ΤΟ ΖΗΤΗΜΑ ΚΑΙ Η ΟΜΟΓΕΝΕΙΑ ΤΗΣ Β. ΗΠΕΙΡΟΥ

 

 

ΤΟ ΖΗΤΗΜΑ ΚΑΙ Η ΟΜΟΓΕΝΕΙΑ ΤΗΣ Β. ΗΠΕΙΡΟΥ 

ΑΠΟ ΤΟ 1950 ΕΩΣ ΤΟ 1987

 

Η εξέλιξη του Βορειοηπειρωτικού Ζητήματος (1950-1987)

Μετά την λήξη του συμμοριτοπολέμου, τον Αύγουστο του 1949, η Ελλάδα αφοσιωμένη εξ ολοκλήρου στην επούλωση των πολλαπλών πληγών που της επροξένησαν η τριπλή κατοχή και ο ξενοκίνητος εκείνος πόλεμος, δεν προσέφυγε στο Συμβούλιο των Υπουργών των Εξωτερικών για το Βορειοηπειρωτικό ζήτημα. Η εποχή εκείνη ίσως να μη ήταν η πιο κατάλληλη∙ γιατί εν τω μεταξύ ο ψυχρός πόλεμος μεταξύ των Δυτικών συμμάχων και της Σοβιετικής Ενώσεως, βρίσκονται στο αποκορύφωμά του.

Τον Μάϊο του 1955 υπογράφεται η συνθήκη ειρήνης με την Αυστρία, άλλα στην διάσκεψη αυτή δεν θίγεται το Βορειοπειρωτικό, ίσως γιατί στο μεταξύ είχε δημιουργηθεί το Κυπριακό και αντεδείκνυτο για λόγους πολιτικής σκοπιμότητας, η ταυτόχρονη ανακίνηση.

Η Αλβανία επανειλημμένα υπέβαλε προτάσεις στην Ελλάδα για την αποκατάσταση των διπλωματικών, εμπορικών και μορφωτικών σχέσεών της. Συγκεκριμένα υπέβαλε προτάσεις κατά τα έτη 1955,1956,1957,1961,1962 και 1963 χωρίς όμως κανένα θετικό αποτέλεσμα, γιατί πάντα παρέκαμπτε την συζήτηση του Βορειοηπειρωτικού ζητήματος.

Τον Ιούνιο του 1960 παίρνεται μια σημαντική πρωτοβουλία που αφορούσε το Βορειοηπειρωτικό. Ο Σοφοκλής Βενιζέλος σε σχετική ομιλία του με τον τότε ηγέτη της Σοβιετικής Ενώσεως Νικήτα Χρουτσώφ, του προτείνει να μεσολαβήσει στην Αλβανική Κυβέρνηση, να παραχωρήσει στην Βόρειο Ήπειρο καθεστώς αυτονομίας, μέσα στα όρια του Αλβανικού κράτους. Ο Χρουτσώφ δέχθηκε να ομιλήσει σχετικά στον Γενικό Γραμματέα του Κομμουνιστικού κόμματος Αλβανίας Εμβέρ Χότζα με την ευκαιρία της συνδιασκέψεως των 81 κρατών στο Βουκουρέστι. Οι αντιδράσεις του Εμβέρ Χότζα υπήρξαν εκρηκτικές και κατηγόρησε τον Χρουτσώφ ότι «συνωμοτεί» με τον Βενιζέλο για τον «διαμελισμό» της Αλβανίας. Επακολούθησε η διακοπή των Αλβανοσοβιετικών σχέσεων και ο προσανατολισμός της Αλβανίας προς την Κίνα.

Τον Σεπτέμβριο του 1960, ενώ ομιλούσε στο Μέγαρο των Ηνωμένων Εθνών (Ο.Η.Ε.) ο Πρωθυπουργός της Αλβανίας, έγιναν ογκώδης μαχητικές εκδηλώσεις διαμαρτυρίας και αποδοκιμασίας του Αλβανού Πρωθυπουργού, εκ μέρους Βορειοηπειρωτών και αποδήμων Ελλήνων της Αμερικής.

Τον Ιανουάριο τού 1965, η Αμερικανική Γερουσία σε επίσημη απόφασή της ομιλεί για: «τον διαχωρισμό του Βορειοηπειρωτικού Έθνους που στενάζει κάτω από την κομμουνιστική τυραννία».

