Η ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ ΑΠΟ ΤΗΝ ΔΡΑΜΑ

 

Η ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΤΟΥ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ 

ΑΠΟ ΤΗΝ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗ ΔΡΑΜΑΣ  

(ΜΙΑ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ)

Η απομάκρυνση του Χρυσοστόμου.

Στην Προσοτσάνη τη χαρά και την ελπίδα από το ανεγειρόμενο διδακτήριο διαδέχεται η απόγνωση και η απογοήτευση από μία πολύ άσχημη και δυσάρεστη είδηση. Ο Λεωνίδας Βουλτσιάδης, το απόγευμα της 29.8.1907, επέστρεφε με την άμαξά του από τη Δράμα. Εκεί στη γωνία, μπαίνοντας στο δρόμο της αγοράς, είπε στον οδηγό να σταματήσει τα άλογα. Έγειρε προς τα έξω και με ένα νεύμα του κάλεσε τον Αδάμο Μακρή να βγει από το κατάστημά του. Όταν πλησίασε, κάτι του ψιθύρισε. Εκείνος έμεινε εμβρόντητος. Δεν πίστευε στ’ αυτιά του. Κι όμως αυτό που άκουγε ήταν αλήθεια. Οι Τούρκοι διώχνουν το Δεσπότη! Ναι! Ο Χρυσόστομος φεύγει. 

Το δυσάρεστο νέο πέρασε σαν αστραπή και έκανε το γύρω της Προσοτσάνης. Από όλες τις γειτονιές, πλήθος από κόσμο άρχισε να κατεβαίνει και να συγκεντρώνεται γύρω από την εκκλησία. Οι Τούρκοι ξαφνιάστηκαν. Οι Βούλγαροι που έμαθαν σε λίγο το γεγονός κρυφοχαίρονταν και δεν έκρυβαν την ικανοποίησή τους. Η προκλητικότητά τους ήταν τόση, που παρ’ ολίγο να δημιουργηθούν σοβαρά επεισόδια, τα οποία αποσοβήθηκαν με την επέμβαση των ψυχραιμοτέρων.

Οι Έλληνες συντετριμμένοι, με αισθήματα ανάμικτα από απελπισία και ανασφάλεια, έμοιαζαν παιδί που ξαφνικά χάνει τον πατέρα του. Και είναι αλήθεια ότι πράγματι έχαναν αυτό που θεωρούσαν πιό πολύτιμο και αγαπητό τις δύσκολες εκείνες ώρες. Ο Χρυσόστομος ήταν γι’ αυτούς ο πατέρας, ο αδελφός, και προπαντός ο άξιος οδηγός και ποιμενάρχης τους στον δίκαιο αγώνα τους.

Την άλλη μέρα 30.8.1907 ημέρα πένθους και απεργίας. Όλοι σχεδόν οι ορθόδοξοι κάτοικοι της Προσοτσάνης, με επικεφαλής τους δημογέροντες και τους προκρίτους, πήραν το δρόμο για τη Δράμα.

Όταν έφθασαν εκεί βρήκαν ένα πυκνό πλήθος να συνωστίζεται στους γύρω δρόμους της Μητροπόλεως. Έλληνες από όλη την περιοχή συνέρρεαν συνεχώς. Όλοι με την αγωνία και τη θλίψη ζωγραφισμένη στα πρόσωπά τους ήθελαν να δούν για τελευταία φορά τον λαοφιλή και άξιο Ιεράρχη τους. Να του φιλήσουν το χέρι, να αγγίξουν έστω για τελευταία φορά τα ενδύματά του, να δεχθούν την ευλογία του.

Σκηνές σπαρακτικές εκτυλίσσονται με την εμφάνιση του Χρυσοστόμου στη θύρα του Μητροπολιτικού Μεγάρου. Πολλοί πεσμένοι στα γόνατα κλαίνε με αναφιλητά.

Μία στεντόρεια φωνή ακούγεται.

“Δέσποτα, μας παρέλαβες λαγούς και μας έκανες λιοντάρια. Μείνε ήσυχος, θα γίνει το θέλημά σου”. Ήταν η φωνή του δημογέροντα Νίκα. Ο λαοφιλής ποιμενάρχης δακρυσμένος, ως μία βιβλική μορφή στέκεται ασάλευτος, ευλογεί τα σπαράσσοντα πλήθη, και καλεί τους δημογέροντες για τελευταία φορά προς αποχαιρετισμόν.

