Η ΠΡΩΤΗ ΕΠΙΘΕΣΗ ΤΟΥ ΑΛΗ ΠΑΣΑ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΝΑΟΥΣΑΣ ΤΟ ΕΤΟΣ 1795

 

Η ΠΡΩΤΗ ΕΠΙΘΕΣΗ ΤΟΥ ΑΛΗ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΝΑΟΥΣΑΣ

 

1795. Ο Αλή πασάς, ενοχλημένος μέχρι αγανακτήσεως διότι απέτυχαν οι διαπραγματεύσεις, αποφάσισε να χρησιμοποιήσει βία κατά της Ναούσης. Ήταν Απρίλης, όταν εμφανίστηκαν αιφνιδιαστικά οι δυνάμεις του Αλή να κατηφορίζουν προς τη Νάουσα. Τέσσερες χιλιάδες στρατός∙ Αλβανοί, Γιουρούκοι και ανάμεσά τους τετρακόσιοι Γενίτσαροι κατεβαίνουν προς τα μεσημβρινά της πόλης.

Ο Προεστός της πόλης Θωμάς X’ ’Χειμώνας και ο υπεύθυνος της φρουράς της Νάουσας οπλαρχηγός Δήμος Δεληδήμος οργάνωσαν την άμυνα της πόλεως και, προκαταλαμβάνοντας τη Μεσημβρινή κορυφογραμμή, έφραξαν τις διαβάσεις από Χοντροσούγκλα μέχρι Άγιο Νικόλαο. Ειδικότερα, απέναντι στην απειλή, οχυρώθηκαν στις θέσεις Κουτίχα, Νταλαμάρι, Άγιος Νικόλαος. Προληπτικά τοποθετήθηκε φρουρά και στο Τσιφλίκι, ώστε να αντιμετωπισθεί τυχόν ενέργεια από τον κάμπο. Η Βόρεια πλευρά της Νάουσας δεν διέτρεχε κανένα κίνδυνο.

Η σύγκρουση έγινε σε δύο σημεία, στην Κουτίχα και στον Άγιο Νικόλαο. Στην Κουτίχα αρχηγός ήταν ο γενικός αρχηγός Δήμος Δεληδήμος και είχε απέναντι του Γιουρούκους του σώματος των οδοφυλάκων και όλους τους Γενιτσάρους. Μετά τους πρώτους πυροβολισμούς ο Δεληδήμος διέταξε επίθεση. Ανέσυραν οι Ναουσαίοι αγωνιστές τις μαχαίρες και τα ξίφη και όρμησαν κατά των Γιουρούκων και των Γενιτσάρων. Η σύγκρουση ήταν βίαιη. Η πάλη σώμα με σώμα. Πρώτοι τράπηκαν σε φυγή οι Γιουρούκοι. Οι Γενίτσαροι προσπάθησαν να διεκδικήσουν τη νίκη, αλλά τράπηκαν και αυτοί σε φυγή προς τον Κοπανό. Εκεί προσβλήθηκαν από τον Ζαφειράκη  που είχε ορισθεί αρχηγός της φρουράς στο Τσιφλίκι και απωθήθηκαν με πολλές απώλειες προς το Ζερβοχώρι. Μεγαλύτερης διάρκειας μάχη έγινε στον Άγιο Νικόλαο. Υπέρτεροι σε αριθμό οι Αλβανοί προσπαθούσαν με ανεπιτυχείς επιθέσεις να βγάλουν από τα μετερίζια τους τα παλικάρια της φρουράς. Αρχηγός της φρουράς ήταν ο Γιώργος Τζιοβάρας, που υπερασπιζόμενος τα ευθύβολα όπλα παραγωγής του, προέτρεπε τους συναγωνιστές του: «μόνον στο κρέας παιδιά».