Το ίδιο έτος το Συνέδριο της ΑΧΕΠΑ που συνήλθε στην Αθήνα, ενέκρινε ψήφισμα υπέρ της απελευθερώσεως της Βορείου Ηπείρου, ο δε ύπατος πρόεδρος αυτής υποσχέθηκε να δώσει κάθε δυνατή ενίσχυση για την επιτυχία του ιερού αυτού σκοπού.

Τον Μάϊο του 1971 υστέρα από σχετικές διαπραγματεύσεις, πραγματοποιείται αποκατάσταση των διπλωματικών σχέσεων Ελλάδος και Αλβανίας σε επίπεδο πρεσβευτών.

Οι Βορειοηπειρώτες που ζούσαν στην Ελλάδα, μεμονωμένα και συλλογικά διατύπωσαν ορισμένους ενδοιασμούς και επιφυλάξεις -όσες μπορούσαν να διατυπώσουν την εποχή εκείνη- για τις επιπτώσεις που μπορούσε να έχει στο Βορειοηπειρωτικό θέμα (εκκρεμότητα στο Συμβούλιο των τεσσάρων Υπουργών των Εξωτερικών) και πάντως αν στην συμφωνία αυτή διατυπώθηκε κάποια επιφύλαξη -έστω και μονομερής εκ μέρους της Ελλάδος- για μελλοντική αντιμετώπιση του θέματος αυτού.

Ο τότε Υπουργός των εξωτερικών Ξανθόπουλος - Παλαμάς έκανε τις ακόλουθες γενικές και αόριστες δηλώσεις:

«Η υφισταμένη κατάστασις κατ’ ουδέν μετεβλήθη εξ επόψεως θεμελιωδών ελληνικών θέσεων... Εις το ενδιαφέρον, το όποιον εξεδήλωσεν η Ελληνική Κυβέρνησις δια την εν Αλβανία ομογένειαν, η Αλβανική Κυβέρνησις ανταπεκρίθη κατά τρόπον ικανοποιητικόν...».

Κατά περιόδους οι Βορειοηπειρωτικές οργανώσεις που βρίσκονται στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, προβαίνουν σε διάφορες εκδηλώσεις συμπαραστάσεως προς τον υπόδουλο Ελληνισμό της Βορείου Ηπείρου.

Τον Δεκέμβριο του 1982 οργανώθηκαν μαχητικές εκδηλώσεις συμπαραστάσεως προς τους Βορειοηπειρώτες, από οργανώσεις Βορειοηπειρωτών, στην Αθήνα, στην Θεσσαλονίκη και σ’ άλλες πόλεις της Ελλάδος. Παράλληλα οργανώθηκαν και ομιλίες φυγάδων Βορειοηπειρωτών, που περιέγραψαν με τα πλέον μελανά χρώματα την τραγωδία των αδελφών μας της Βορείου Ηπείρου. Σ’ όλες αυτές τις εκδηλώσεις πρωταγωνιστούσαν οι μαθητές και οι φοιτητές.

Σε σχετική ομιλία που έγινε στην Θεσσαλονίκη από εκπρόσωπο της Συντονιστικής Επιτροπής Χριστιανών Φοιτητών, σε μεγάλη συγκέντρωση λαού και φοιτητών, ελέχθησαν μεταξύ των άλλων και τα ακόλουθα:

«...Σήμερα εκδηλώνουμε ζωηρά κι από την πόλη του Αγίου Δημητρίου, από την πόλη της Θεσσαλονίκης, την πλήρη συμπαράστασή μας στους αδελφούς μας χριστιανούς Έλληνες της Βορείου Ηπείρου.

Εκεί πάνω στην Βόρειο Ήπειρο 400.000 Έλληνες ορθόδοξοι χριστιανοί ζουν μέσα σε συνεχιζόμενη τραγωδία, μέσα σε μακροχρόνιο δράμα.

Εκεί στην Βόρειο Ήπειρο τα σύνορα σημαδεύονται από πυκνά ηλεκτροφόρα συρματοπλέγματα και από βαθειά νεοσκαμμένα χαντάκια για να είναι αδύνατη η επικοινωνία.

Εκεί στην Βόρειο Ήπειρο έχουν πολλοί Έλληνες γονείς, αδέλφια, εξαδέλφια, συγγενείς που δεν μπορούν να τους επισκεφθούν. Δεν μπορούν να τους ιδούν κι’ ας είναι η Αλβανία ένα γειτονικό μας Βαλκανικό κράτος.

