Η ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΘΝΟΦΥΛΑΚΗΣ

 

 

Η ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΘΝΟΦΥΛΑΚΗΣ 

ΣΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΑΣ ΤΟΥ ΟΘΩΝΑ

 

             Το 1843, συστάθηκε η Εθνοφυλακή, με ΒΔ, μέχρι την έκδοση οριστικού οργανισμού της με νόμο. Σκοπός της Εθνοφυλακής ήταν η διατήρηση της δημόσιας ασφάλειας και ευταξίας και η υπεράσπιση τού συνταγματικού θρόνου του Βασιλιά Όθωνα και των θεμελιωδών νόμων του Κράτους. Στην υπηρεσία της Εθνοφυλακής ανήκαν όλοι οι Έλληνες ηλικίας 20 έως 50 ετών που είχαν ακίνητη περιούσια ή που πλήρωναν άμεσους φόρους ή που είχαν τιμηθεί με το Αριστείο του 1834 (βλέπε τμήμα Παράσημα - Μετάλλια)· με ορισμένες εξαιρέσεις. Ήταν υποχρεωμένοι να προσφέρουν δωρεάν τις υπηρεσίες τούς, όταν ύπαρχε έκτακτη ανάγκη, αλλά όχι για διάστημα μεγαλύτερο των 8 ημερών.

Η Εθνοφυλακή ανήκε στο Υπουργείο Εσωτερικών και οργανώνονταν κατά δήμο, ο οποίος αναλάμβανε και την ανάλογη δαπάνη. Μπορούσαν όμως να ενωθούν σε ένα Σώμα οι Εθνοφύλακες των δήμων μιας επαρχίας. Οι άνδρες της Εθνοφυλακής ήταν υποχρεωμένοι να προσέρχονται αμέσως μόλις τους καλούσε ο δήμαρχος ή ο έπαρχος. Σε περίπτωση που η Εθνοφυλακή καλούνταν να συνδράμει το στρατό για απόκρουση εξωτερικού κινδύνου ή για υποστήριξη της εσωτερικές ευταξίας και ησυχίας, τότε υπαγόταν υπό τη στρατιωτική αρχή που είχε έδρα το δήμο ή την επαρχία.

Το 1862, εκδόθηκε ο Νόμος ΨΜΔ’, με τον οποίο η Εθνοφυλακή απέκτησε περισσότερο στρατιωτική οργάνωση. Σύμφωνα με το νόμο, σκοπός της Εθνοφυλακής ήταν η υπεράσπιση και υποστήριξη της πατρίδας, του βασιλιά, του συντάγματος και των νόμων, η διατήρηση και αποκατάσταση της δημόσιας τάξης και ασφάλειας και η ενίσχυση του στρατού. Η Εθνοφυλακή χωρίστηκε σε ενεργό και διαθέσιμη. Ενεργός Εθνοφυλακή ήταν εκείνη που καλούνταν συνήθως σε υπηρεσία και την αποτελούσαν άνδρες ηλικίας 20 - 50 ετών. Διαθέσιμη Εθνοφυλακή ήταν εκείνη που καλούνταν εκτάκτως σε υπηρεσία και την αποτελούσαν άνδρες ηλικίας 18, 19 και 51-60 ετών.

