Η ΕΠΙΘΕΣΗ ΤΟΥ ΚΑΠΕΤΑΝ ΛΙΤΣΑ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΙΖΑΡΕΤΣ 1 ΙΑΝΟΥΡΙΟΥ 1906

 

Η ΕΠΙΘΕΣΗ ΤΟΥ ΒΛΑΧΑΚΗ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΙΖΑΡΕΤΣ 1 ΙΑΝΟΥΡΙΟΥ 1906

Επίθεσις κατά του Ιζερέτς.

Την 20ην Δεκεμβρίου ο Λίτσας, εξακολουθών το εθνικόν έργον του, επετέθη κατά της βουλγαρικής φωλεάς Ιζερέτς.

Εν τω χωρίω αυτώ συνεπλάκη μετά των ωχυρωμένων χωρικών και αφού επυρπόλησε δύο οικίας απήλθεν.

Ήλθον ήδη αι μεγάλαι του Χριστιανισμού εορταί, καθ’ ας επέτρεψεν εις τα παλληκάρια του, ελευθέρως να εορτάσωσιν εν ελληνικώ χωρίω με τους Χριστιανούς, εις ους η ωραία αύτη πανήγυρις έδωκε νέαν ζωήν και τους έκαμε να νομίσουν, ότι ανέπνεον τον ελεύθερον αέρα και ως ελεύθεροι πλέον Έλληνες επανηγύριζον.

Αλλ’ ενώ ο Λίτσας ευρίσκετο εν περιοδεία, εμψυχώνων τους τρέμοντας έως τότε υπό το πυρ των ληστών χωρικούς, αιφνιδίως μανθάνει, ότι εις το χωρίον Ιζερέτς κατέφυγεν ο εν Σταρίστανη σωθείς αρχιληστής Μήτρος Βλάχος με μεγάλην συμμορίαν κομιτατζήδων, κληθείς παρά των χωρικών προς φρούρησιν τού χωρίου των.

Χωρίς να χάση ουδέ στιγμήν, συγκεντρώνει τα παλληκάρια του και παραλαβών και τον Καπετάν Λούκαν μεταβαίνει δια νυκτός και πολιορκεί το Ιζερέτς, διαθέσας το σώμα του κατά τοιούτον τρόπον, ώστε να είνε δυνατόν ν’ αποκρούση ενδεχομένην επίθεσιν του τουρκικού στρατού.

Αφού δε κατώπτευσε καλώς το έδαφος, παρέλαβε μέρος του σώματός του και εβάδισε κατά του χωρίου, εις το οποίον εισήλθε περά την χαραυγήν της 1ης του έτους 1906. Πλησιάζει εις μίαν οικίαν και κτυπά την θύραν. Εις τα κτυπήματα ταύτα ανοίγει εν των παραθύρων και κεφαλή γυναικός προβάλλουσα έρωτα τον αρχηγόν τί θέλει.

Ο Λίτσας ζητεί τροφάς, αύτη όμως απαντά, ότι δεν ανοίγει την θύραν, ενώ ταυτοχρόνως εις ανήρ πυροβολεί κατ’ αυτού ανεπιτυχώς. Ο Λίτσας, χωρίς ουδέν ν’ απαντήση, μεταβαίνει εις άλλην οικίαν και εκεί ερωτήσας μανθάνει παρά τίνος χωρικής που εκρύπτετο ο Μήτρος Βλάχος. Ως καταφύγιον του αρχιληστού τω υπεδείχθη μία οικία καλώς εκτισμένη.

Ο Λίτσας χωρίς να πτοηθή προχωρεί προς την υποδειχθείσαν οικίαν και κτυπά την θύραν αυτής, αφού προηγουμένως εφρόντισε να τοποθετήση τους άνδρας του εις τρόπον ώστε να βλέπωσι προς τα παράθυρα της οικίας. Αντί όμως απαντήσεως εις τα κτυπήματα του Λίτσα πυκνοί ερρίφθησαν πυροβολισμοί. Ο Λίτσας, νομίσας ότι όντως ευρίσκετο πλέον εις τας χείρας του ο Μήτρος Βλάχος, επολιόρκησε στενώς την οικίαν, προσκαλέσας τους εν αύτή να παραδοθώσιν. Οι κομιτατζήδες όμως πυροβολούσι και πάλιν και ο Λίτσας αποφασίζει να θέση πυρ εις αυτήν.