Εκεί στην Βόρειο Ήπειρο συντελείται ένας συστηματικός και βάρβαρος εξανδραποδισμός, μια τρομερή γενοκτονία σε βάρος των χριστιανών Ελλήνων....

... Αγαπητοί συνάδελφοι, φοιτητές και φοιτήτριες, σήμερα με την εκδήλωση αυτή απευθύνουμε σ’ όλους τους Έλληνες πρόσκληση.

Συνάδελφοι, εσείς που καθημερινά τραγουδάτε «σ’ όλο τον κόσμο ξαστεριά σ’ όλο τον κόσμο ήλιος» στρέψτε τα βλέμματά σας στην Βόρειο Ήπειρο, και μην επιτρέπετε να επικρατεί εκεί μαύρο πυκνό σκοτάδι. Έλληνες νέοι, που διαθέτετε δοκιμασμένη ευαισθησία για δικαιοσύνη, για ανθρώπινα δικαιώματα, διαδηλώστε την συμπαράστασή σας στην Βόρειο Ήπειρο.

Χριστιανοί Έλληνες, κυττάξτε προς την Βόρειο Ήπειρο και αφουγκραστείτε: «Μοιρολογούν οι εκκλησίες, κλαίνε τα Μοναστήρια».

Όσοι επιθυμείτε και διακηρύσσετε την ελεύθερη επικοινωνία των λαών, προσέξτε εκεί στα βορειοδυτικά σύνορα της χώρας «η Βόρεια Ήπειρος η βαριόμοιρη στέκεται αποκλεισμένη».

Όσοι κουρασθήκατε από την ατομική μονοτονία και από την επαγγελματική καθημερινότητα, στρέψτε την προσοχή σας προς την Βόρεια Ήπειρο.

Όσοι αμφιβάλλετε για τον δυναμισμό και την πίστη στα ιδανικά μας, πλησιάστε να δείτε τους Έλληνες χριστιανούς στην Βόρειο Ήπειρο.

Όσοι ηγετικοί άνδρες συναισθάνονται τα μηνύματα των καιρών για κινδύνους συρρίκνωσης του Ελληνισμού και φιλοδοξούν να προσφέρουν στον Ελληνισμό και στην Ορθοδοξία, αγωνιστείτε με τα ειρηνικά και νόμιμα μέσα για την Βόρειο Ήπειρο.

Όσοι εκπαιδευτικοί θέλετε να μαθαίνετε και να εμπνέετε στους μαθητές σας το σεβασμό της ιστορικής αλήθειας, μιλήστε και διδάξτε για την Βόρειο Ήπειρο.

Όσοι μορφωμένοι και καταρτισμένοι θέλετε να γνωρίζετε και να ενεργείτε με επίγνωση για όλα και να διαφωτίζετε και τους άλλους, συμπεριλάβατε στην μελέτη και στον κύκλο εργασίας σας και την Βόρειο Ήπειρο.

Όσοι δημοσιογράφοι, όσοι σχολιαστές και ανταποκριτές, όσοι φιλότεχνοι, καλλιτέχνες και παρουσιαστές εργάζεστε στα μέσα μαζικής ενημέρωσης, όλοι εσείς που έχετε ειλικρινές ενδιαφέρον για το τί γίνεται σε κάθε γωνιά της γης, όλοι εσείς που είσαστε σε θέση να μας δείξετε με λόγο, έργο και θέαμα σε κάθε λεπτομέρεια ό,τι εντοπίζετε και στην πιο απόμακρη γωνιά της γης, δείξτε μας την αλήθεια για την Βόρειο Ήπειρο.

Ο Ελληνικός λαός πρέπει να μαθαίνει την αλήθεια, και ο λαός μας είναι άξιος να μαθαίνει την αλήθεια.

Η διεθνής κοινή γνώμη πρέπει να μαθαίνει την αλήθεια.

