Η ΠΕΡΙΦΗΜΗ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΜΟΣΧΟΠΟΛΕΩΣ

 

Η ΠΕΡΙΦΗΜΗ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΜΟΣΧΟΠΟΛΕΩΣ

    Ακαδημία Μοσχοπόλεως (1700 — 1771)

    ΕΙΣ ΤΗΝ ΜΟΣΧΟΠΟΛΙΝ της Β. Ηπείρου, η οποία ήκμαζεν εις το εμπόριον και την Βιοτεχνίαν, ιδρύθη το έτος 1700 σχολή υπό τον τίτλον «Ελληνικόν Φροντιστήριον» και με διευθυντήν αυτής τον Χρύσανθον.

    Τω 1744 η σχολή επωνομάσθη «Νέα Ακαδημία» υπό την Διεύθυνσιν του Σεβαστού Λεοντιάδουˑ ο οποίος είχεν ικανήν μόρφωσιν σπουδάσας εις το Πανεπιστήμιον της Πάδουας . Αργότερον διωρίσθη διευθυντής της Ακαδημίας ο μαθητής του Ευγ. Βουλγάρεως Καβαλιώτης Θεόδωρος. Μεγάλην υπηρεσίαν εις την διάδοσιν των γραμμάτων προσέφερε και η από του έτους 1720 λειτουργία εις Μοσχόπολιν τυπογραφείου. Το έντυπον υλικόν αυτού εκυκλοφορείτο εις όλας τας πόλεις και τα σχολεία της Ηπείρου διά να μανθάνουν οι Ελληνόπαιδες τον πολιτισμόν και την Ιστορίαν των προγόνων των. Εις την σχολήν αυτήν κυρίως εσφυρηλατείτο το Θρησκευτικόν και Εθνικόν ιδεώδες.

    Κατά την τελείαν καταστροφήν της πόλεως επισυμβάσαν τω 1771 κατεστράφη η Ακαδημία και το Τυπογραφείον και τα άλλα κοινά (Δημοτικά) σχολεία αυτής ως και έν Ορφανοτροφείον. Αλλ’ όμως η εργασία είχεν αποδώση τους καρπούς της και αρκετοί λόγιοι και κληρικοί εξήλθον εκ της Σχολής.

    Ονομαστά υπήρξαν κατά την εποχήν εκείνην και τα σχολεία της πόλεως Κορυτσάς.

    Υπήρχον εκεί κατά τον 18ον αιώνα 10 περίπου σχολεία Ελληνικά και κοινά αλληλοδιδακτικά ως και έν Ορφανοτροφείον. Σημαντική ήτο και μία σχολή, την οποίαν ίδρυσεν ο Βορειοηπειρώτης Σπυρίδων Ρίζος εις Λάκαν του Δελβίνου, ένθα εδιδάσκετο Φιλολογία και επιστήμαι.

    Και εις Αργυρόκαστρον ιδρύθη υπό του επισκόπου Δρυϊνουπόλεως Δοσιθέου Ελληνικόν Σχολείον και ελειτούργησε κατά τους χρόνους της Τουρκοκρατίας.

    Ομοίως και εις το Βεράτιον (Πουλχεριάπολιν) και Πολίτσανην πληροφορούμεθα, ότι υπήρχον ονομαστά σχολεία.

    Η Πολίτσανη μάλιστα είχε και περίφημον βιβλιοθήκην, η οποία εκάη κατά τους αγώνας επικρατήσεως του Αλή Πασά.

Πηγή: “Η Δωδώνη - Μεγάλη Δεκάτομη Πανηπειρωτική Εγκυκλοπαίδεια”, η οποία ξεκίνησε την έκδοσή της μεταξύ των ετών 1959-1960.