ακαδημίαν. Προς συμπλήρωσιν των σπουδών του μετέβη ακολούθως, δαπάναις του Κερκυραίου Φ. Λαβράνου, εις την Πίζαν όπου ανηγορεύθη μετά τριετίαν διδάκτωρ της νομικής. Επιστρέψας εξ Ιταλίας τω 1833 εις Σύρον ήρξατο του σταδίου του, αλλά επιζητών ευρυτέρους ορίζοντας δράσεως μετέβη εις Ναύπλιον, έδραν της τότε Κυβερνήσεως. Εισερχών εις τον διδασκαλικόν κλάδον ως εισαγγελεύς εν Σύρω προήχθη μετά τινα χρόνον εις αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου. Κατά παράκλησιν δε των φοιτητών της Νομικής ήρξατο τω 1837 των δημοσίων παραδόσεων ποινικού δικαίου. Τοσαύτη δ’ ήτο η φήμη της διδασκαλίας του, ώστε μετ’ ολίγον διωρίσθη καθηγητής του Πανεπιστημίου εις ηλικίαν 26 ετών. Κατόπιν βλέπομεν αυτόν υπουργόν της Δικαιοσύνης εις το υπουργείον Μαυροκορδάτου.

    Αλλ’ ελθών εις αντίθεσιν προς την Αυλήν επαύθη. Κατόπιν τον ευρίσκομεν εις θέσιν ιδίαν επί Υπουργείου Α. Μεταξά. Αλλ’ η υπερβολική κόπωσις ηνάγκασεν αυτόν ν’ απομακρυνθή τω 1849 της Ελλάδος και να μεταβή εις Λονδίνον, όπου επεδόθη εις το εμπόριον. Εκεί όμως άρχεται η νέα δράσις του ως συγγραφέως και αναμορφωτού της Ελλην. νεότητος. Εξέδωκε τω 1858 τον «Γεροστάθην», τον «Χ. Χριστόφορον» έμμετρον δράμα, «Αθανάσιον Διάκον», τα «Κυριακά Ευαγγέλια», το «Παιδαγωγικόν Εγχειρίδιον», τους «Ύμνους» και το «Εγκόλπιον Ελληνοπαίδων», συνέταξε δε τον «Μικρόν Πλούταρχον» και τας «Τρείς Ηλικίας».

    Επιστρέψας εις την Ελλάδα τω 1859 — 1879 εισήγαγεν εις το Αρσάκειον το μάθημα της παιδαγωγικής. Εξελέγη δε υπό της Βας Εθνικής Συνελεύσεως Πρόεδρος της διπλωματικής Επιτροπής προς Εξεύρεσιν νέου Βασιλέως. Επίσης κατά την Κρητικήν Επανάστασιν του 1866 εξελέγη πρόεδρος της εν Αθήναις συσταθείσης Κεντρικής Επιτροπής. Ούτω μοχθών υπέρ της Ελλάδος απέθανε τω 1879.

    Ο ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΜΕΛΑΣ εγεννήθη εν Κων)πόλει τω 1814. Αποκατασταθείσης δε της ελευθερίας εν Ελλάδι επεδόθη εις τον δικαστικόν κλάδον φθάσας μέχρι του αξιώματος του Εφέτου.

    Παραιτηθείς του δικαστικού κλάδου επεδόθη μετά των άλλων αδελφών του εις το εμπόριον και διηύθυνε το εν Μασσαλία υποκατάστημα. Τότε δε συνέγραψε και το αξιόλογον έργον του περί Εμπορικού Δικαίου.

    Απέθανεν εν Μασσαλία τω 1905 κληροδοτήσας εις το Έθνος την μεγάλην εν τη πόλει ταύτη οικίαν του, εν ή στεγάζεται νυν το Ελληνικόν Προξενείον.