Οι Αλβανοί, βλέποντας το μάταιο της κατά μέτωπο επιχείρησης ενάντια στο Τζιοβάρα, επιχείρησαν κυκλωτική κίνηση, ώστε να προσβάλλουν τους υπερασπιστές της πόλης εκ των νώτων. Όταν έφτασε σε βοήθεια ο Δεληδήμος με τα παλικάρια του, οι Αλβανοί διασπάστηκαν και τράπηκαν άλλοι προς τη Γραμμένη, Σκοτίνα και Σέλι και άλλοι προς την Έδεσσα. Τους πρώτους κυνήγησαν οι του Τζιοβάρα, τους δεύτερους οι του Δεληδήμου. Οι Αλβανοί αποδεκατίστηκαν, πέφτοντας σε έντεχνα στημένες ενέδρες των Ναουσαίων, που, γνωρίζοντας τα μονοπάτια, προλάβαιναν και χτυπούσαν τους άτακτους φυγάδες.

Η μεγαλύτερη φθορά προκλήθηκε στους Αλβανούς, όταν στη θέση Μπέλα - Βόδα βρέθηκαν μεταξύ δύο πυρών. Ο Δεληδήμος μοίρασε σε δύο οχυρές θέσεις, αριστερά και δεξιά του προς την Έδεσσα δρόμου, τους οπαδούς του και εκεί περίμενε τους εξαντλημένους Αλβανούς. Μέχρι σήμερα, γράφει ο Πλαταρίδης, η περιοχή είναι γνωστή ως τα μετερίζια του Δεληδήμου. Το πρώτο εγχείρημα του Αλή να θέσει πόδι στη Νάουσα απέτυχε απολύτως. Ο στρατός του καταστράφηκε ολοσχερώς. Το γόητρό του επλήγη. Πείσμων όμως, όπως ήταν και εκδικητικός, ήταν βέβαιο ότι θα αποφάσιζε να επανέλθει δριμύτερος. Οι Ναουσαίοι ήταν σίγουροι γι’ αυτό και για τον λόγο αυτό προχώρησαν στην οχύρωση της πόλης τους.

Πρέπει να παρατηρήσουμε ότι λείπει ο Γερο Καρατάσσος. Είναι η περίοδος που ο Αλή πασάς έχει καθαρίσει τον Όλυμπο. Μαρτυρείται ότι 3.000 κλεφτουριά κυκλωμένη από τα στρατεύματα του Αλή, συντεταγμένη, με άξιους αρχηγούς, εγκατέλειψε τον Όλυμπο, αποφασισμένη να εκπατρισθεί. Το σχέδιο προέβλεπε πορεία προς τη Σερβία. Στο δρόμο διαφώνησαν κάποιοι οπλαρχηγοί, οι οποίοι γύρισαν στον Άθωνα. Ηγέτες στην επιχείρηση αυτή είναι μία ενδιαφέρουσα τριανδρία: Γεωργάκης Ολύμπιος, Τάσσος Καρατάσσος, και Νίκος Τσάρας. Η βοήθεια που προσέφεραν τα σώματα των τριών αυτών οπλαρχηγών στους Σέρβους χαρακτηρίζεται ανεκτίμητη. Μία των επιχειρήσεων ήταν νυκτερινή∙ Επέπεσαν στο στρατόπεδο των Τούρκων, τους έτρεψαν σε άτακτη φυγή και παρέδωσαν στους Σέρβους όλο τον οπλισμό και τα εφόδια που εγκατέλειψαν οι Τούρκοι στον καταυλισμό.

Από τους τρεις αυτούς τολμηρούς άνδρες επανήλθαν στην Ελλάδα με τα σώματά τους οι Καρατάσσος και Νικοτσάρας. Ο Γεωργάκης Ολύμπιος παρέμεινε στη Βλαχία. Το τέλος του είναι γνωστό. Ανατινάχτηκε στον αέρα με έντεκα συντρόφους του στη Μονή του Σέκου, τον Σεπτέμβριο του 1821. Προτίμησε τη θυσία από την ατιμωτική παράδοση.

 

Πηγή: Το έργο του Εμμανουήλ Στ. Βαλσαμίδη «Η Πάλη της Νάουσας με τον Αλή Πασά και οι Ξένες Δυνάμεις», έκδοση Νάουσα 2013 (Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών).