Η ΙΔΕΑ ΤΟΥ ΠΑΝΣΛΑΥΪΣΜΟΥ ΕΙΧΕ ΠΑΠΙΚΗ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ...

 

 

 

Η ΙΔΕΑ ΤΟΥ ΠΑΝΣΛΑΥΪΣΜΟΥ

(«Δύο είναι οι μεγάλοι εχθροί του Σλαυϊσμού ….»)

 

Η πανσλαυϊκή ιδέα δεν είναι τέκνον της Ρωσίας.

Ο πρώτος συλλαβών την ιδέαν του πανσλαυϊσμού είναι ο Δαλματός καθολικός Ιερεύς Ορμπίνι· συγγράψας το 1601, το πρώτον πανσλαυϊστικόν έργον ιταλιστί «Η ιστορία του Βασιλείου των Σλαύων».

Αργότερον, τον ακολουθεί ο Κροάτης και καθολικός ιερεύς Γιώρ. Κρίγιανιτς [εικ.] όστις γράφει διάφορα, πανσλαυϊστικής ιδέας, συγγράμματα και, το 1661 μεταβαίνει εις Μόσχαν, όπου εκδίδει το σπουδαιότερον έργον του «Η ιστορία του σλαυϊσμοΰ»∙ και το αφιερώνει εις τον πατέρα Πέτρου του Μεγάλου, Τσάρον Αλέξανδρον Μιχαήλοβιτς.

Εις το έργον τούτο διαμαρτύρεται δια την κακομεταχείρισιν των Σλαύων εν τω κόσμω· καλεί δε τον ελεύθερον σλαύον Βασιλέα, Τσάρον της Ρωσίας, να εκδικηθή την Γερμανικήν φυλήν και να ελευθερώση τους αδελφούς σλαύους του Δουνάβεως. Εν συνεχεία, λέγει προς τον Τσάρον να προσέξη την ξενοφιλίαν των Ρώσων. Δύο είναι οι μεγάλοι εχθροί του Σλαυϊσμοΰ, γράφει ο Κρίγιανιτς οι Έλληνες και οι Γερμανοί, και δια μακρών αιτιολογεί την άποψίν του αυτήν.

Ο μικρός πνευματικής ικανότητος Τσάρος Αλέξανδρος Μιχαήλοβιτς δεν δίδει σημασίαν εις τους δύο αυτούς συγγραφείς. Τον Κρίγιανιτς μάλιστα εξορίζη εις την Σιβηρίαν. Όταν όμως ανέρχεται εις τον θρόνον ο υιός του Πέτρος ο Μέγας, ανακαλεί αμέσως τον Κρίγιανιτς εκ της εξορίας του, τον περιβάλλει δια τιμών και διατάσσει την κατά χιλιάδας έκδοσιν της «Ιστορίας του Σλαυϊσμού» και την μετάφρασιν εις την Ρωσικήν της «Ιστορίας τού Βασιλείου των Σλαύων» του Ορμπίνι. Επάνω δε εις αυτά τα συγγράμματα εστήριξε και το πιρίφημον σχέδιόν του περί κοσμοκρατορίας του Σλαυϊσμού.

Με την παρέλευσιν του χρόνου αι πανσλαυϊστικαί θεωρίαι εκέρδισαν έδαφος μεταξύ των διανοουμένων και κυρίως των Σλαύων της αυστρο-ουγγρικής αυτοκρατορίας, οι οποίοι ήλπιζαν ότι εν τη συνεννοήσει του Σλαυϊκοϋ κόσμου θα επετύγχανον την αποτίναξιν του Γερμανικού ζυγού. Ούτω την 31ην Μαΐου 1848 συνέρχεται εν Πράγα τω Α’ Πανσλαυϊστικόν συνέδριον, σκοπός του οποίου ήτο η συννενόησις των υπό τον Αυστρο-ουγγρικόν και Γερμανικόν ζυγόν Σλαύων, δι’ ένα κοινόν αγώνα κατά των κυριάρχων των.

Εις τούτον έλαβον μέρος απρόσωποι όλων των Σλαυϊκών φυλών πλην της Ρωσίας. Είναι χαρακτηριστικόν ότι, εις το συνέδριον αυτό, ουδείς Βούλγαρος αντιπρόσωπος υπήρχεν, ενώ υπήρχον εις τούτο Βόσνιοι Κροάται, Δαλματοί, Μαυροβούνιοι.

Η Ρωσία με μιγάλην βουλιμίαν είδε την κίνησιν αυτήν και καταλλήλως εκαλλιέργησεν εις την Πολωνίαν, Τσεχοσλοβακίαν και Κροατίαν την ιδέαν περί συνενώσεως όλων των Σλαύων του κόσμου εις ένα μεγάλο, Σλαυϊκό κράτος, όπου πρωταρχικόν ρόλον θα έπαιζεν η Ρωσία και το οποίον θα ωνομάζετο κατ' άλλους Πανσλαυία και κατ’ άλλους Σλαυονία.

Οι υπόδουλοι των Γερμανών και Αυστριακών σλαυϊκοί λαοί, δεν είδον με κακό μάτι την είδησιν ταύτην. Όταν δε η Ρωσία αντελήφθη ότι η υπόθεσις είχεν αρκετά ωριμάσει, συνεκάλεσε τον Μάϊον του 1867 το Β’ Πανσλαυϊστικόν συνέδριον εις Μόσχαν εις το οποίον συμμετείχον 75 αντιπρόσωποι όλων των Σλαυϊκών φυλών του κόσμου και το οποίον εκλήθη και «Εθνογραφική έκθεσις των Σλαύων». Το συνέδριον διεξήχθη εν μέσω εξάλλου ενθουσιασμού. Ο ρώσος συγγραφεύς Ιουλιανός Ciaczko ως κάτωθι πιριγράφει το συνέδριον:

«Πολλά ενθουσιώδη ελέχθησαν κατά τας ημέρας εκείνας. Επιτέλους έπειτα από πολλών αιώνων διασποράν, τα μέλη της μεγάλης Σλαυϊκής οικογενείας συνηθροίζοντο δια πρώτην φοράν εις την ιεράν πόλιν του Σλαυϊσμού (Μόσχα), ίνα ακούσωμεν από στόματος αλλήλων το μέγα απόρρητον της Σλαυϊκής δυνάμεως.

Κατά τας επισήμους εκείνας ημέρας εκηρύσσετο το δόγμα της Πανσλαυϊκής ιδέας, του ενός και μόνον έθνους, υπό την αιγίδα της μεγάλης Ρωσίας. Το Ρωσικόν κράτος, ισχυρόν, εύρωστον ανυψούμενον επί των ερειπίων των παρηκμακότων ευρωπαϊκών εθνών, του Λατινικού, του Γερμανικού, του Αγγλοσαξωνικού.

Η σλαυϊκή ιδέα κατακτώσα τον κόσμον, απορροφώσα τα πάντα, αφομοιούσα εις τον οργανισμόν της αλλογενή στοιχεία, θα αποκαλύψη εν τη ιστορία ενότητα, οίαν ουδέποτε μέχρι σήμερον αντελήφθη η ανθρωπότης».

Η Κων/πολις εκηρύχθη, εν ομοφωνία, σλαυϊκή πόλις, υπό τας ενθουσιώδεις ιαχάς του συνεδρίου και απεκλήθη Τσάριγκραντ. Το συνέδριον έληξεν, ανακρουομένου του εθνικού άσματος του Ρώσου ποιητού Dfrjavin προφητεύοντος την μέλλουσαν κοσμοκρατίαν του ρωσικού λαού, ηγουμένου της σλαυϊκής ομοσποσνδίας. Το σύνθημα εδόθη. Ο σλαβικός κόσμος συνεσφίγγετο και το Πανσλαυϊστικόν Κομιτάτον συνεχίζει έκτοτε το έργον του.

Αυτά εγένοντο και ελέγοντο το 1867, επί Τσαρισμού. Και ερωτώμεν:

Ποία διαφορά υπάρχει εις τα λεγόμενα και πραττόμενα **σήμερον υπό της Σοβιετικής Ρωσίας;

Το δυστύχημα είναι όμως ότι, όπως και σήμερον, ούτω και τότε, τα μεγάλα έθνη της Δύσεως ουδεμίαν έδωσαν σημασίαν εις την Πανσλαυϊστικήν κίνησιν. Η Αγγλία και ιδιαίτερα η Γαλλία, μάλλον την υπέθαλψαν, λόγω της τηρηθείσης εχθρικής στάσεως του Πανσλαυϊσμού κατά της Αυστροουγγαρίας και της Γερμανίας∙ αι μετά των οποίων σχέσεις των ήσαν, από της εποχής εκείνης, λίαν τεταμένοι…

 

 

Πηγή: Το βιβλίο «Ελληνορωσικαί σχέσεις διά μέσου των αιώνων», του Αντισυνταγματάρχη Χρ. Δ. Χριστόπουλου το οποίο εκδόθηκε το **έτος 1967.