Ο ΣΠΟΥΔΑΙΟΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΣ ΑΞΙΩΜΑΤΙΚΟΣ ΑΛΕΞΙΟΣ ΒΡΑΝΑΣ ΚΟΜΝΗΝΟΣ

 

ΑΛΕΞΙΟΣ ΒΡΑΝΑΣ ΚΟΜΝΗΝΟΣ

(c. 1130 - καλοκαίρι 1187).

Σημαντικός Βυζ. αξιωματούχος, επίλεκτο μέλος της οικογένειας των Βρανάδων της Αδριανουπόλεως, που διακρίθηκε στους πολέμους της Αυτοκρατορίας επί βασιλείας Ανδρόνικου Α' Κομνηνού και Ισαάκιου Β’ Άγγελου, αλλά είχε άδοξο τέλος μετά την εξουδετέρωση του στασιαστικού του κινήματος το 1187 (ή 1186 κατά G. Ostrogorsky, Ιστ. βυζ. κρ., Γ' 1981,74 και Σαββίδη, Μελέτες , 42 και 179, πίνακας).

Ήταν γιος του άρχοντα Μιχαήλ Βρανά και της Μαρίας Κομνηνής (βλ. λ. Βρανάδες, Κομνηνοί) και περί το 1167 παντρεύτηκε την Άννα Κομνηνή Βατατζίνα. Το 1182 (Μάιος) η κυβέρνηση του Αλέξιου Β' Κομνηνού τον έκανε «πρωτοσέβαστο» και «πρωτοβεστιάριο», ενώ ο Ανδρόνικος Α' τον Σεπτ. 1183 τον έκανε «πανυπερσέβαστο» και του εμπιστεύθηκε την κατάπνιξη διαφόρων επικίνδυνων κινημάτων στη Μ. Ασία.

Το 1184 ο Α. επανέφερε στους κόλπους της Αυτοκρατορίας το Λοπάδιο, τη Νίκαια και την Προύσα (Σαββίδης, Μελέτες 2, 41-2. -Κ. Μπουρδάρα, Αφιέρ. Ν. Σβορώνου 1, 1986, 221-2). Μετά την ανατροπή του Ανδρόνικου (12 Σεπτ. 1185), ο Α. υπήρξε από τους ελάχιστους αξιωματούχους που διατήρησε την εξουσία και τα προνόμιά του από το νέο ηγεμόνα Ισαάκιο Β', ο οποίος μάλιστα τον έστειλε κατά των Νορμανδών κατακτητών της Θεσσαλονίκης (24 Αυγ. 1185), οι οποίοι βάδιζαν κατά της Βυζ. Πρωτεύουσας. 

Σε δύο μάχες, πρώτα στην Μοσυνόπολη και κατόπιν στο Δημητρίτζι, παρά τον ποτ. Στρυμόνα κοντά στις Σέρρες, ο Α. επέφερε βαρύ πλήγμα κατά των Νορμανδών, των οποίων οι αρχηγοί Ριχάρδος και Αλδουΐνος συνελήφθησαν στο Δημητρίτζι (7 Νοεμβρίου 1185) έπεσαν περί τις 10.000 Νορμανδοί, ενώ 4.000 συνελήφθησαν και η επιτυχία αυτή δημιούργησε υπερβολική αυτοπεποίθηση στο θριαμβευτή Α., που αργότερα τον ίδιο μήνα προσπάθησε ανεπιτυχώς επικεφαλής της γερμανικής μισθοφορικής φρουράς να καταλάβει την Αγ. Σοφία και να επιβάλλει τους όρους του στον Ισαάκιο, που όμως τον συγχώρεσε. Όταν, πάντως, ο Α. διατάχθηκε το 1186 να βαδίσει κατά των επαναστατημένων βουλγάρων (βλ. λ. Ασενίδες), στο δρόμο του προς την βουλγαρία αναγορεύτηκε «βασιλεύς» στην περιοχή Μέλας Βουνός και στην συνέχεια στην Αδριανούπολη (Απρ. 1187), απ’ όπου βάδισε για να καταλάβει την Κων/πολη.

Ο έγκλειστος Ισαάκιος Β’ κινδύνεψε σοβαρά και, για να εξουδετερώσει τον στασιαστή, φυλάκισε στις Βλαχέρνες την σύζυγο του τελευταίου, την Βατατζίνα, ενώ ενισχύθηκε σημαντικά στην αντίστασή του από τον συγγενή του, μαρκήσιο Κορράδο Μομφερρατικό (σύζυγο της Θεοδώρας Αγγελίνας, αδελφής του Ισαάκιου: βλ. Βαρζός, Γενεαλογία, Β’ 412, 843 εξ.), καθώς επίσης και από τον αξιωματούχο Μανουήλ Καμμίτζη, που έθεσε στη διάθεση του αυτοκράτορα όλη του την περιουσία (βλ. Βαρζός, Β’ 691 ….). 

Τελικά ο Α. σκοτώθηκε σε μονομαχία έξω από τα τείχη της Βασιλεύουσας από τον Κορράδο, ο οποίος με τους Λατίνους ιππείς του διέλυσε τις δυνάμεις του στασιαστή. Το κομμένο κεφάλι του μόλις προ ολίγου θριαμβευτή του νορμανδικού πολέμου κόσμησε το μακάβριο αυλικό πανηγύρι του Ισαάκιου, που μάλιστα δε δίστασε να βάλει να παρουσιάσουν επιδεικτικά το άθλιο θέαμα και στην άτυχη Βατατζίνα.

Πηγή: Το κείμενο ανήκει στον καθηγητή πανεπιστημίου και ειδικό βυζαντινολόγο Αλέξιο Σαββίδη, και το αντλήσαμε από το ιδιαίτερο έργο «Εγκυκλοπαιδικό προσωπογραφικό λεξικό Βυζαντινής ιστορίας και πολιτισμού», των εκδόσεων Μέτρων/Ιωλκός,