Και πράγματι σπεύσας προς την θύραν εκένωσεν επ’ αυτής το εν τω υδροδοχείω του πετρέλαιον και έθεσεν αμέσως πυρ. Ατυχώς όμως ο σκοπός του αρχηγού δεν επιτυγχάνει, διότι ο παντοπώλης, παρ’ ου είχεν αγοράσει το πετρέλαιον, είχε νοθεύσει αυτό. Τούτο αντιληφθείς ο Λίτσας έσπευσε να συλλέξη φρύγανα, τα οποία μόνος κομίσας τα ήναψε προ της θύρας της οικίας, ήτις τώρα ήρχισε να καίηται.

Οι κομιτατζήδες έσπευσαν αμέσως να σβέσωσι το πυρ. Ο Λίτσας όμως, αναμένων παρά την θύραν μετά του οπαδού του Ιωάννου και ετέρου τινός, ήρχισε να πυροβολή δια του πιστολίου του. Ταυτοχρόνως έδωκε διαταγήν και δια πυρός ομαδόν εθραύσθη εν των παραθύρων της οικίας, εντός της οποίας έρριψε μίαν βόμβαν. Εν ακαρεί η οικία ολόκληρος ανετινάχθη και οι εν αυτή οικτρόν εύρον θάνατον υπό τα ερείπιά της, διασωθέντων 2 κομιτατζήδων και του Μητροβλάχου τραυματισθέντος μόνον. Ατυχώς όμως μια βολίς τυφεκίου θραύει το τυφέκιον του ακολούθου του Λίτσα και τραυματίζει αυτόν εις τον αντίχειρα και τον δείκτην. Ο Λίτσας σπεύδει και αποσύρει τον τραυματίαν εκείθεν, βοηθούμενος υπό του γενναίου εξ Ελευσίνος οπαδού του Ν. Αδάμ.

Αλλά την στιγμήν εκείνην σφαίρα ριφθείσα από άλλης τινός οικίας φονεύει τον ατρόμητον εκ Κρήτης οπαδόν του Βλαχάκη Παύλον Δουκάκην. Ο Λίτσας μετά ταύτα τρέχει προς άλλην οικίαν, εξ ης ερρίπτοντο πυκνοί πυροβολισμοί, και θραύσας δια πυκνού πυρός εν εκ των παραθύρων ρίπτει ανημμένην βόμβαν.

Αύτη όμως κτυπήσασα επί των πλευρών του παραθύρου επιστρέφει και πίπτει κατά γης.

Απτόητος ο Λίτσας σπεύδει υπό την χάλαζαν των σφαιρών, αναλαμβάνει την βόμβαν και ρίπτει αυτήν εντός της οικίας, ήτις εντός ολίγου κατεστράφη, θάψασα υπό τα συντρίμματά της τους εν αυτή κομιτατζήδες.

Επηκολούθησε μετά ταύτα γενική έφοδος κατά των βουλγαρικών οικιών. Τα παλληκάρια του, διασκορπισμέντα εις το χωρίον, έθεσαν πυρ εις τας οικίας αυτού, τας παρά του αρχηγού υποδεικνυομένας ως βουλγαρικάς. Εις δ’ εκ τούτων, Πόγκας ονομαζόμενος, δια βόμβας επυρπόλησε την αποθήκην των κομιτατζήδων, περιέχουσαν 25 χιλ. φυσίγγια και 80 βόμβας. Εν τω μεταξύ ανηγγέλθη από των σκοπών οι επανειλημμένων συνθηματικών πυροβολισμών η προσέγγισις τουρκικού στρατού.

Ο Λίτσας εννοήσας τούτο έσπευσε να ειδοποίηση δια του σημάντρου της εκκλησίας τους διεσκορπισμένους εις το χωρίο οπαδούς του όπως συγκεντρωθώσι πάραυτα.

