ΕΝΑΣ ΗΡΩΑΣ ΑΡΧΙΕΡΕΑΣ, Ο ΚΙΤΡΟΥΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ

 

 

Ο Θράκας επίσκοπος Κίτρους Νικόλαος

(Και η προσφορά του στο Έθνος)

 

Τον Ιανουάριο τον 1878 ο Ελληνικός Στρατός με επικεφαλής το Σκαρλάτο Σούτσο εξόρμησε από τη Λαμία στο Τούρκικο έδαφος. Από τους πρώτους προσχώρησε στην Επανάσταση ο Νικόλαος. Ενθουσιώδης και σπουδαγμένος, σχετικά μικρόσωμος, αλλά με μεγάλη καρδιά. Γεννήθηκε στη Στενήμαχο της επαρχίας Λούσης και μαθήτευσε στη Ριζάρειο Σχολή ως υπότροφος.

Ο Νικόλαος παντού περιγράφεται ως "πεπαιδευμένος", φιλόπατρις, συνετός, "φύσεως ενθουσιώδους" γι αυτό γρήγορα τον υποπτεύτηκαν τούρκοι και κατήγγειλαν στο Πατριαρχείο ότι έσκαβε σε μια εκκλησία για ανεύρεση κρυμμένων όπλων∙ Το Πατριαρχείο όμως τον απήλλαξε των κατηγοριών.

Στις 18/2/1875 ο Νικόλαος ύψωσε τη σημαία της Επανάστασης στον Κολινδρό και αφού εκφώνησε ένα συγκινητικό πατριωτικό λόγο την παρέδωσε στο σημαιοφόρο. Στις 23 Φεβρουαρίου για να πεισθούν οι επαναστάτες ότι ο αγώνας είναι για όλους, έθεσε πυρ στο επισκοπικό μέγαρο λέγοντας ότι αν νικήσουν οι τούρκοι θα το λεηλατήσουν, ενώ όταν δικαιωθούν οι Έλληνες θα το ανεγείρουν λαμπρότερο. Στο Λιτόχωρο συγκεντρώθηκαν γύρω από τον Ιεράρχη όλοι οι φιλοπάτριδες∙ και έτσι σχηματίστηκε η πρώτη επαναστατική Κυβέρνηση υπό την προεδρία του, η οποία έστειλε την πρώτη προκήρυξη στις Ευρωπαϊκές Δυνάμεις.

Ο Κίτρους ηγήθηκε σε νικηφόρες μάχες στα χωριά Πρόδρομος και Γκριζάλα, αποκρούοντας τον Ασάφ Πασά. Η επανάσταση παρά όλες τις ελλείψεις συνεχιζόταν στη Θεσσαλία, ενώ είχε σταματήσει στη Μακεδονία. Σ’ αυτή την κατάσταση η Αγγλική κυβέρνηση έστειλε ως απεσταλμένους τους προξένους της, Μέρλιν και Βλώντ, σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη, για να συνεννοηθούν με τους επαναστάτες.

Εκεί στο Λουτρό, χωριό της Καρδίτσας, που ήταν η έδρα τον επίσκοπου Νικόλαου, στις 10/4/1878, οι Άγγλοι ζήτησαν την κατάπαυση τον πυρός. Οι επαναστάτες δέχτηκαν και η Αγγλία, όπως υποσχέθηκε, απελευθέρωσε χωρίς αιματοχυσίες τη Θεσσαλία και τμήμα της Ηπείρου.

 

Πηγή: Απόσπασμα από την εργασία του κ. Θεόδωρου Κυρκούδη, «Η προσφορά των Θρακών στους Αγώνες του Έθνους (1453-1923)».