Ο
ΑΓΩΝΙΣΤΗΣ ΑΡΧΙΕΡΕΑΣ ΡΩΓΩΝ, ΙΩΣΗΦ
Ιωσήφ
Ρωγών και Κοζύλης (Αμπελάκια Θεσσαλίας;, 1776 – Μεσολόγγι, 1826).
Λόγιος ιεράρχης και εθνομάρτυρας,
από τις ηρωικότερες κορφές της πολιορκίας και της Εξόδου του Μεσολογγίου.
Μορφώθηκε στη Σχολή των Αμπελακίων και της Τσαρίτσανης (ανάμεσα στους δασκάλους
του ήταν και οι Γρηγόριος Κωνσταντάς και Κωνσταντίνος Κούμας), πολύ νέος έγινε
αναγνώστης και το 1798 χειροτονήθηκε διάκονος. Στη συνέχεια τοποθετήθηκε
εφημέριος στην Τσαρίτσανη.
Από νωρίς ο Ιωσήφ ανέπτυξε αξιόλογη
εθνική δραστηριότητα. Ικανότατος ρήτορας περιερχόταν τις πόλεις και τα χωριά
της Θεσσαλίας και με τα φλογερά πατριωτικά και χριστιανικά κηρύγματά του τόνωνε
της εθνική συνείδηση και το θρησκευτικό αίσθημα των υπόδουλων συμπατριωτών του.
Το 1814 συνελήφθη από όργανα του Αλή πασά Τεπελενλή και οδηγήθηκε δέσμιος στα
Γιάννενα∙ σύντομα όμως απελευθερώθηκε με την παρέμβαση του γραμματέα του
τελευταίου Μάνθου Οικονόμου και κατέφυγε στην Άρτα. Εκεί διορίστηκε
πρωτοσύγκελος του μητροπολίτη Πορφυρίου, από τον οποίο και χειροτονήθηκε στα
τέλη του 1820 επίσκοπος Ρωγών και Κοζύλης.
Ο Ιωσήφ, που όπως φαίνεται είχε
μυηθεί στη Φιλική Εταιρεία, εργάστηκε για την εξάπλωση της επαναστατικής ιδέας
και, μετά την έκρηξη του Αγώνα, ενεργοποιήθηκε ακόμη περισσότερο. Στα μέσα
περίπου του 1821 φυλακίστηκε στην Άρτα, αλλά στο τέλος του ίδιου χρόνου
κατόρθωσε να διαφύγει, όταν σουλιώτικες δυνάμεις κατέλαβαν προσωρινά την πόλη.
Κατέφυγε τότε στον Ανδρέα Ίσκο στο Βάλτο και μετά πέρασε (μέσα 1822) στο
ελληνικό στρατόπεδο στο Κομπότι. Αγωνίστηκε σε διάφορες μάχες στη Δυτική Στερεά
Ελλάδα και καταδιωκόμενος από τουρκικά αποσπάσματα κατέληξε στο Μεσολόγγι λίγο
πριν από την πρώτη πολιορκία του (Οκτ. – Δεκ. 1822).
Ο Ιωσήφ παρέμεινε συνέχεια
στην Ιερή Πόλη ως τον ένδοξο θάνατό του.
Συνεργάστηκε στενά με τν Αλέξανδρο Μαυροκορδάτο, ανέπτυξε φιλικές σχέσεις με
τον λόρδο Μπάϋρον και τους άλλους φιλέλληνες, ιδιαίτερα με τον Ιωάννη-Ιάκωβο
Μάγερ, και όλο αυτό το διάστημα προσπαθούσε να συμφιλιώνει με τις αντιμαχόμενες
παρατάξεις των πολιτικών και στρατιωτικών. Ιδιαίτερα σημαντική ήταν η συμβολή
του κατά τη διάρκεια της δεύτερης πολιορκίας του Μεσολογγίου (Απρ. 1825 – Απρ.
1826). Συμμετείχε στα πολεμικά συμβούλια των οπλαρχηγών, μεριμνούσε για την
ενίσχυση της άμυνας των πολιορκημένων και με το σταυρό στο χέρι περιέτρεχε τους
προμαχώνες για να εμψυχώνει τους αγωνιζόμενους, ενώ παράλληλα παρακινούσε τους
αμάχους να εργάζονται στα οχυρωματικά έργα του φρουρίου δίνοντάς τους ο ίδιος
το παράδειγμα. Κατά την Έξοδο (10 Απρ. 1826) ακολούθησε το σώμα του Νότη
Μπότσαρη∙ αλλά οπισθοχώρησε και μαζί με άλλους υπερασπιστές κλείστηκε στο νησί
του Ανεμόμυλου. Αφού αντέταξε απεγνωσμένη άμυνα στις λυσσώδεις επιθέσεις, έβαλε
φωτιά σε πυρίτιδα και ανατινάχτηκε μαζί με τους συμπολεμιστές του. Ανασύρθηκε
μισοπεθαμένος από τα χαλάσματα και, κατά την πιθανότερη εκδοχή, απαγχονίστηκε
από στρατιώτες του Ιμπραήμ (13 Απρ. 1826).
Πηγή: «Η Ελληνική
Επανάσταση του 1821 – 500 Βιογραφίες Προσώπων της Εποχής», τόμ. 2, της
Εκδοτικής Αθηνών.
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου