ΕΝΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙ 1.000 ΕΤΩΝ ΣΤΗΝ ΒΟΡΕΙΑ ΗΠΕΙΡΟ.

 

Βρισκόμαστε στον Μάϊο του 1032 και τίθενται τα θεμέλια τής Ιεράς Μονής Καμίνου (ή Κάμενας), κοντά στο Δέλβινο στην Βόρειο Ήπειρο. Το ιστορικότατο μοναστήρι κτίστηκε επί Αυτοκράτορος Ρωμανού τού Αργυρού και Πατριάρχου Αλεξίου Στουδίτου, διακρινόμενο ιδιαίτερα τόσο για την θρησκευτική του αποστολή όσο επίσης την εκπαιδευτική, καθότι διατηρούσε σχολή για 350 περίπου χρόνια, για την ακρίβεια στην διάρκεια των ετών 1275 – 1627.

    Η Ιερά Μονή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου Καμίνου (ή Κάμενας), σκαρφαλωμένη στις πλαγιές του όρους Στουγάρα κοντά στο Δέλβινο, αποτελεί ένα από τα παλαιότερα και σημαντικότερα πνευματικά προπύργια του Ελληνισμού στην Βόρειο Ήπειρο. Η θεμελίωσή της τον Μάιο του 1032, κατά την διάρκεια της βασιλείας του Βυζαντινού Αυτοκράτορα Ρωμανού Γ΄ Αργυρού, σηματοδότησε την έναρξη μιας μακράς πορείας προσφοράς. Η ονομασία «Κάμενα» εικάζεται ότι συνδέεται με τη λέξη «καμίνι», παραπέμποντας είτε σε τοπικές ασχολίες είτε σε γεωλογικά χαρακτηριστικά της περιοχής, ενώ το καθολικό της, ένας σταυροειδής εγγεγραμμένος ναός με τρούλο, μαρτυρεί μέχρι σήμερα την αρχιτεκτονική αίγλη της μεσοβυζαντινής περιόδου.

    Πηγές του 13ου και 14ου αιώνα αναφέρουν ότι η μονή διατηρούσε μικρή βιβλιοθήκη, φιλοξενούσε αντιγραφείς χειρογράφων και λειτουργούσε ως τόπος καταφυγής σε περιόδους αναταραχών, ιδίως κατά τις συγκρούσεις μεταξύ Δεσποτάτου της Ηπείρου και Σέρβων. Η παρουσία της συνέβαλε στη διατήρηση της ελληνικής εκκλησιαστικής παράδοσης σε μια περιοχή που γνώρισε συχνές πολιτικές μεταβολές.

    Κατά τους αιώνες της τουρκοκρατίας, η Μονή εξελίχθηκε σε ακμαιότατο θρησκευτικό και εκπαιδευτικό κέντρο, διατηρώντας στενούς δεσμούς με την τοπική κοινωνία του Δελβίνου και των γύρω χωριών. Παρά τις κατά καιρούς λεηλασίες και καταστροφές, το μοναστήρι ανακαινίστηκε ριζικά το 1592, περίοδο κατά την οποία φιλοτεχνήθηκαν σημαντικές τοιχογραφίες που διασώζονται εν μέρει έως σήμερα. Η στρατηγική της θέση την κατέστησε συχνά καταφύγιο για τους κατατρεγμένους χριστιανικούς πληθυσμούς, ενώ η περιουσία της και οι δωρεές των πιστών επέτρεψαν την συντήρηση σχολείων στην περιοχή, ενισχύοντας την εθνική και θρησκευτική συνείδηση στην περιοχή της Χειμάρρας και του Αργυροκάστρου.

    Η νεότερη ιστορία της Μονής υπήρξε ιδιαίτερα ταραγμένη, καθώς υπέστη τις συνέπειες των παγκόσμιων συρράξεων και των πολιτικών αναταράξεων του 20ού αιώνα. Η πιο δεινή δοκιμασία ήρθε με την επικράτηση του αθεϊστικού καθεστώτος στην Αλβανία το 1967, όταν η Μονή έκλεισε βίαια, η περιουσία της δημεύθηκε και το κτίριο υπέστη σοβαρές φθορές από την εγκατάλειψη και την χρήση της για άλλους σκοπούς (...) Ωστόσο, μετά την πτώση του καθεστώτος το 1991, η Μονή Καμίνου άρχισε να ανακτά την αίγλη της χάρη στις άοκνες προσπάθειες της Ορθόδοξης Αυτοκέφαλης Εκκλησίας της Αλβανίας. 

    Σήμερα, αναστηλωμένη και λειτουργική, παραμένει ένας ζωντανός φάρος της βυζαντινής κληρονομιάς, συνδέοντας αδιάλειπτα το ένδοξο παρελθόν του 11ου αιώνα με τη σύγχρονη παρουσία της Ορθοδοξίας στην Ήπειρο.