ΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΤΥΠΟΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ ΒΕΝΕΤΙΑΣ

 

    Το γεγονός: "Το καλοκαίρι του 1688, ο Έλλην ευπατρίδης και λόγιος Νικόλαος Σάρος, ανοίγει τυπογραφείο στην Βενετία. Το τυπογραφείο του διατηρήθηκε από τα αδέλφια του Λάμπρο, Κωνσταντίνο και Ιωάννη μέχρι τον Φεβρουάριο τού 1706 ή 1707, οπότε και πουλήθηκε στον Αντώνιο Μπορτόλι (Antonio Bortoli), συνεχίζοντας να λειτουργεί μέχρι το 1778."

    Η ίδρυση του τυπογραφείου του Νικολάου Σάρου στη Βενετία το 1688 αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους σταθμούς στην ιστορία του ελληνικού βιβλίου και του Νεοελληνικού Διαφωτισμού. Ο Σάρος, λόγιος με καταγωγή από την Ήπειρο (περιοχή η οποία τροφοδότησε πνευματικά και οικονομικά την ελληνική παροικία της Βενετίας), κατάφερε να σπάσει το μονοπώλιο που κατείχαν μέχρι τότε οι μεγάλοι βενετικοί εκδοτικοί οίκοι και κυρίως ο οίκος του Γλυκύ.

    Η έρευνα στα αρχεία της Βενετίας (όπως αυτά του Istituto Ellenico) αποκαλύπτει ότι η άδεια λειτουργίας του τυπογραφείου δόθηκε μετά από αυστηρό έλεγχο των βενετικών αρχών και της λογοκρισίας (Inquisitori sopra l'Università). Το τυπογραφείο του Σάρου υιοθέτησε ως σήμα του (τυπογραφικό έμβλημα) τη γοργόνα που κρατά μια τρίαινα, ένα σύμβολο που έγινε αναγνωρίσιμο σε όλο τον ορθόδοξο κόσμο, καθώς τα βιβλία του ταξίδευαν από τα Επτάνησα και την τουρκοκρατούμενη Ελλάδα μέχρι τις Παραδουνάβιες Ηγεμονίες και τη Ρωσία.

    Το εκδοτικό του πρόγραμμα επικεντρώθηκε κυρίως σε λειτουργικά βιβλία της Εκκλησίας (Μηναία, Ευαγγέλια, Ψαλτήρια), τα οποία είχαν τεράστια ζήτηση, αλλά και σε φιλοσοφικά, επιστημονικά και λογοτεχνικά πονήματα της εποχής. Μετά τον θάνατο του Νικολάου, η διεύθυνση πέρασε στα αδέλφια του. Παρά τις προσπάθειές τους, ο έντονος ανταγωνισμός και τα χρέη οδήγησαν στην αναστολή της λειτουργίας του τυπογραφείου γύρω στο 1706-1707. Ωστόσο, η κληρονομιά του δεν χάθηκε: οι τυπογραφικές μήτρες (τα στοιχεία) και τα δικαιώματα του Σάρου αγοράστηκαν αργότερα από τον έτερο μεγάλο Ηπειρώτη εκδότη της Βενετίας, τον Δημήτριο Θεοδοσίου, διατηρώντας έτσι ζωντανή την παράδοση της ελληνικής τυπογραφίας στην πόλη των Δόγηδων.