Τόση είναι η συγκίνηση και η ταραχή του, ώστε του είναι αδύνατο να αρθρώσει λέξη. Λυγμοί ανεβαίνουν από τα στήθη του και κόβουν τη λαλιά του. Πρώτη φορά αισθάνεται ανίσχυρος να ανταποκριθεί στις τόσο ανθρώπινες υποχρεώσεις του. Τους σφίγγει το χέρι σιωπηλά και τους ευχαριστεί. Αυτοί εξέρχονται από το γραφείο του. Στο λίγο χρόνο που παραμένει μόνος, συντάσσει την ακόλουθη επιστολή, την οποία οι δημογέροντες παραλαμβάνουν μετά την αναχώρησή του.

“Ας μαίνηται η καταιγίς και η θύελλα, ας μας δέρωσι της θαλάσσης τα άγρια κύμματα, ας μας καταδικάζωσιν εις εξορίαν. Ουδέν ταύτα προς ημάς. Εμείς επετελέσαμεν χρέος ιερόν, επέσαμεν εν ταις αγκάλαις του καθήκοντος. Όλαι αι πληγαί μας είναι εις το στήθος, το οποίον αντετάξαμεν εις τους εχθρούς. Ουδεμίαν πληγήν έχομεν εκ των νώτων, ώστε να αισχυνόμεθα. Θα βαδίσωμεν όπου αν ο δάκτυλος της Θείας Προνοίας μας οδηγήσει. Ημείς είμεθα οι σπείροντες και εις ημάς έλαχεν ο κλήρος να καθαρίσωμεν το έδαφος εκ των ακανθών και να υποφέρωμεν τους κόπους της σποράς και δια των δακρύων μας να ποτίσωμεν τα σπέρματα. Πλην ταχέως θα παρέλθωσιν αι βαρείαι ημέραι και θα έλθη ο τρυγητός, και εν αγαλλιάσει αίροντες και υψούντες τα δράγματα θα χαρώμεν και θα δοξασθώμεν.

Αν τουλάχιστον μέχρι σήμερον δεν κατωρθώσαμεν να αποδείξωμεν εις πάντας ότι είμεθα ποιμήν καλός, νυν εν τοις διωγμοίς μας θα φανή ότι ο “ποιμήν” ο καλός την ψυχήν αυτού τίθησιν υπέρ των προβάτων”.

Μετά κατεβαίνει στο μητροπολιτικό ναό, χοροστατών αναπέμπει μιά σύντομη δέηση. Με δάκρυα αποχαιρετά το εκκλησίασμα που δεν μπορεί να συγκρατήσει τους λυγμούς του και λέγει: “Εβαπτίσθην εις το θείον νάμα των δακρύων σας, η δε υπόκρουσις των λόγων μου δια των λυγμών σας μαρτυρεί ότι ο σπόρος έπεσεν εις αγαθήν γην και θα αποδώσει εύχυμον βλάστημα και πλουσίους καρπούς. Η ψυχή μου θα μείνη εντετειχισμένη εις το ιερόν τούτο τέμενος από το οποίον ως από αείρροον πηγήν θα αντλήτε το θάρρος, την καρτερίαν και την πίοτιν. Αγάλλομαι αισθανόμενος την ώραν αυτήν ότι ποιμήν και ποίμνιον αποτελούμεν μίαν και αδιαχώριστον χριστιανικήν ψυχήν”.

Οι Τούρκοι φοβούμενοι επεισόδια παρέταξαν σε όλη τη διαδρομή ισχυρές δυνάμεις.

Η πομπή προς το σταθμό είναι μεγάλη. Το ποίμνιο με σπαραγμό κατευοδώνει τον άξιο Ιεράρχη, τον εθνικό του ηγέτη. Σε όλη τη διαδρομή κοπέλες τον ραίνουν με άνθη. Στιγμές άκρως συγκινητικές.

Πηγή: Το βιβλίο του Γεώργιου Κ. Βουλτιάδη, «Η Προσωτσάνη μέσα από την Ιστορία», έκδοση Θεσσαλονίκη 1995.