ΤΟ ΤΕΡΑΣΤΙΟ ΕΘΝΙΚΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΧΡΥΣΑΝΘΟΥ

 

 

Η ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΜΕΡΙΜΝΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ

ΤΟ ΣΑΡΑΝΤΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΑΤΟΧΗ

(Το τεράστιο Εθνικό έργο του Αρχιεπισκόπου Χρύσανθου)

 

Η κοινωνική μέριμνα της Εκκλησίας.

Το έργο της αντιμετώπισης των οξύτατων κοινωνικών προβλημάτων που δημιούργησε ο Ελληνοϊταλικός πόλεμος 1940 - 1941 και η επακολουθήσασα Γερμανική Κατοχή 1941 - 1944 διεξήγαγε εξ ολοκλήρου η Εκκλησία της Ελλάδος. Στην πρώτη περίοδο με την Πρόνοια Στρατευομένων της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών· και στην δεύτερη με τον Εθνικό Οργανισμό Χριστιανικής Αλληλεγγύης (Ε.Ο.Χ.Α.), που υπήρξε η συνέχειά της. Παράλληλα, ο Ιερός Κλήρος επιδόθηκε οργανωμένα, αλλά και αυθόρμητα στην συμπαράσταση και ανακούφιση των οικογενειών των μαχομένων, των κρατουμένων, των εκτελεσθέντων κ.λπ. εμπεριστάτων και ανέπτυξε αξιόλογες εθνικές και κοινωνικές πρωτοβουλίες.

Η ποιήτρια Κλάρα Πευκιά έχει δημοσιεύσει γράμματα σταλμένα από γυναίκα του Λαού στον άνδρα της στο Μέτωπο, στις 4 Δεκεμβρίου 1940, στο οποίο ανάμεσα σε άλλα αναφέρει:

«Ο παπά Γιώργης ούλα τα τυχερά του τα μοιράζει στις φαμελιές πούχουν τους ανθρώπους τους στον πόλεμο....»

 

Η μέριμνα για τους Στρατευμενους Αγωνιστές.

Το έργο της κοινωνικής μέριμνας της Εκκλησίας οργανώθηκε συστηματικά από τον Αρχιεπίσκοπο Χρύσανθο, ο οποίος εφρόντισε για την συγκρότηση και δραστηριοποίηση επιτελικών οργάνων της Εκκλησίας. Η Υπηρεσία που συγκροτήθηκε ονομάσθηκε αρχικά «Ενίσχυσις της Οικογενείας του Αγωνιστού» (Ε.Τ.Ο.Τ.Α). Ίδρυσε 173 παραρτήματα σε ολόκληρη την Πρωτεύουσα και λειτούργησε με 2.500 επισκέπτριες, που επισκέπτονταν κατά μέσο όρο και παρακολουθούσαν 20-25 οικογένειες η καθεμιά (τις 60.000 περίπου έφθασαν οι άνδρες που στρατεύθηκαν από την Πρωτεύουσα).

Επίσης, κοντά στην Ε.Τ.Ο.ΤΑ. δημιουργήθηκε η «Συντροφιά του Αγωνιστού» (Σ.Τ.Α.), που ανέλαβε την επικοινωνία με τους στρατευομένους. Στην διάθεσή της ευρίσκονταν επιτροπές γυναικών, όσα και τα στρατιωτικά νοσοκομεία, όπου μετέβαιναν και συμπαραστέκονταν στους τραυματίες. Η ίδια Υπηρεσία εφρόντιζε για την διάδοση καλών βιβλίων ανάμεσα στους αγωνιστές του Μετώπου και παρουσίαζε δύο φορές την εβδομάδα από τον Ραδιοφωνικό Σταθμό Αθηνών την εκπομπή «Ο αγών μας υπό το χριστιανικόν φως».

Με την συσσώρευση των προβλημάτων, καθώς συνεχιζόταν ο Πόλεμος, η Ε.Τ.Ο.ΤΑ. χωρίσθηκε σε 8 γραφεία:

1.         Γραφείο Διοικήσεως Παραρτημάτων (σ’ αυτό υπάγονταν οι επισκέπτριες).

2.         Γραφείο Υγειονομικής Υπηρεσίας (παρείχε φάρμακα και υπηρεσίες στις οικογένειες των στρατευμένων με 602 γιατρούς, 60 φαρμακοποιούς, που είχαν εθελοντικά προσέλθει, και με τις υγειονομικές υπηρεσίες του Κράτους).

3.         Γραφείο δικαστικών και διοικητικών υποθέσεων (χρησιμοποιούσε 50 δικηγόρους και ασχολήθηκε με 1927 υποθέσεις).

4.         Γραφείο θεραπείας επειγουσών αναγκών (των οικογενειών των στρατευομένων).

5.         Γραφείο τοποθετήσεως ορφανών.

6.         Γραφείο εκδόσεως αδειών γάμων (τακτοποιούσε ελεύθερες συμβιώσεις).

7.         Γραφείο παροχής εργασίας στο σπίτι (για την ενίσχυση των οικογενειών των μαχομένων).

