ΑΠΟ ΤΗΝ ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΝΗΣΟΥ ΚΥΠΡΟΥ

 

ΑΠΟ ΤΗΝ ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΝΗΣΟΥ ΚΥΠΡΟΥ

Τελχίνες (Οι ιερείς της πρώτης αρχαίας θρησκείας της Κύπρου)

Σήμερα μπορούμε να πούμε με βεβαιότητα ότι κατά την δεύτερη π.Χ. χιλιετηρίδα, η Κύπρος είχε κατακτηθή από ένα λαό ο οποίος ίσως είχε κάποια συγγένεια προς τους λαούς της Φρυγίας άλλα ο οποίος όμως είχε καθαρά χαρακτηρισμένο πελασγικό πολιτισμό.

Γνωρίζομε ακόμη πως μερικοί απ’ τους αρχαιοτάτους τόπους της κλασσικής ελληνικής μυθολογίας και θρησκείας, συναντιούνται κατά την εποχή αυτή στην Κύπροˑ όσο τουλάχιστον στην Κρήτη, αν όχι μάλιστα και πριν απ’ αυτή . Έτσι έχουμε στην Κύπρο κατά την προϊστορική εποχή ευρύτατα ανεπτυγμένη τη λατρεία της Κυβέλης, ή Ρέας, της συζύγου του Κρόνου, και μητέρας των κυριοτέρων θεών της κλασσικής αρχαιότητος. Όπως π.χ. του Δία, του Ποσειδώνα, και του θεού του Άδη. Οι ιερείς της πρώτης αρχαίας θρησκείας στην Κύπρο ήσαν οι Τελχίνες! Αυτοί ήσαν περιώνυμοι σ’ όλη την αρχαιότητα σαν θαυματοποιοί. Σ’ αυτούς αποδίδονται πολλές κι’ ανεκτίμητες για τον άνθρωπο εφευρέσεις, μεταξύ των οποίων κυριώτερη η επεξεργασία των μετάλλων.

Απ’ τους Τελχίνες αυτούς, προέκυψαν οι επίσης περιώνυμοι Κορύβαντες ή Κουρήτες —όπως τους αποκαλούσαν στην Κρήτη— ίσως μάλιστα κι’ απ’ την ονομασία του Κουρίου βουνού που βρίσκεται στην Κύπρο —ενός βουνού το οποίον έχει μεταλλεία χαλκού.

Αυτοί λοιπόν οι Τελχίνες, οι περιώνυμοι Κορύβαντες ή Κουρήτες, έμειναν ξακουστοί στην αρχαιότητα!

Οι θρησκευτικές τους τελετές είχαν κάποιο μυστηριακό και παράξενο χαρακτήρα! Για να τιμήσουν π.χ. την θεά τους Κυβέλη —την μητέρα Γή— καταλαμβάνονταν από μια καταπληκτική θρησκευτική έξαρσι, κι’ εχόρευαν στην Κρήτη με τον Πυρρίχιο χορό, στην Κύπρο δε την «Πρύλιν», κάμνοντες ένα δαιμονισμένο θόρυβο με τα ξίφη, που τα χτυπούσαν πάνω στις ασπίδες, με τους αυλούς, τα κύμβαλα, και τις σάλπιγγες τους! Με τους πρώτους επίσης Έλληνες οικιστές φθάσανε στην Κύπρο κι’ άλλοι. Οι Εταίροι της Κυβέλης, οι «Ιδαίοι Δάκτυλοι», απόγονοι επίσης των προϊστορικών εκείνων δαιμόνων, της ελληνικής μυθολογίας. Αυτοί ήσαν εκείνοι που είχανε εισαγάγη την λατρείαν του Δία στην Κύπρο. Αυτοί οι δαίμονες και οι Τελχίνες ιερείς, συνδέονται προς την πρώτη λατρεία του Δία, στο Ιδαίο Άντρο της Κρήτης. Επίσης ήσαν γνωστοί στην αρχαιότητα για τις μαγικές τους δυνάμεις, την ικανότητά τους να εφευρίσκουν καταπληκτικά μηχανήματα, και να επιτυγχάνουν πράγματα τα οποία για τους συγχρόνους των μονάχα σαν μαγεία και γοητεία αγνώστων μπορούσαν να θεωρηθούν!...

