ΤΟ ΑΥΤΟΜΑΤΟ ΔΙΑΖΥΓΙΟ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΟΙ... ΤΡΑΓΕΛΑΦΟΙ

 

    Το γεγονός: Ιούνιος 1972 και, εγκρίνεται στην Ελλάδα από το δικτατορικό καθεστώς το αυτόματο διαζύγιο. Η απόφαση αυτή είχε διάρκεια μόνον ολίγες ώρες (όσο κράτησε δηλαδή η διαδικασία τού διαζυγίου τής μετέπειτα Δέσποινας Παπαδοπούλου).

    Η θέσπιση του αυτόματου διαζυγίου (λόγω 7ετούς διάστασης) τον Ιούλιο του 1972 μέσω του Ν.Δ. 1175/1972 από τη Χούντα των Συνταγματαρχών, αποτελεί μια από τις πιο παράδοξες στιγμές της νεότερης ελληνικής ιστορίας. Η απόφαση αυτή ήρθε σε πλήρη αντίθεση με το επίσημο ιδεολογικό αφήγημα του καθεστώτος περί «Ελλάδος Ελλήνων Χριστιανών» και της προστασίας των παραδοσιακών οικογενειακών αξιών.

    Η έρευνα αποκαλύπτει ότι η ξαφνική αυτή νομοθετική προοδευτικότητα δεν είχε κοινωνικά ελατήρια, αλλά βαθύτατα προσωπικά. Ο ίδιος ο δικτάτορας Γεώργιος Παπαδόπουλος επιθυμούσε να χωρίσει την πρώτη του σύζυγο, Νίκη Βασιλειάδη, με την οποία βρισκόταν σε πολυετή διάσταση, προκειμένου να παντρευτεί την σύντροφό του, Δέσποινα Γασπαρή. Καθώς το ισχύον δίκαιο καθιστούσε την έκδοση διαζυγίου εξαιρετικά δυσχερή χωρίς την συναίνεση και των δύο πλευρών, ο Παπαδόπουλος «φωτογράφισε» την δική του περίπτωση στον νέο νόμο.

    Η αντίδραση της Εκκλησίας της Ελλάδος, υπό τον Αρχιεπίσκοπο Ιερώνυμο Α’, υπήρξε σφοδρή, καθώς η Ιερά Σύνοδος θεωρούσε ότι το νομοθέτημα υποσκάπτει το μυστήριο του γάμου. Ωστόσο, το καθεστώς παραμέρισε τις εκκλησιαστικές ενστάσεις για να εξυπηρετήσει τον αρχηγό του.

    Αν και ο νόμος θεσπίστηκε για ιδιοτελείς σκοπούς, ο κοινωνικός αντίκτυπος υπήρξε τεράστιος. Χιλιάδες εγκλωβισμένα ζευγάρια, που ζούσαν σε διάσταση για δεκαετίες, βρήκαν μια νομική διέξοδο, προκαλώντας πλημμύρα αιτήσεων στα δικαστήρια. Το «αυτόματο διαζύγιο» αποτέλεσε το πρώτο ουσιαστικό ρήγμα στο συντηρητικό οικογενειακό δίκαιο της Ελλάδος, στρώνοντας άθελά του τον δρόμο για την μεγάλη μεταρρύθμιση του 1982.