Η Εθνοφυλακή διαιρέθηκε σε Τάγματα, Λόχους και Ουλαμούς με άνδρες που προέρχονταν από την ίδια συνοικία, το ίδιο χωριό, την ίδια πόλη, τον ίδιο δήμο, και τέλος την ίδια επαρχία. Η δύναμη του Ουλαμού ήταν 30 άνδρες το ελάχιστο έως 50 το μέγιστο. Τέσσερις Ουλαμοί σχημάτιζαν ένα Λόχο και τέσσερις Λόχοι ένα Τάγμα Εθνοφυλακής. Ο κάθε Ουλαμός είχε διοικητή 1 ανθυπολοχαγό, 1-2 λοχίες και 2-4 δεκανείς (1 λοχία και 2 δεκανείς στην περίπτωση που η δύναμη ήταν 30 άνδρες, 2 λοχίες και 4 δεκανείς στην περίπτωση που η δύναμη ήταν μεγαλύτερη, οπότε εκτός από αυτούς διέθετε και έναν τυμπανιστή). Ο κάθε Λόχος είχε διοικητή λοχαγό με ομάδα διοίκησης αποτελούμενη από 1 υπολοχαγό και 1 επιλοχία. Αν ο Λόχος είχε ανάγκη σιτιστή, καθήκοντα αναλάμβανε ένας από τους λοχίες των Ουλαμών. Το κάθε Τάγμα είχε διοικητή αντισυνταγματάρχη ή ταγματάρχη με ομάδα διοίκησης από 1 υπολοχαγό ή ανθυπολοχαγό ως υπασπιστή, 1 ανθυπασπιστή, 1 ιατρό και 1 αρχιτυμπανιστή. Το κάθε Τάγμα είχε δική του σημαία και μπορούσε να έχει και μουσική.

Οι αντισυνταγματάρχες και ταγματάρχες της Εθνοφυλακής διορίζονταν από το βασιλιά ύστερα από κοινή πρόταση των Υπουργών Στρατιωτικών και Εσωτερικών. Με ΒΑ διορίζονταν, επίσης οι ιατροί και οι υπασπιστές των Ταγμάτων. Οι λοχαγοί και οι άλλοι υπαξιωματικοί εκλέγονταν από τους εθνοφύλακες ανά τετραετία. Οι αξιωματικοί με απόλυτη και οι υπαξιωματικοί με σχετική πλειοψηφία.

Οι εθνοφύλακες έδιναν όρκο και ασκούνταν κάθε Κυριακή η αργία με βάση κανονισμό ασκήσεων που εξέδιδε ο δήμαρχος και ενέκρινε ο έπαρχος. Η υπηρεσία της Εθνοφυλακής ήταν συνήθης και τακτική, και έκτακτη. Η συνήθης και τακτική υπηρεσία γινόταν πάντα εντός του δήμου και συνίστατο σε υπηρεσία φρουρών (σκοπιές, περίπολοι κτλ.) και σε συλλήψεις προς ενίσχυση των νόμων και προς εκτέλεση των διαταγών σε περίπτωση διασάλευσης της τάξης. Η έκτακτη υπηρεσία γινόταν εκτός δήμου, όταν οι εθνοφύλακες αποστέλλονταν σε αποσπάσματα για την ενίσχυση Εθνοφυλακής άλλου δήμου, επαρχίας η νομού όπου είχε διασαλευθεί η τάξη.

Η διαθέσιμη Εθνοφυλακή καλούνταν σε υπηρεσία προς αναπλήρωση των ενεργών εθνοφυλακών, όταν αυτοί είχαν κληθεί σε μεταβατική υπηρεσία ή σε εκτέλεση έκτακτης υπηρεσίας. Οι εθνοφύλακες σε μεταβατική υπηρεσία, τελούσαν υπό τον Υπουργό Στρατιωτικών. Η ανάληψη της υπηρεσίας αυτής γινόταν με νόμο. Οι εθνοφύλακες συγκροτούνταν σε Τάγματα. Δύο ή περισσότερα Τάγματα μπορούσαν να ενωθούν σε Φάλαγγα· σε μια τέτοια περίπτωση τα Τάγματα Εθνοφυλακής Αθηνών και Πειραιώς ενώθηκαν σε Φάλαγγα το 1862, με Διοικητή αρχικά τον Αντισυνταγματαρχη Πάνο Κορωναίο και στη συνέχεια (1863 - 1865) τον Αντισυνταγματάρχη Χρίστο Βυζαντίο. Η Φάλαγγα αυτή κατά τη δύσκολη περίοδο της μεσοβασιλείας προσέφερε πολύτιμες υπηρεσίες.

 

 

Πηγή: «Ιστορία της οργάνωσης του Ελληνικού Στρατού 1821-1954», έκδοση του ΓΕΝ, το έτος 2005.