Ο πρώτος πολιτισμός

Όλα τα παραπάνω αν προστεθούν στις διαπιστώσεις απ’ τις Αρχαιολογικές ανασκαφές, και τις αναδρομές στους αρχαίους Έλληνες συγγραφείς, αποδεικνύουν πασιφανέστατα, πως η ιστορία της Κύπρου αρχίζει —και διατηρείται από τότε επί τέσσερες χιλιάδες ολόκληρα χρόνια-— καθαρά ελληνική, και πως σ’ εποχή που ακόμη και στην κοιτίδα όλων των πολιτισμών της Μεσογείου —πλην της Κρήτης, των Μυκηνών, και άλλων ολίγων μερών—, επικρατούσε αληθινή βαρβαρότητα, είχεν αρχίσει στην Κύπρο να δημιουργήται πραγματικός πολιτισμός αξιομελέτητος και αξιοπρόσεκτος!

Ο μεγάλος πλούτος του νησιού σε προϊόντα της γης, και σε μεταλλεύματα, άρχισε απ’ τη μακρινή εκείνη εποχή να αξιοποιείται, και να δημιουργή φήμη για τον περίφημο πλούτο και την παροιμιώδη χλιδή των αρχαίων Κυπρίων βασιληάδων! Το ότι βρήκανε σε διάφορα σημεία της Κύπρου —και ιδιαίτερα στις αρχαίες νεκροπόλεις— ασσυριακούς κυλίνδρους με σφηνοειδή γραφή ή και άλλα ασσυριακά ή αιγυπτιακά αρχαιολογικά κειμήλια, αυτό δείχνει απλούστατα την στενή εμπορική επικοινωνία της Κύπρου με τις ασιατικές ή αφρικανικές φυλές, και δεν δείχνει καθόλου την επικράτησι των φυλών αυτών στην Κύπρο. Επί πλέον είναι βεβαιωμένο —όπως αναφέρουν— όχι μονάχα ο Όμηρος άλλα και πολλοί άλλοι συγγραφείς της αρχαιότητος, ότι τον καιρό ακόμα του Τρωϊκού πολέμου υπήρχε στην Κύπρο ελληνικός πολιτισμός που ανθούσε, ο οποίος έκαμε τους Έλληνες που κάνανε εκστρατεία εναντίον της Τροίας, χωρίς να ανεχθούν κανένα βάρβαρο σύμμαχο, να δεχθούν μ’ ευχαρίστησι την συμμαχία της Κύπρου την οποίαν εκπροσωπούσαν οι σχέσεις του Κυπρίου βασιληά Κινύρα, με τον Άγαμέμνονα!

Η αναδρομή στην εποχή του Τρωϊκού πολέμου τον οποίον η ιστορική παράδοσι τοποθετεί μεταξύ του 1193 και του 1184 π.Χ. εποχή κατά την οποίαν εμφανίζονται μερικές απ’ τις πρώτες πολιτείες και μερικοί απ’ τους πρώτους βασιληάδες της Κύπρου, είναι φυσικά μοιραία να συνδέη την ιστορία με την μυθολογία, και να μη μπορή κανείς πάντοτε να στηριχθή σ’ εξηκριβωμένες ιστορικές πληροφορίες. Το ίδιο άλλωστε συμβαίνει και με τις πληροφορίες που μας παρέχει ο Όμηρος για τους θνητούς ήρωές του βασιληάδες ή αγωνιστές, είτε κατάγονται απ’ ευθείας απ’ τους θεούς, είτε έχουν άμεση σχέσι με τους θεούς! Κι’ όμως οι εργασίες των Σλήμαν, Βικτώρ, Μπερνάρ και άλλων, οι ανασκαφές των Μυκηνών και της Τροίας, έχουν αποδείξει πως υπάρχουν ιστορικά και αρχαιολογικά στηρίγματα που είναι ικανά να μας πείσουν ότι υπάρχει μεγάλη —αν όχι ολοκληρωμένη ιστορική αλήθεια— στις πληροφορίες του Όμηρου.