8.         Γραφείο παροχής υλικού (το γραφείο αυτό έκανε προμήθειες μεγάλων ποσοτήτων υλικού, για τις ανάγκες της υπηρεσίας, σε χαμηλές τιμές).

Με την ανάπτυξη, που πήρε, η Υπηρεσία ονομάσθηκε «Πρόνοια των Στρατευομένων της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών». Παρουσίασε πολύ ευρύτερο κοινωνικό έργο από τον αρχικό στόχο της και ερχόταν σε βοήθεια ολόκληρου του πληθυσμού της Πρωτεύουσας κατά την περίοδο τού Πολέμου. Με τούς βομβαρδισμούς της Πρέβεζας, δημιουργήθηκε και «Υπηρεσία Περιθάλψεως θυμάτων αεροπορικών επιδρομών».

Το πρώτο Γραφείο της Υπηρεσίας ελειτούργησε στο κτίριο της Αποστολικής Διακονίας. Της παραχωρήθηκε και δεύτερο και τρίτο, αλλά δεν επαρκούσαν. Έτσι, μεταφέρθηκε στο κτίριο της οδού Μητροπόλεως 44, όπου προηγουμένως ήταν εγκατεστημένος ο Οργανισμός Διοικήσεως Εκκλησιαστικής Περιουσίας (Ο.Δ.Ε.Π.), που μεταστεγάστηκε σε νέο κτίριο. Η ευρυχωρία, που απέκτησε, βοήθησε την Πρόνοια να αναπτυχθή και να λειτουργήση ικανοποιητικά.

Με το άπλωμά της διέθετε 156 γραφεία, 6 σε κεντρικά σημεία της Πρωτεύουσας και 150 στα προάστια.

Στον Πειραιά, που δεν ήταν τότε ξεχωριστή Μητρόπολη αλλά ανήκε στην Αρχιεπισκοπή Αθηνών, στο γραφείο της Πρόνοιας προΐστατο ο τότε Επίσκοπος Ταλαντίου Παντελεήμων Παπαγεωργίου, μετέπειτα Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης, και μετά από αυτόν ο Αρχιμανδρίτης Χριστοφόρος Παπουτσόπουλος.

Ενώ ξεκίνησε με μηδέν οικονομικά, τον Απρίλιο 1941 ο προϋπολογισμός της Πρόνοιας έφθασε στο εντυπωσιακό χρηματικό ποσόν των 15.140.000 δραχμών. Ιδιωτικές εισφορές, κρατικές επιχορηγήσεις κ.λπ. βοήθησαν την Ιερά Αρχιεπισκοπή Αθηνών στην πραγματοποίηση του σπουδαίου αυτού έργου. Τα πρώτα βήματα έγιναν με ένα ποσό 200.000 δρχ., που διέθεσε η Αποστολική Διακονία της Εκκλησίας της Ελλάδος.

Συνολικά εξυπηρέτησε 61.235 οικογένειες. Από αυτές, σε 10.178 παρεχόταν ανελλιπώς διατροφή. Σε 15.753 έφθασαν οι οικογένειες, που έπαιρναν από την Πρόνοια ρουχισμό, και σε 9.983 εκείνες που έπαιρναν κονσέρβες. Σε 14.245, εξάλλου, ευρέθηκε από την Υπηρεσία εργασία.

Ο ίδιος ο Αρχιεπίσκοπος Χρύσανθος, από πρωίας μέχρις βαθείας νυκτός, ανέπτυσσε σπουδαία ποιμαντική, πνευματική και κοινωνική δραστηριότητα. Επισκεπτόταν τους τραυματίες στα νοσοκομεία, τις οικογένειες που χάθηκε κάποιος δικός τους στο Μέτωπο, προήδρευε στην Κεντρική Επιτροπή Συσσιτίων και σε πολλές άλλες και βέβαια στην Πρόνοια Στρατευομένων της Ιεράς Αρχιεπισκοπής. Δίπλα του ο Μ. Πρωτοσύγκελλος Αρχιμανδρίτης Γερβάσιος Παρασκευόπουλος, επιθεωρούσε από τις 6 το πρωΐ τους Ναούς, όπου έπρεπε όλοι οι Κληρικοί να ευρίσκονται στην θέση τους, και επιστατούσε, ώστε να εφαρμόζονται πιστά οι οδηγίες της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών· για την ανάπεμψη ειδικών Δεήσεων, την τέλεση Παρακλήσεων, την εξομολόγηση και μετάληψη των άνδρών που έφευγαν για το Μέτωπο. Συχνά, αντικαθιστούσε τον Αρχιεπίσκοπο σε συμβούλια και συσκέψεις, όπου αδυνατούσε να παραστή. Ανάλογη δραστηριοποίηση γινόταν σε όλες τις Μητροπόλεις.

 

 

Πηγή: Η Γ’ έκδοση του μνημειώδους έργου του Κλάδου Εκδόσεων Επικοινωνιακής και Μορφωτικής Υπηρεσίας της Εκκλησίας της Ελλάδος, το οποίον φέρει τον τίτλο «Μνήμες και μαρτυρίες από το ’40 και την Κατοχή». Το παρόν είναι από τον Β’ τόμο.