Δείξτε, γράψτε, παρουσιάστε στον λαό μας, είναι άξιος να μαθαίνει την αλήθεια, για την Βόρειο Ήπειρο όπου:

«… στων πικραμένων τις αυλές ήλιος δεν ανατέλλει, μόν' είναι πάντα συννεφιά και βασιλεύει αντάρα»

... Οι Χριστιανοί Έλληνες φοιτητές συνεχίζουν και θα συνεχίσουν τις προσπάθειες με τα νόμιμα και δημοκρατικά μέσα, αλλά και εντείνουν την αδιάλειπτη προσευχή τους προς τον Παντοδύναμο Κύριο να παρηγορεί και να ενισχύει στην πίστη τους, τους χριστιανούς Έλληνες αδελφούς μας της Βορείου Ηπείρου και σύντομα να χαράξει την δικαίωση του αγώνα...».

Τον Φεβρουάριο του 1984 έγιναν στην Αθήνα ογκώδεις συγκεντρώσεις διαμαρτυρίας και πορείες προς την Αλβανική Πρεσβεία, καθώς και απεργία πείνης Βορειοηπειρωτών αδελφών μας, για την καταπίεση και τα δεινά που υποβάλλει η Αλβανική Κυβέρνηση στους Βορειοηπειρώτες.

Την ίδια περίοδο ο Πρωθυπουργός της Ελλάδος ευρισκόμενος στα Γιάννενα για τις γιορτές απελευθερώσεως της πόλεως, είπε μεταξύ των άλλων ότι: «χιλιάδες Βορειοηπειρώτες ζουν κάτω από τραγικές συνθήκες» και ζήτησε ίση μεταχείριση των Βορειοηπειρωτών που ζουν στην Αλβανία. Επίσης υποσχέθηκε ότι: «στο μέλλον θα ενταθούν οι δραστηριότητές μας για τους Βορειοηπειρώτες», φρόντισε όμως να εξηγήσει ότι στις δραστηριότητες αυτές δεν περιλαμβάνονται «εδαφικές διεκδικήσεις» διακηρύσσοντας ότι: «τα σύνορα Ελλάδος και Αλβανίας είναι δεδομένα». […]

Και ενώ είχε σβήσει ο απόηχος των γεγονότων αυτών, τον Νοέμβριο του 1984 ο Δήμαρχος Νικαίας του Πειραιώς, σε επίσημη τελετή απένειμε στον Πρεσβευτή της Αλβανίας στην Αθήνα Ξενοφώντα Νούση, το χρυσό Μετάλλιο της πόλεως, για την «προσφορά» της Αλβανίας στον Πολιτισμό!!! […]

Στις 28 Σεπτεμβρίου 1986 ιδρύθηκε «Πανελλήνιος Σύνδεσμός Βορειοηπειρωτικού Αγώνος (ΠΑ.ΣΥ.Β.Α.) από επίλεκτες προσωπικότητες της πολιτικής, πνευματικής και κοινωνικής ζωής του τόπου, υπό την προεδρία του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Δρυϊνουπόλεως Πωγωνιανής και Κονίτσης κ. ΣΕΒΑΣΤΙΑΝΟΥ και με έδρα την Κόνιτσα.

Η ίδρυση του Συνδέσμου είχε ευμενή απήχηση στον τύπο, στην κοινή γνώμη της Ελλάδος, αλλά και στην Ηπειρωτική ομογένεια του εξωτερικού.

Ο Σύλλογος αυτός ανέπτυξε μέχρι σήμερα και αναπτύσσει αξιόλογες δραστηριότητες, με κυκλοφορία διαφωτιστικών εντύπων, με ειρηνικές πορείες διαμαρτυρίας και συμπαραστάσεως, με συγκεντρώσεις, με ομιλίες και με ποικίλες άλλες εκδηλώσεις.

Στο μεταξύ στις 28 Αυγούστου 1987 πέφτει κεραυνός εν αιθρία για το ταλαιπωρημένο και δύσμοιρο Βορειοηπειρωτικό ζήτημα.

Η Ελληνική Κυβέρνηση με ομόφωνη πράξη του Υπουργικού Συμβουλίου, απεφάσισε μονομερώς την άρση της εμπολέμου καταστάσεως με την Αλβανία. Το θέμα αυτό λόγω της μεγάλης εκτάσεώς του και του ενδιαφέροντος που προκαλεί θα αναπτυχθεί σε ιδιαίτερο κεφάλαιο του βιβλίου.