Και ο Όμηρος ήταν Κύπριος!

Πρέπει με την ευκαιρία να σημειωθή πως και γι’ αυτόν τον Όμηρο η Κύπρος διεκδικεί μαζί με πολλές άλλες ελληνικές περιοχές την τιμή ότι γεννήθηκε στο έδαφός της. Αυτό το αναφέρει και ο Παυσανίας ο οποιος βεβαιώνει ότι:

«Κύπριοι δη οικειούνται γαρ δη και ούτοι Όμηρον, θεμιστώ τε αυτού μητέρα είναι τινά των επιχωρίων γυναικών λέγουσιν».

Προσθέτουν δε οι Κύπριοι ιστορικοί για να υποστηρίξουν την αξίωσί τους αυτή για την γέννησι του Όμηρου, και τον χρησμό του Κυπρίου και χρησματοδότη Εύκλου. Ο Εύκλος ήταν αρχαίος Κύπριος προφήτης, ο οποίος είχε ζήσει πολύ πριν απ’ τον Όμηρο, και ο οποίος πρώτος είχε προφητέψει τον Τρωικό και τους Περσικούς πολέμους. Είχε πει λοιπόν αυτός ο προφήτης υπονοώντας και προφητεύοντας την γέννηση του Ομήρου: «Και τότε ειναλίη Κύπρω μέγας έσετ’ Όν τε θεμιστώ τέξει επ’ αγρού Δία γυναικών».

Να λοιπόν σε πείσμα των εχθρών της Κύπρου που μαλώνει, κι’ αυτή και διεκδικεί και για τον εαυτό της —όπως πολλές άλλες χώρες και πολιτείες— ότι στο έδαφός της γεννήθηκε ο θείος Όμηρος!...

Η Αφροδίτη και η Πάφος

Φαίνεται πως η αρχαιότερη απ’ όλες τις άλλες κυπριακές πολιτείες είναι η Πάφος, η πατρίδα και ο κυριώτερος τόπος λατρείας της Αφροδίτης της Κύπρου. Της Κύπριδος Αφροδίτης, πoυ ήτανε η μεγάλη θεά και που προστάτευε την Κύπρο.

Η θρησκεία στην αρχαιότατη Κύπρο δεν ήταν διάφορη από την θρησκεία των άλλων ελληνικών χωρών. Ξεχωριστά όμως στην Κύπρο λατρεύανε τη θεά Αφροδίτη. Η Αφροδίτη η «περικαλλής» όπως την ωνόμαζαν, γεννήθηκε απ’ τους αφρούς των κυμάτων που την έφεραν στην Πάφο, όπου την υποδέχτηκαν οι Ώρες! Αφού την στόλισαν, την ωδήγησαν στα «δώματα» του Όλυμπου όπου την εγκατέστησαν.

Από την πόλι της Κύπρου την Πάφο, πήρε το όνομα που της δίνει ο Όμηρος κι’ άλλοι: «Παφία». Ο ίδιος ο Όμηρος αναφέρει την λατρεία της θεάς, και την ύπαρξι ναού και βωμού της στην Κύπρο.

Γύρω απ’ την τέλεσι της λατρείας της Αφροδίτης δημιουργήθηκε απ’ τα πολύ αρχαία χρόνια ένα ξεχωριστό ιερατικό γένος . Το γένος των «Κινυραδών», που έφερναν το όνομα του γενάρχου των Κινύρα. Οι γιορτές προς τιμήν της Αφροδίτης, που ήσαν λαμπρές και πολυδάπανες, γίνονταν στην Πάφο κάθε χρόνο την άνοιξιˑ Κι’ επήραν το όνομα «Αφροδίσια». Είχανε κι’ άλλες γιορτές που γίνονταν στην Αμαθούντα κάθε καλοκαίρι προς τιμήν του Άδωνι και της Αφροδίτης. Τις γιορτές αυτές τις ωνόμαζαν «Αδώνια». Μα ας δούμε όμως καλύτερα τί αναφέρει η μυθολογία. 

Πηγή: Τάκης Ακρίτας, «Κύπρος - Το Γαλάζιο Νησί», Αθήνα 1971.