Η ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΟΥ ΜΑΡΓΑΡΙΤΗ ΔΗΜΙΤΣΑ ΣΤΟ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙ

 

Η ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΟΥ ΜΑΡΓΑΡΙΤΗ ΔΗΜΙΤΣΑ 

ΣΤΟ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙ (1851)

Είπομεν ανωτέρω ότι το πρώτον σχολείον του Μοναστηρίου ίδρυσεν ο Βαρνάβας.

Εκ παραλλήλου όμως με την σχολήν αυτήν, η οποία ήτο κοινοτική, ήρχισεν από του έτους 1851 λειτουργούν και έτερον σχολείον, ιδιωτικόν τούτο, ιδρυθέν παρά του Μαργαρίτη Δήμιτσαˑ εξ Αχρίδος μεν καταγομένου, εν Μοναστηρίω δε εγκατεστημένου.

Η σχολή αυτή ήτο κάλλιστα κατηρτισμένη, διότι πλην του Διευθυντού αυτής εδίδασκον εν αυτή και οι διδάσκαλοι Αναστάσιος Πηχεών, Σεραφείμ Ματλής και Ν. Χαλκιόπουλος . Είχε και οικοτροφείον διότι εσύχναζον εν αυτή και μαθηταί εκ των περιχώρων. Οι δε όλοι φοιτώντες εν αυτή ανήρχοντο πάντοτε εις 80. Είχε τάξεις Δημοτικής Σχολής, Ελληνικού και μίαν Γυμνασιακήν.

Ελειτούργησε μέχρι του έτους 1865 οπότε διελύθη λόγω του ότι είχον αρχίση πλέον πολλαπλασιαζόμενα και τελειοποιούμενα τα Σχολεία της Κοινότητος, συνεπώς απέβη περιττή η περαιτέρω λειτουργία του. Ούχ ήττον εις το διάστημα των 14 ετών της αγλαούς απέδωσε καρπούς, μορφώσασα αρκετούς νέους του Μοναστηριού και των πέριξ.

Και επειδή ο λόγος περί του Μαργαρίτου Δήμιτζα, ο οποίος ως γνωστόν, υπήρξε μια από τας εξεχούσας επιστημονικάς φυσιογνωμίας της εποχής εκείνης, τυγχάνει δε και συμπατριώτης μας, δεν θεωρώ άσκοπον να παραθέσω μερικάς βιογραφικάς περί αυτού σημειώσεις:

Τας πρώτας σπουδάς του έκαμεν εις την πατρίδα του Αχρίδα, όπου ήκμαζον από τας αρχάς του 19ου αιώνος καλώς κατηρτισμένα ελληνικά σχολεία. Εκείθεν μετέβη εις Ιωάννινα και εσυνέχισε τας σπουδάς του εις την Ζωσιμαίαν Σχολήν. Κατόπιν, ιδρυθέντος εν τω μεταξύ του Εθνικού Πανεπιστημίου Αθηνών, μετέβη εις Αθήνας και εσπούδασε την φιλολογίαν, διακριθείς κατά τας εξετάσεις. Εκείθεν εσυνέχισε τας σπουδάς του εις τα εν Λειψία και Βερολίνω πανεπιστήμια.

Αυτός υπήρξε, μετά την διάλυσιν της ιδιωτικής του σχολής ο πρώτος Γυμνασιάρχης του εν τη πόλει μας ιδρυθέντος Ημιγυμνασίου της κοινότητος. Από το Μοναστήρι μετέβη εις Θεσσαλονίκην όπου ίδρυσε και εκεί κατ’ αρχάς μεν ιδιωτικήν σχολήν, κατόπιν δε διωρίσθη Γυμνασιάρχης του εκεί νεοσυστηθέντος Γυμνασίου.

Συνέγραψε πολλά γεωγραφικά βιβλία, τα οποία εισήχθησαν και εδιδάσκοντο εις όλα τα σχολεία της τε ελευθέρας και της δούλης Ελλάδοςˑ επίσης και πολλά επιστημονικά.

Δια τας ιστορικάς και γεωγραφικάς του γνώσεις εξετιμάτο και παρά διάσημων Ευρωπαίων συγγράφων ως τον Κείπερτ και άλλους.

Ανήρεσε λίαν επιτυχώς και τον πολύν Φαλμεράγιερ δια τας στρεβλάς και κακοβούλους περί του εθνισμού της ελληνικής χερσονήσου θεωρίας του.

Δι’ όλας αυτάς τας προς το Έθνος υπηρεσίας του επαρασημοφορήθη παρά της Ελληνικής Κυβερνήσεως.

Πηγή: Το βιβλίο του Παντελή Γ. Τσαλλη, «Το Δοξασμένο Μοναστήρι – Ήτοι Ιστορία της Πατριωτικής Δράσεως της πόλεως Μοναστηρίου και των Περιχώρων από του έτους 1830 μέχρι του 1908». Εκδόθηκε στην Θεσσαλονίκη το έτος 1932.