ΕΝΑΣ ΚΑΠΠΑΔΟΚΑΣ ΛΟΓΙΟΣ, Ο ΠΑΥΛΟΣ ΚΑΡΟΛΙΔΗΣ

 

 

Παύλος Καρολίδης (1849-1930)

 

Γεννήθηκε στο Ανδρονίκιο (Εντιρλίκ) της Καππαδοκίας. Μαθήτευσε στη Μεγάλη του Γένους Σχολή και στην Ευαγγελική Σχολή της Σμύρνης. Το 1867 πήγε στην Αθήνα για τις πανεπιστημιακές σπουδές και στη Γερμανία για μετεκπαίδευση. Επέστρεψε στην Πόλη και δίδαξε στο Λύκειο του Πέραν και αργότερα στην Ευαγγελική Σχολή της Σμύρνης. Καθότι ήταν ένας εξαίρετος επιστήμονας, δάσκαλος και πατριώτης, η φήμη του ως καθηγητή τον έφερε στο Πρακτικό Λύκειο της Αθήνας. Το 1874 εξέδωσε τα «Καππαδοκικά» και το 1885 το «Γλωσσάριον συγκριτικόν Ελληνοκκαποδικών λέξεων». Το 1886 έγινε υφηγητής της Ιστορίας στο Εθνικό Πανεπιστήμιο Αθηνών και το 1893 διορίστηκε τακτικός καθηγητής στην έδρα του Ελληνικού Έθνους. Ο Καρολίδης είχε έντονες διαφωνίες επιστημονικές και συγκρούσεις με άλλους καθηγητές της εποχής του, στον Ακαδημαϊκό χώρο. Ανέπτυξε επίσης και πολιτική δράση∙ Στις εκλογές του 1908 στην Τουρκία, εξελέγη βουλευτής Σεβαστείας την περίοδο 1908- 1912 και Σμύρνης 1912-1919 (όπως αναφέρει η Κατερίνα Μπούρα, στο βιβλίο της «Οι βουλευτικές εκλογές στην Οθωμανική αυτοκρατορία. Οι Έλληνες βουλευτές 1908-1918»]. Ως βουλευτής ζητούσε τη συμμετοχή του ελληνικού στοιχείου σε όλες τις εκδηλώσεις του δημόσιου και κοινωνικού βίου των Τούρκων, ώστε να αναδειχθούν οι Έλληνες «κύριος παράγοντας» στα πλαίσια του τουρκικού κράτους.

Με την έναρξη των Βαλκανικών πολέμων έφυγε στη Γερμανία, όπου το 1915 επανάκτησε την πανεπιστημιακή θέση την οποία έχασε λόγω συμμετοχής του στις εκλογές. Απολύθηκε ξανά το 1918 και επαναδιορίστηκε το 1920. Μετά από δύο χρόνια, έφυγε από το πανεπιστήμιο γιατί πέρασε το όριο της ηλικίας.

Υπήρξε ένας έξοχος και σοφός δάσκαλος. Είχε ευρύτατη πολυμάθεια, εξαιρετική γνώση της ιστορίας, θαυμάσια μνήμη. Ήταν ετοιμόλογος πάντα να απαντήσει σε οποιαδήποτε ερώτηση ιστορικού θέματος.

Ήταν ένας πολυγραφότατος συγγραφέας, έγραψε πάνω από 300 βιβλία, άρθρα και μελέτες. Ενδεικτικά αναφέρουμε:

—        «Καππαδοκικά», ήτοι πραγματεία ιστορική και αρχαιολογική περί Καππαδοκίας, Κωνσταντινούπολή 1874.

—        «Γλωσσάριον συγκριτικόν Ελληνοκκαποδικών λέξεων, ήτοι η εν Καππαδοκία λαλουμένη ελληνική διάλεκτος και τα εν αυτή σωζόμενα ίχνη της αρχαίας καππαδοκικής γλώσσης», Σμύρνη 1885.

—        «Σημειώσεις τινές περί της Μικρασιανής Αρίας ομοφυλίας», Αθήνα 1886.

—        «Περί της εθνικής καταγωγής των αραβοφώνων ορθοδόξων χριστιανών της Συρίας και Παλαιστίνης», Ιεροσόλυμα 1911.

—        Ανέκδοτο χειρόγραφο για την αρχαία ιστορία της Καππαδοκίας και του Πόντου στο Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών∙ (σύμφωνα με αναφορά της Ιωάννας Πετροπούλου, «Χειρόγραφα πριν το 1922 στο Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών», Δ.Κ.Μ.Σ. [1980], 251).

 

Πηγή: Πάρης Βορεόπουλος, στο έργο του «Η ΠΑΙΔΕΙΑ, ΣΤΗΝ ΚΑΠΠΑΔΟΚΙΑ (Από την αρχαιότητα ως την ανταλλαγή των πληθυσμών το 1924)». Μια έκδοση του “Μουσείου Προσφυγικού Ελληνισμού” της Ιεράς Μητροπόλεως Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως.