Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ

 

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ 

(ΟΠΩΣ ΤΟΝ ΠΕΡΙΕΓΡΑΨΕ ΕΝΑΣ ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΗΣ)

Ο ρόλος της Εκκλησίας της Ελλάδος στην Εθνική Αντίσταση

Συνέντευξη στον Ραδιοφωνικό Σταθμό της Εκκλησίας της Ελλάδος παρεχώρησε ο Αγωνιστής της Εθνικής Αντίστασης Μανώλης Γλέζος, στην εκπομπή «Επί προσωπικού» και στον Δημοσιογράφο Κων/νο Μπλάθρα

(16/11/2006)

Υπήρξαν πάρα πολλοί Μητροπολίτες, που πήραν ενεργό μέρος στην Αντίσταση. Δεν μιλάμε ως διάθεση αλλά ενεργό μέρος. Μπορώ να πω ως διάθεση ήταν το σύνολο, ως ενεργό αντίδραση πάρα πολλοί ανέβηκαν και στο βουνό και στη μία πλευρά και στην άλλη και στον ΕΛΑΣ και στον ΕΔΕΣ πήγαν Μητροπολίτες, στάθηκαν επικεφαλής του λαού στον αγώνα τουˑ Δηλαδή και με το Σταυρό και με το όπλο στο χέρι πολέμησαν τον κατακτητή.

Μπορούμε να πούμε ότι έχομε τη μεγάλη προσπάθεια με τα λαϊκά συσσίτια, την οργάνωναν μαζί με τις αντιστασιακές οργανώσεις. Εγώ θυμάμαι τώρα, ως γραμματέας της ΕΠΟΝ στη συνοικία μου, στο Βοτανικό, μαζί με όλους τους παπάδες της Αγίας Μαρκέλλας οργανώναμε από κοινού το πώς θα κάνουμε τα συσσίτια τα λαϊκά. Πώς θα βρούμε τα λεφτά, τι θα κάνουμε, πώς θα βρούμε τα τρόφιμα. Δηλαδή υπήρχε κοινή συνεργασία των αντιστασιακών οργανώσεων με τον κλήρο.

Ο κλήρος στην καθολικότητά του συμμετείχε ενεργά στην Αντίσταση, σε όλα τα μέρη που υπήρχαν αγώνες άμεσοι, με το Αντάρτικο κ.λπ. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα ήταν ο Καπετάν Ανυπόμονος και μια σειρά άλλη κληρικών οι οποίοι αγωνίστηκαν, όπως έχουμε και εκτελέσεις κληρικών. Ο πρωθιερέας της Μητροπόλεως Κοζάνης εκτελέστηκε για τη συμμετοχή του στην Εθνική Αντίσταση. Ακόμα και εκτελέσεις έχουμε από Γερμανούς κληρικών γι’αυτή τους τη στάση. Συμμετείχε ο κλήρος ολόψυχα.

Και μετά είχαμε και πιο διαμορφωμένη πια την Αντίσταση των κληρικών, συνήλθε συνέδριο στην ελεύθερη Ελλάδα από κληρικούς απ’ όλη την Ελλάδα που δημιούργησαν ένα κίνημα αντιστασιακό που συμμετείχε ενεργά που και τις σχέσεις του κλήρου με την Ελλάδα, δηλαδή με τις αντιστασιακές οργανώσεις και ποιός είναι ο ρόλος τους. οι κληρικοί πλαισίωσαν τη μεγαλύτερη αντιστασιακή οργάνωση που υπήρχε, την Εθνική Αλληλεγγύη και αγωνίστηκαν στο πλευρό της.

Κ. Μ.: Σ’ έναν άνθρωπο σήμερα ίσως αυτή η συνεργασία να φαντάζει παράξενη. Για έναν άνθρωπο από την Αριστερά πώς είναι αυτή η συνεργασία με τον κλήρο;

Μ. Γ.: «Για μας δεν ήταν παράξενο πράγμα, εμείς το θεωρούσαμε φυσιολογικό. Να αναφέρω ένα παράδειγμα. Είχε γίνει ένα Συνέδριο στο Παρίσι των Αντιστασιακών και μιλώντας εκεί και λέγοντας και για τη δική μας συμμετοχή και λέγοντας και για τον κλήροι εζήτησε μια ειδική συνεργασία ο επικεφαλής των αντιστασιακών Γάλλων καθολικών. Αυτή τη στιγμή μου διαφεύγει το όνομα. Ζήτησε μια συνεργασία μαζί μου. Και μου έλεγε, πώς εξηγείται αυτή η στάση του κλήρου του ελληνικού. Εγώ ευθαρσώς του είπα ότι εμάς ο κλήρος δεν είναι όπως σε σας. Σε σας ο κλήρος είναι φυτευτός, κατά την άποψή μου. Σε μας ο κλήρος προέρχεται μέσα από το λαό. Λοιπόν, όταν τα ίδια τα τέκνα του λαού γίνονται κληρικοί δεν παύουν να ’ναι λαός. Δεν είναι όπως εσάς στην Καθολική Εκκλησία. Δεν με πίστευε.

Πέρασε κάμποσο χρονικό διάστημα και ξαφνικά, ήμουνα τότε οργανωτικός γραμματέας της ΕΔΑ, στο γραφείο μου μού λένε σε ζητάει κάποιος κληρικός, είναι μάλλον ξένος. Βγήκα έξω και τον συνάντησα, ήταν αυτός ο ίδιος. Και μου λέει, θέλω να μου δείξεις αυτά που έλεγες.

Τον πήρα και πήγαμε στο Γ’ Νεκροταφείο και του έδειξα, υπήρχαν ακόμα, οι τάφοι των νεκρών από την πείνα. Οι ομαδικοί τάφοι που υπήρχαν, όπως μπαίνεις στο Νεκροταφείο από την είσοδο που χρησιμοποιείται σήμερα στην αριστερή πλευρά, και του έλεγα ότι η Αντίσταση παρ’ όλα αυτά, στην Ελλάδα δεν έχει αναγνωριστεί και πραγματικά δεν υπήρχανε καθόλου στοιχεία που να δείχνουνε ότι αυτοί είναι νεκροί από την πείνα. Μου λέει, πως θα βεβαιωθώ ότι είναι αυτό που λες αλήθεια. Λέω πάμε στο γραφείο μέσα και ρώτησε να δεις, και ρώτησε, οι τάφοι αυτοί ήταν των νεκρών από την πείνα, που δεν ανήκανε σε καμιά ιδεολογία. Μετά μου λέει, θέλω πάμε να μου δείξεις τον παπά της ενορίας σου.

Τον πήγα στα Σεπόλια, στον άγιο Αιμιλιανό, λέει, δεν θα επέμβεις την ώρα που θα μιλάμε εμείς, είχε πάρει μαζί κι έναν διερμηνέα, δεν επέμβεις την ώρα που θα μιλάω με τον παπά, του λέω δεν θα επέμβω. Χτυπάω το κουδούνι, κατεβαίνει ο παπάς, μόλις με βλέπει, Μανώλη μου, μ’ αγκαλιάζει, με φιλάει. Εκείνος έμεινε έκπληκτος. Μετά ανεβήκαμε στο σπίτι του παπά. Καθίσαμε. Εγώ δε μίλαγα γιατί μου είπε να μη μιλάω, του έπιασε την κουβέντα, του λέει, τον ξέρεις αυτόν, λέει, πώς δεν τον ξέρω, τον Μανώλη δεν ξέρω; Ξέρεις, λέει, ότι ειναι κομμουνιστής; Λέει, το ξέρω. Και γιατί τον αγαπάς; Εγώ, λέει, έχω βαφτίσει τα παιδιά του τον ξέρω χρόνια εδώ χάμω στη συνοικία του Λόφου του Σκουζέ, στον Άγιο Αιμιλιανό.

Δηλαδή, θέλω να πω, είναι αλλιώς ο κλήρος στην Ελλάδα και αλλιώς ο κλήρος σε άλλες χώρες, δεν ξέρω, ή τουλάχιστον στη Γαλλία, έτσι που τον γνώρισα ή ο καθολικός κλήρος και στη Ρώμη κ.λπ. Ήτανε δεμένος με το λαό και είναι ακόμα πιστεύω δεμένος με το λαό.

Τώρα αν γίνονται ορισμένες φορές παρεκβάσεις, εάν γίνεται κάτι που κι εγώ ο ίδιος μπορεί να μην συμφωνώ γι’ αυτό που γίνεται, είναι άλλο θέμα.

Λέω, ήτανε κάτι φυσιολογικό για μας να συμμετέχει ο κλήρος στον αγώνα της Αντίστασης. Και να αναφέρω κι ένα άλλο γεγονός, δεν έχει σχέση μπορεί να πει κανείς, αλλά για μένα έχει σχέση. Όταν είχα καταδικαστεί σε θάνατο στη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, έγινε μια κινητοποίηση διεθνής, είναι γνωστό, στην Ελλάδα και σ’ όλον τον κόσμοˑ αλλά δεν είναι γνωστό ότι όλο μου το χωριό, όλο το χωριό, χωρίς καμιά εξαίρεση, έχει υπογράψει για να μη γίνει η εκτέλεσή μου και μπροστά - μπροστά είναι τα ονόματα των παπάδων του χωριού μου. Αυτό δεν το πιστεύει κανείς αλλά είναι γεγονός».

Πηγή: Χάρης Ανδρέου, «Στ’ άρματα με τον Σταυρό».