Ο καιρός και τα γεγονότα μαρτυρούν ότι, παρά το ειλικρινές ενδιαφέρον των εκάστοτε Κυβερνήσεων και των αρμοδίων Κυβερνητικών παραγόντων και παρά την παρασημοφορία των εκπροσώπων του Αλβανικού κράτους, από φορείς της τοπικής αυτοδιοικήσεως, η ζωή των ομογενών μας στην Αλβανία, όχι μόνο δεν έχει βελτιωθεί, αλλά μέρα με την ημέρα γίνεται όλο και χειρότερη...

Τα μέτρα αφελληνισμού συνεχίζονται σε όλο το φάσμα της εθνικής και πολιτικής υποστάσεως του πληθυσμού. Από απόψεως Θρησκείας, οι εκκλησίες κατεδαφίσθηκαν ή άλλαξαν προορισμό, οι παπάδες αποσχηματίσθηκαν, οι θρησκευτικές διαδικασίες σε βαπτίσεις, γάμους, κηδείες καταργήθηκαν και γενικά ο Ελληνικός πληθυσμός της Βορείου Ηπείρου ξαναγύρισε στην εποχή της Τουρκοκρατίας, αναζητώντας κρυφούς τρόπους εκδηλώσεως της θρησκευτικότητός του κατά τις εθνικές του παραδόσεις. Στα λίγα ελληνικά Σχολεία που λειτουργούν σε καθαρά ελληνόφωνες περιοχές, η Ελληνική γλώσσα διδάσκεται μόνο στις πρώτες τάξεις του Δημοτικού και πάντως τα σχολικά βοηθήματα είναι καθαρά προπαγανδιστικά έντυπα για το κόμμα και την ηγεσία του τόπου με έμμεσες ή άμεσες παρεμβολές κειμένων ανθελληνικών.

Τα ονόματα που θυμίζουν εθνικοθρησκευτική καταγωγή με νόμο καταργούνται από το ονοματολόγιο των Ελλήνων Βορειοηπειρωτών.

Με το πρόσχημα αλληλογνωριμίας ή για λόγους επαγγελματικής απασχολήσεως, πραγματοποιούνται μετακινήσεις του πληθυσμού, με σκοπό την εθνολογική αλλοίωση. Σ’ αυτό αποβλέπει και η υπόθαλψη από το Αλβανικό Κράτος των μικτών γάμων μεταξύ αλλοθρήσκων.

Οι εξαναγκασμοί και οι διώξεις για θέματα συνειδήσεως φρονημάτων και γενικά ανθρωπίνων δικαιωμάτων, αποτελούν τον κανόνα διοικήσεως. Η επικοινωνία των Βορειοηπειρωτικών προσφύγων με τους συγγενείς τους που ζουν στην Πατρίδα, είναι αδύνατη και κάθε προσπάθεια γι’ αυτό επιδεινώνει την θέση τους και το πιο σύνηθες είναι να επιστρέφονται στον αποστολέα σαν απαράδεκτα φάρμακα, εμβάσματα και άλλα είδη που στέλλονται για βοήθεια προς τους συγγενείς τους.

Οι πρόσφυγες Βορειοηπειρώτες με το θλιβερό προνόμιο να ζουν ελεύθεροι σε ελεύθερες Δημοκρατικές χώρες, συνειδητοποιούν την επαυξημένη ευθύνη να γίνουν διερμηνείς των σκέψεων, των διαθέσεων των πόθων των συμπατριωτών τους, που ζουν κάτω από ανελεύθερες συνθήκες.

Υλοποιώντας την ευθύνη αυτή, διατυπώνουν την διαμαρτυρία τους για την καταπίεση των εθνικών και ανθρωπίνων δικαιωμάτων των Ελλήνων της Βορείου Ηπείρου από τις Αλβανικές αρχές. Και επικαλούνται την συμπαράσταση πρωταρχικά των εκπροσώπων των μέσων ενημερώσεως, για να διαφωτίσουν αντικειμενικά την δημόσια γνώμη και να φέρουν στο προσκήνιο του ενδιαφέροντος των αρμοδίων παραγόντων∙ την δίκαιη αντιμετώπιση των θεμάτων, που αφορούν τα εθνικά και ανθρώπινα δικαιώματα των Ελλήνων, που ζουν στην Αλβανία.

 

Πηγή: Το έργο του Υποστρατήγου Κωνσταντίνου Ε. Νούσκα, «Μια Αλύτρωτη Ελληνική Γη». Έκδοση της Ορθόδοξης Χριστιανικής Αδελφότητος «Λυδία», το έτος 1988.