    Ο ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΜΕΛΑΣ εγεννήθη τω 1819 εν Κωνσταντινουπόλει και απέθανεν εν Παρισίοις τω 1884. Νήπιον έτι συνεμερίσθη τας τύχας του πατρός του Γεωργίου. Αποπερατώσας λοιπόν την εγκυκλοπαιδικήν του μόρφωσιν εν Κέρκυρα προσελήφθη υπό τινος φιλικής των οικογενείας εν Λονδίνω και εκών άκων επεδόθη εις το εμπόριον διά να ανακουφίση τους γέροντας πλέον γονείς του και ενισχύση υλικώς τους δύο πρεσβυτέρους αδελφούς του προς απρόσκοπτον εξακολούθησιν της σταδιοδρομίας των. Ακολουθών δε το παράδειγμα του Λέοντος απεφάσισε να διαθέση άπασαν την περιουσίαν του διά την διάπλασιν της Ελληνικής νεότητος διά της ανεγέρσεως σχολείων καθ’ άπασαν την Ελλάδα.

    Διά διαθήκης του κληροδοτεί την μεγάλην οικίαν του την κειμένην επί της πλατείας Λουδοβίκου, το σημερινόν μέγαρον του Ταχυδρομείου μετά τον θάνατον της συζύγου του εις τους υιούς των αδελφών του Λέοντος και Μιχαήλ Μελά και της αδελφής του Σμαράγδας Βικέλα και παραγγέλλει αυτοίς, όπως εκ των ετησίων αυτής προσόδων δαπανώσι προς ίδρυσιν και συντήρησιν σχολείων.

    Από του έτους 1894 μέχρι σήμερον το κληροδότημα έχει οικοδομήσει ή εδαπάνησε προς συντήρησιν ή επισκευήν εκατόν δεκαπέντε εν όλω σχολικών κτιρίων, ήτοι: Εις Μακεδονίαν 25, εις Ήπειρον 70, εις Θράκην 4, εις Μ. Ασίαν 4, εις Π. Ελλάδα 12.

    Επίσης το κληροδότημα εδαπάνησε:

    α) Εφ’ άπαξ δραχμ. χρυσάς 12.000 προς ίδρυσιν νυκτερινής σχολής εν Σπέτσαις τω 1923.

    β) Προς καταβολήν κατ’ έτος δραχμ. χρ. 36.000 διά την συντήρησιν δύο υποτρόφων εις το εν Καλλιθέα διδασκαλείον Νηπιαγωγών της Ενώσεως των Ελληνίδων.

    γ) Δραχμ. χρ. 22.000 κατ’ έτος εις το νηπιακόν Άσυλον Κηφισιάς και

    δ) Δραχμ. χρ. 10.000 ετήσιον βραβείον παιδικής αρετής απονεμόμενον υπό της Ελληνικής Ακαδημίας.

    Τούτο είναι το έργον του Μεγάλου Ευεργέτου Β. Μελά.

    Ο ΜΙΧΑΗΛ Γ. ΜΕΛΑΣ εγεννήθη τω 1833 εν Σύρω, όπου ο πατήρ του είχε μεταβή ως πρόεδρος του εμποροδικείου. Εσπούδασεν εν Παρισίοις τα νομικά και κατόπιν ετράπη εις το εμπόριον, το οποίον ήσκησεν εν Ρωσία και Μασσαλία αποκτήσας δε σημαντικήν περιουσίαν διέθεσεν αυτήν εις εθνικάς και φιλανθρωπικάς δωρεάς. Ήτο φύσις καλλιτεχνική, είχε καταρτίσει πλουσιωτάτην συλλογήν έργων των μεγαλυτέρων ζωγράφων της εποχής του, διά τούτο ο εν Μασσαλία Γαλλικός Καλλιτεχνικός Σύλλογος επί έτη εξέλεγε τον Μιχαήλ πρόεδρον. Εγκαταλείψας εν έτει 1876 την ξένην εγκατεστάθη εις τας Αθήνας. Το 1878 επρωτοστάτησεν ως Ταμίας της Εθνικής Αμύνης προς ενίσχυσιν των επαναστατικών κομμάτων της Ηπείρου, Θεσσαλίας και Κρήτης.

    Τω 1897 εξελέγη Βουλευτής Αττικής και τω 1891 Δήμαρχος Αθηναίων. Τω 1897 διωρίσθη πρόεδρος του φανερού Κέντρου της Εθνικής Εταιρείας διά την διεξαγωγήν του μεγάλου Εράνου.

    Απέθανε τον Ιούνιον του 1897 εκ μελαγχολίας λόγω της αποτυχίας του πολέμου του 1897.

    ΠΑΥΛΟΣ ΜΕΛΑΣ. Ο Παύλος Μελάς ήτο υιός του προμνημονευθέντος Μιχαήλ Μελά. Εγεννήθη εν Μασσαλία τω 1870, αλλ’ έζησε και εξεπαιδεύθη εν Αθήναις. Η πατριωτική ανατροφή του τον ώθει ακατασχέτως εις το στρατιωτικόν στάδιον, ούτω δε τω 1886 εισήλθεν εις την σχολήν των Ευελπίδων, οπόθεν εξήλθε τω 1891 ως ανθυπολοχαγός του Πυροβολικού.

      Νεαρός έτι ενυμφεύθη τω 1892 την Ναταλίαν Στεφάνου Δραγούμη.

  Ήρχισε δε σφοδρόν αγώνα κατά των Βουλγάρων, οίτινες διά παντός μέσου επεδίωκον τον εκβουλγαρισμόν της Μακεδονίας. Το πρώτον μετέβη ο Παύλος εις Μακεδονίαν τη 24η Φεβρουαρίου του 1904 διαταγή της Κυβερνήσεως μετ’ άλλων, αλλ’ η αποστολή εκείνη ανεκλήθη κατόπιν διαφωνίας μεταξύ των μελών της. Τη 10η όμως Ιουλίου του αυτού έτους μεταβαίνει διά δευτέραν φοράν εις Μακεδονίαν με εικοσαήμερον άδειαν. Ληξάσης δε της αδείας του επανέρχεται εις Αθήνας, αλλά πάλιν ανωτέρα έφεσις ώθει αυτόν προς την Μακεδονίαν. Ανεχώρησεν εξ Αθηνών την 17ην Αυγούστου 1904 και διωρίσθη γενικός αρχηγός των σωμάτων εις τας περιφερείας Μοναστηρίου και Καστορίας. Έφθασεν εις Λάρισαν, καταρτίσας δε σώμα εκ 35 ανδρών εισήλθεν εις το Μακεδονικόν έδαφος. Φθάσας εις την περιφέρειαν της Καστορίας ήρξατο συντόμως του έργου της εκκαθαρίσεως των κομιτατζήδων. Το έργον τούτο εξηκολούθησε μετά μεγάλης επιτυχίας μέχρι της μοιραίας ημέρας της 13 Οκτωβρίου 1904 καθ’ ην πολιορκηθείς εις το χωρίον Σιάτιστα και επιχειρήσας εκ των οικιών έξοδον εφονεύθη ως πρώτος εξορμήσας . Διά του ηρωϊκού του όμως θανάτου εγιγαντώθη ο Μακεδονικός Αγών, ο οποίος κατέληξεν εις την οριστικήν επικράτησιν του Ελληνισμού εν Μακεδονία διά του ενδόξου ελληνοβουλγαρικού πολέμου του 1913ˑ ούτινος ο Παύλος Μελάς υπήρξε πρωτοπόρος και πρωτομάρτυς.

Πηγή: “Η Δωδώνη - Μεγάλη Δεκάτομη Πανηπειρωτική Εγκυκλοπαίδεια”, η οποία ξεκίνησε την έκδοσή της μεταξύ των ετών 1959-1960.