ΟΙ ΠΡΩΤΟΙ ΠΥΡΗΝΕΣ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΙΕΡΙΑ 1941-1942

 

ΟΙ ΠΡΩΤΟΙ ΠΥΡΗΝΕΣ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΙΕΡΙΑ

Οι Γερμανοί αφού κράτησαν τον κύριο όγκο των δυνάμεων τους στην Κατερίνη άρχισαν να αναπτύσσονται και σε άλλες περιοχές της Πιερίας.

Κατά τα τέλη του 1941 αρχίζουν να αναπτύσσονται οι πρώτοι πυρήνες αντίστασης στην Πιερία.

Με ηγέτη τον Κυριάκο Παπαδόπουλο και υπαρχηγό τον Παύλο Ασλανίδη αναλαμβάνουν την πρωτοβουλία συγκρότησης εθνικής αντιστασιακής οργάνωσηςˑ στα χωριά Κούκος, Σεβαστή, Παλιόστανη, Σφενδάμη, Αλώνια, Μοσχοπόταμο, Καταλώνια, Ρυάκια, Άνω και κάτω Αγιάννη, Κολινδρό κλπ..

Οι κάτοικοι του Κούκου, Σεβαστής, Σφενδάμης, Νεοκαισάρειας κλπ., που μόλις πριν λίγα χρόνια είχαν φύγει από τις προαιώνιες πατρογονικές εστίες τους, για να βρουν ασφάλεια και θαλπωρή στη Μακεδονική γη, κάτω από τον μακεδονικό ήλιο, είναι οι πρώτοι που αρχίζουν να οργανώνονται και να οργανώνουν σιγά-σιγά και τα γύρω χωριά των Ποντίων αλλά και των γηγενών μακεδόνων.

Οι Πόντιοι έφεραν μαζί τους και την παράδοση και την μεθοδολογία του αντάρτικου του Πόντου και των άλλων περιοχών της Μικράς Ασίας, όπου αυτό δε σταματούσε ποτέ και ήταν τρόπος ζωής τους, μιας και τα μέρη εκείνα δεν είχαν απαλλαγεί από τους Τούρκους.

Συνεχιζόταν δηλαδή, όπως θα περίμενε κανείς, η ζωντανή δράση των αρματολών και των κλεφτών του 1821, που φυσικά στα απελευθερωμένα μέρη της Ελλάδας ήταν πλέον ιστορική μνήμη.

Ο έμπειρος στο αντάρτικο Κυριάκος Παπαδόπουλος, επονομαζόμενος «Κισσαμπατζάκ» διοικούσε στον Πόντο 12.000 αντάρτες κατά των Τούρκων.

Στις αρχές του 1942 η οργάνωση θα συγχωνευθεί με την ΠΑΟ και θα υπαχθεί στο 16ο Σύνταγμα Πιερίων- Βερμίου της ΠΑΟ, όπου θα λάβουν μέρος σε πολλές μάχες κατά των κατακτητών σε πολλά μέρη της Μακεδονίας.

Τον Ιανουάριο του 1942 θα γίνει και μυστική αποθήκη οπλισμού της ΠΑΟ στον Κούκο.

Πρώτα συγκροτήθηκαν δύο ένοπλα τμήματα, με ομαδάρχες τους Αναστασιάδη Μανασή, Γεώργιο Θεοδωρίδη, Βασίλειο Παυλίδη και Ανέστη Σιδηρόπουλο, τα οποία πλαισιώθηκαν με τον απαραίτητο οπλισμό και μεταγωγικά, ο οποίος οπλισμός μεταφέρθηκε από τις ιταλοκρατούμενες περιοχές των χωριών Βοΐου και από χωριά των Γρεβενών και της Καστοριάς όπου υπήρχε κρυμμένος από τον ελληνικό στρατό.

Εργαζόμενα νυχθημερόν οι μαχητές της ΠΑΟ πέτυχαν τον εξοπλισμό της Πιερίας. Στον Κούκο δημιουργήθηκε απόθεμα οπλισμού για 1300 μαχητές.

Τον Οκτώβριο του 1942 επισκέφθηκαν τον Νομό Πιερίας, ως σύμβουλοι της ΠΑΟ, οι τότε υπολοχαγοί Τσαμασιώτης Σπυρίδων και Παπαθανασίου Αθανάσιος, απεσταλμένοι των στρατηγών Χρυσοχόου και Λιούμπα προκειμένου να υπάρξει συντονισμός για την ανάπτυξη της οργάνωσης στην περιοχή.

Επιτροπή της ΠΑΟ Πιερίας επισκέφθηκε στην Θεσσαλονίκη την οικία του ιατρού Οικονόμου, όπου έγινε σύσκεψη με παρόντες τους στρατηγούς Λιούμπα και Παπαγεωργίου, των συνταγματαρχών Αβδελά και Δημάση, καθώς και πολλών άλλων.

Κατόπιν εισηγήσεως αποφασίστηκε σύσταση πολιτικής επιτροπής της οργανώσεως στην Πιερία, με επικεφαλής τον πολιτευτή Πιερίας, ιατρό, Δημήτριο Δημάδη και μέλη τους: Φαρδέλλο Γεώργιο, Μοσχονά Νικόλαο, Τσαμασιώτη Σπυρίδωνα, Παπαγεωργίου Κωνσταντίνο, Μελετλίδη Δημήτριο και Γουλγουντζή Γεώργιο.

Επίσης έγινε προσπάθεια να προσεγγιστούν και αξιωματικοί της Χωροφυλακής στην Πιερία, ο Κωνσταντίνος Τσακάρας, ανθ/ρχος, Γεώργιος Καλαθάς, Αναστάσιος Κυριακόπουλος, Ιωάννης Παπαϊωάννου, ενωμοτάρχες, καθώς και πλείστοι άλλοι έφεδροι αξιωματικοί του Ν. Πιερίας, οι οποίοι με προθυμία πλαισίωσαν το πρώτο ένοπλο τμήμα, το οποίο στις αρχές του 1943 αποτελούνταν από 120 άντρες, με διοικητή το λοχαγό Γεώργιο Γουλγουτζή και καπεταναίους έμπειρους πολεμιστές του Πόντου και των άλλων γηγενών Μακεδόνων των χωριών της Πιερίας.

Την 15η Ιουνίου το Σώμα αναδιοργανώθηκε και την πολιτική του ηγεσία ανέλαβε ο Κυριάκος Παπαδόπουλος, και ο υπαρχηγός Παύλος Ασλανίδης με 70 μαχητές παρέμεινε στο Αρχηγείο στον Κούκο, ενώ άλλες ομάδες κινήθηκαν προς το Βέρμιο.

Αλλά εκεί υπό την πίεση των κομμουνιστών ΕΑΜ-ΕΛΑΣ, (οι πρώτες ένοπλες ομάδες των οποίων άρχισαν να εμφανίζονται στις αρχές του 1943 στον Όλυμπο και κατόπιν στα Πιερία), αναγκάστηκαν να επανακάμψουν στα Πιέρια.

Τα τμήματα της ΠΑΟ Πιερίας είχαν δεχτεί προηγουμένως, αιφνιδιαστική επίθεση από τους εαμοκομμουνιστές την 14η Απριλίου 1943 στο ύψωμα της Μαλέας, με όλμους και πυροβόλα, όπου οι κομμουνιστές αφού συνέλαβαν αιχμάλωτο τον υπολοχαγό Παπαθανασίου τον εκτέλεσαν.

Την 17ην Νοεμβρίου 1943 ο εαμοκομμουνισμός με ισχυρές ομάδες, επιτίθεται στο Αρχηγείο της ΠΑΟ στον Κούκο με όλμους και πολυβόλα. Η μάχη διήρκησε 24 ώρες και το ΕΑΜ-ΕΛΑΣ διαλύθηκε, αφήνοντας στο πεδίο της μάχης 48 φονευθέντες Ελασίτες και αναρίθμητο αριθμό τραυματιών. Οι απώλειες της ΠΑΟ ήταν ένας νεκρός, ο Αγάπιος Χαραλαμπίδης.

Εκείνο όμως που δεν κατόρθωσαν στο πεδίο της μάχης, το πέτυχαν στον άμαχο πληθυσμό, όπου κατόρθωσαν να διεισδύσουν μέσα στο χωριό και να συλλάβουν πολλά γυναικόπαιδα, τα οποία παρέλαβαν μαζί τους, και αποχώρησαν.

Τα φυλάκισαν στο δημοτικό σχολείο της Ελαφίνας, όπου τα τρομοκρατούσαν και τα βασάνιζαν.

Εκεί κατέσφαξαν και την σύζυγο του οπλαρχηγού Κυριάκου Παπαδόπουλου.

Μετά από αυτό το περιστατικό, η ΠΑΟ κινητοποιείται σε 24 χωριά της Πιερίαςˑ και καταφέρνει να δημιουργήσει ένα ισχυρό στρατό από 1300 μαχητές, τους οποίους εξόπλισε με αυτόματα πολυβόλα και ατομικά όπλα, τα οποία είχε κυριεύσει, και κατόπιν έγινε συντονισμένη εξόρμηση κατά των κομμουνιστών του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ, όπου μετά από μάχη κατόρθωσαν να απελευθερώσουν τα απαχθέντα και βασανισθέντα γυναικόπαιδα.

Μετά από την ενίσχυση που δέχτηκε η ΠΑΟ από την Ελαφίνα και την Μηλιά σε υλικό, αλλά και με την συμπαράσταση όλων των χωριών της περιοχής, κατόρθωσε να γίνει κυρίαρχη των Πιερίων.

Πηγή: Το βιβλίο «Ελλάδα – Πιερία 1941-1949, Δραματικά Γεγονότα», το οποίο τυπώθηκε στην Κατερίνη το 2005 υπό την επιμέλεια του κυρίου Απόστολου Λέινα.