Η εσπευσμένη όμως αύτη συγκέντρωσις εστοίχισεν ένα νεκρόν και πέντε τραυματίας. Ενταύθα δέον να σημειωθή, ότι η αποκλειστική ανάμιξις του Λίτσα εις έργα απλού οπλίτου κατεκρίθη παρά πάντων των ειδημόνων και υπ’ αυτών ακόμη των οπαδών του, των θαυμαζόντων την ανδρείαν αυτού.

Περί τούτου είχον συμβουλεύσει τον Λίτσαν οι εν Αθήναις αδελφός του και οι φίλοι του, οι γνωρίζοντες το φιλοκίνδυνον του χαρακτήρας αυτού.

Διότι, ενώ πάντες επήνουν την φρόνησιν και την στρατηγικότητα αυτού, κατέκρινον εν τούτοις την ορμητικότητά του, έχοντες υπ’ όψιν, ότι η απώλεια του αρχηγού ριψοκινδυνεύοντος ηδύνατο να είχε συνεπείας δι’ όλον το σώμα. Εάν ο Λίτσας εφονεύετο εις Ιζερέτς, ουδείς θα εγνώριζεν, ότι ήτο ώρα να δοθή δια του σημάντρου το σύνθημα της συγκεντρώσεως του σώματος, το οποίον ούτω θα κατελαμβάνετο αιφνιδίως υπό του τουρκικού στρατού εντός του χωρίου, όπου ασφαλώς θα κατεστρέφετο.

Ταύτα ο Λίτσας ηννόει. Αλλά μεθύων από τον καπνόν και τον κρότον της μάχης μίαν μόνον σκέψιν είχε, πώς να εξολοθρεύση περισσοτέρους εχθρούς, αδυνατών εν τη ορμή του να κρατηθή και να υπολογίση τί θα εστοίχιζεν ο θάνατος αυτού. Διά τούτο και ο ίδιος πολλάκις ελεγεν:

— Δεν ημπορώ να κρατηθώ!

Και μετ’ ολίγον ο ατρόμητος ήρως προσέθετεν:

— Άλλως τε δεν γίνεται τίποτε αν οι οπαδοί δεν βλέπουν τον αρχηγόν των πάντοτε εμπρός.....

Τοιούτος ήτο από χαρακτήρος ο Λίτσας και τούτο επέδειξε καθ’ όλην την εν Μακεδονία δρασίν τον.

* *

Όταν ο Λίτσας με το σώμα τον εξήλθε του Ιζερέτς, πολυάριθαμος τουρκικός στρατός εξ όλων των μερών του Μοναστηρίου εστάλη προς καταδίωξιν αυτού.

Εντεύθεν άρχεται το μάλλον περιπετειώδες και επιπονώτερον στάδιον της εν Καστανοχωρίοις παρουσίας του.

Δις και τρις της ημέρας οι Βούλγαροι επρόδιδον αυτόν πανταχόθεν διωκόμενον.

Μετέβαινεν εις χωρίον τι ίνα αναπαυθή εκ των κόπων, ους υφίστατο αυτός και οι οπαδοί του, αλλά μόλις έφθανον εντός αυτού εμάνθανον, ότι τους ανέμενε τουρκικός στρατός. Και οι γενναίοι της Πατρίδος στρατιώται, χωρίς ν’ αποκαρτερώσιν εις τας περιπετείας ταύτας, ανελάμβανον πάλιν εν ώρα νυκτός και εν χειμώνι βαρυτάτω την οδοιπορίαν των προς άλλο χωρίον, όπου η αυτή και πάλιν τους ανέμενε τύχη.

Ο τουρκικός στρατός, πάντοτε τιθέμενος υπό των προδοτών επί τη ίχνη του σώματος του Λίτσα, κατεδίωκεν αυτό νυχθημερόν σχεδόν χωρίς στιγμήν αναπαύσεως.

Πηγή: Τίτου Μακεδόνος, «Νάκης Λίτσας – Αντώνιος Βλαχάκης», Αθήνα 1906.